Kısırlık (İnfertilite) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Kısırlık (infertilite), düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen bir yıl boyunca gebelik elde edilememesi durumu olarak tanımlanır. 35 yaşın üzerindeki kadınlarda bu süre altı ay olarak kabul edilir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre çiftlerin yaklaşık %10–15’i infertilite ile karşılaşmaktadır. Bu sorun, hem kadın hem erkek kaynaklı nedenlerden gelişebilir ve çoğu zaman doğru tanı ve modern tedavi yöntemleriyle çözülebilir.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ATAŞEHİR / İSTANBUL – Ücretsiz ilk muayene ve danışma
Kısırlık Nasıl Olur?
Kadınlarda infertilite genellikle yumurtlama sorunları, tüplerin tıkalı olması veya rahimde yapısal anormalliklerden kaynaklanır. Polikistik over sendromu (PCOS), endometriozis ve tiroid hastalıkları kadınlarda doğurganlığı olumsuz etkileyen en yaygın nedenlerdir. Özellikle 35 yaşından sonra yumurta kalitesi ve rezervi belirgin biçimde azalır. Sigara kullanımı, aşırı kafein tüketimi, yoğun stres ve obezite de doğurganlığı olumsuz etkileyen yaşam tarzı faktörleri arasında yer alır.
Erkeklerde kısırlık ise genellikle sperm üretiminde bozukluk, sperm hareketliliğinin azalması veya morfolojik anormallikler nedeniyle ortaya çıkar. Varikosel, hormonal dengesizlikler, geçirilmiş enfeksiyonlar ve genetik faktörler de önemli nedenler arasındadır. Ayrıca sigara, alkol, uyuşturucu kullanımı, radyasyona veya kimyasal maddelere maruz kalma gibi çevresel faktörler de erkeklerde doğurganlığı azaltır.
Kısırlık Neden Olur?
İnfertilite, tek bir nedene bağlı olabileceği gibi birden fazla faktörün birleşmesiyle de ortaya çıkabilir. Bazı çiftlerde hem kadın hem erkek kaynaklı problemler birlikte görülebilir.
Kısırlık nedenleri şunlardır:
-
Kadında yumurtlama bozuklukları, tüplerin tıkanıklığı, endometriozis, miyomlar veya hormonal dengesizlikler
-
İleri yaşa bağlı olarak doğurganlığın azalması
-
Erkekte sperm sayısında azalma, hareketlilik bozukluğu veya morfolojik anormallikler
-
Hormonal ve genetik bozukluklar
-
Sigara, alkol, obezite, stres ve çevresel toksinler gibi yaşam tarzı faktörleri
-
Açıklanamayan infertilite (çiftlerin %10–15’inde neden bulunamaz)
Kısırlık Belirtileri Nelerdir?
Kısırlık çoğu zaman belirti vermeden ortaya çıkar. Ancak altta yatan bazı sağlık sorunları ipuçları verebilir. Kadınlarda adet düzensizlikleri, hiç adet görmeme, aşırı ağrılı adetler, sık düşük yapma, tüylenme ve akne gibi şikâyetler infertiliteye işaret edebilir. Erkeklerde ise sperm kalitesindeki bozukluklar, cinsel fonksiyon sorunları, testislerde ağrı veya şişlik görülebilir.
Belirtiler özetle şunlardır:
-
Kadınlarda düzensiz adet döngüleri, adet sancılarının artması, hormonal dengesizliklere bağlı değişiklikler
-
Erkeklerde sperm sayısı veya hareketliliğinde azalma, ereksiyon sorunları, düşük libido, testislerde ağrı veya anormallikler
Kısırlığın Psikolojik Etkileri
İnfertilite yalnızca fiziksel değil, duygusal ve sosyal açıdan da önemli bir sorundur. Çiftlerde stres, kaygı, depresyon ve özgüven problemleri görülebilir. Özellikle tedavi süreçleri uzun sürdüğünde ve başarısız denemeler yaşandığında psikolojik yük artar. Bu nedenle kısırlık tedavisinde çiftlerin yalnızca tıbbi değil, psikolojik açıdan da desteklenmesi büyük önem taşır.
