İstanbul’da Polikistik Over Sendromu (PCOS): Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi
Polikistik Over Sendromu (PCOS), İstanbul’da yaşayan kadınlarda da en sık karşılaşılan hormonal dengesizliklerden biridir. Özellikle Ataşehir ve çevresindeki kadınlarda adet düzensizliği, kilo kontrolü zorluğu, tüylenme artışı ve gebelikte güçlük gibi sorunlarla kendini gösterebilir. PCOS, yumurtlamanın düzensiz hale gelmesi ve yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikülün olgunlaşamamasıyla ortaya çıkar. Bu sendrom yalnızca “yumurtalıkta kist” anlamına gelmez; temelinde hormon bozukluğu ve metabolik dengesizlik yer alır.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ATAŞEHİR / İSTANBUL
Polikistik Over Sendromu Nedir?
Polikistik Over Sendromu, üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin hastalıktır. Yumurtalıklarda gelişemeyen küçük yumurta hücreleri (foliküller) birikir ve bu da yumurtlamayı engeller. Sonuç olarak adet düzensizlikleri, tüylenme, sivilce, kilo artışı ve doğurganlık problemleri ortaya çıkar. PubMed ve UpToDate kaynaklarına göre, üreme çağındaki her 10 kadından biri PCOS tanısı almaktadır. İstanbul gibi yoğun şehir yaşamına sahip bölgelerde, stres, beslenme bozuklukları ve hareketsiz yaşam tarzı bu sendromun görülme oranını artırmaktadır.
PCOS yalnızca kozmetik bir sorun değildir. Hormonal, metabolik ve psikolojik etkileri olan karmaşık bir hastalıktır. Androjen hormonlarının (erkeklik hormonu) fazla üretimi, insülin direnci ve genetik yatkınlık temel rol oynar. Yumurtalıklarda oluşan küçük foliküller aslında gelişememiş yumurta hücreleridir. Dolayısıyla PCOS, yumurtalıkta “kist” değil, fonksiyonel bir bozukluktur.
PCOS’un Nedenleri
Genetik Yatkınlık
Ailesinde PCOS öyküsü bulunan kadınlarda hastalık riski yüksektir. Genetik olarak aktarılan hormonal yatkınlık, yumurtlamayı düzenleyen hormon dengesini etkiler.
İnsülin Direnci
PCOS’un en önemli nedenlerinden biridir. Vücut insüline direnç geliştirdiğinde, pankreas daha fazla insülin salgılar. Fazla insülin, yumurtalıklarda androjen üretimini artırır. Bu da tüylenme, akne ve adet düzensizliğine yol açar. Yüksek insülin aynı zamanda karaciğerde SHBG (seks hormonu bağlayıcı globülin) üretimini azaltarak serbest testosteronu yükseltir.
Obezite ve Yaşam Tarzı
İstanbul gibi büyük şehirlerde hareket azlığı ve yüksek kalorili beslenme alışkanlıkları, PCOS’un seyrini kötüleştirir. Kilo artışı hormonal dengeyi bozarak insülin direncini artırır. Ancak PCOS yalnızca kilolu kadınlarda görülmez; zayıf kadınlarda da insülin direnci gelişebilir.
Çevresel Etkenler
Endokrin sistemi bozan kimyasallar (örneğin plastiklerdeki bisfenol A) hormon dengesini etkileyebilir. Stres, uykusuzluk, yoğun iş temposu ve dengesiz beslenme de PCOS gelişimini kolaylaştırır.
PCOS Belirtileri
Polikistik over sendromu, belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösteren bir hastalıktır. İstanbul’daki kadınlarda en sık görülen belirtiler şunlardır:
-
Adet düzensizliği veya adet görememe (oligomenore – amenore)
-
Yüz, çene, karın ve göğüs bölgesinde tüylenme artışı
-
Akne ve yağlı cilt
-
Saç dökülmesi (erkek tipi kellik)
-
Kilo artışı, karın çevresinde yağlanma
-
Kısırlık veya gebelikte zorluk
-
İnsülin direncine bağlı yorgunluk ve tatlı isteği
-
Depresyon, anksiyete ve özgüven kaybı
Bazı kadınlarda belirtiler ergenlikten itibaren başlarken, bazılarında doğum sonrası dönemde ortaya çıkabilir.
PCOS Tanısı Nasıl Konur?
Tanı koymak için hasta öyküsü, fizik muayene, laboratuvar testleri ve ultrason bulguları birlikte değerlendirilir.
Rotterdam Kriterleri
PCOS tanısı için üç ana kriter vardır. Bunlardan ikisinin bulunması tanı koymak için yeterlidir:
-
Adet düzensizliği veya yumurtlama bozukluğu
-
Klinik veya laboratuvar olarak belirlenmiş androjen fazlalığı
-
Ultrasonografide polikistik over görünümü (12’den fazla küçük folikül ve artmış yumurtalık hacmi)
Tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği veya Cushing sendromu gibi benzer belirtiler gösteren hastalıklar dışlanmalıdır.
Laboratuvar