Kısırlık Tanısı ve Uygulanan Testler
Tanı süreci çiftin ayrıntılı öyküsü ve muayenesi ile başlar. Kadınlarda hormon düzeyleri (FSH, LH, AMH, prolaktin, tiroid hormonları) değerlendirilir. Ultrason ile yumurtalık rezervi ve rahim yapısı incelenir. Histerosalpingografi (HSG) ile tüplerin açıklığı kontrol edilir. Gerekli durumlarda histeroskopi veya laparoskopi yapılabilir.
Erkeklerde semen analizi temel testtir. Bu testle sperm sayısı, hareketliliği ve şekli değerlendirilir. Hormonal testler, genetik incelemeler ve ultrason da tanı sürecinde kullanılabilir. Böylece çiftin hangi tedaviden fayda göreceği belirlenir.
Kısırlık Tedavisi
Tedavi süreci kişiye özel planlanır. Yumurtlama bozukluklarında ilaç tedavisi ile ovülasyon sağlanabilir. Endometriozis, miyom veya tüplerde tıkanıklık gibi durumlar cerrahi olarak düzeltilebilir. Erkeklerde varikosel cerrahisi veya hormon tedavisi uygulanabilir.
Yardımcı üreme teknikleri, günümüzde infertilite tedavisinin en önemli adımlarından biridir. Aşılama (IUI), hafif erkek faktörü veya açıklanamayan infertilite durumlarında tercih edilir. Daha ileri vakalarda tüp bebek (IVF) yöntemi uygulanır. IVF’de yumurtalar laboratuvarda spermle döllenir ve elde edilen embriyolar rahme transfer edilir. Mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi ise özellikle erkek kaynaklı sorunlarda başarı oranını artırır.
Son yıllarda letrozol, PCOS’lu kadınlarda yumurtlama tedavisinde ilk tercih haline gelmiştir. Ayrıca embriyo dondurma ve preimplantasyon genetik tanı (PGT) gibi yöntemler de gebelik oranlarını artıran modern yaklaşımlardır. Çiftlerin yaşam tarzında yapacağı düzenlemeler, tedavi başarısını destekleyen önemli bir faktördür. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, stres yönetimi ve sigaradan uzak durmak gebelik şansını artırır.
Kısırlıkta Başarı Oranları
Tüp bebek tedavisinde başarı oranları kadının yaşına, yumurtalık rezervine, sperm kalitesine ve embriyo sağlığına göre değişir. 35 yaşın altındaki kadınlarda gebelik oranları %50’lere kadar çıkarken, ileri yaşlarda bu oran düşmektedir. Ancak teknolojideki ilerlemeler sayesinde her geçen yıl başarı oranları artmaktadır. Türkiye’de tüp bebek merkezlerinde başarı oranları dünya standartlarına paralel seyretmektedir.
Önleyici Yaklaşımlar
Her ne kadar bazı nedenler önlenemese de yaşam tarzı değişiklikleri ile infertilite riski azaltılabilir. Sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve alkolden uzak durmak, dengeli beslenmek ve stres yönetimine önem vermek doğurganlığı olumlu etkiler. Ayrıca 35 yaş üzeri kadınların gebelik planlarını ertelememeleri, gerektiğinde yumurta dondurma yöntemlerini değerlendirmeleri önerilmektedir.
Sonuç
Kısırlık, çiftlerin hem tıbbi hem de duygusal yaşamını etkileyen önemli bir sağlık problemidir. Ancak günümüzde erken teşhis, modern tedavi yöntemleri ve kişiye özel planlama sayesinde gebelik şansı oldukça yüksektir. Yardımcı üreme teknikleri, milyonlarca çiftin çocuk sahibi olma hayalini gerçeğe dönüştürmüştür. Çiftlerin düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik elde edememeleri durumunda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmaları, tedavi başarısını artıran en önemli faktördür.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ATAŞEHİR / İSTANBUL – Ücretsiz ilk muayene ve danışma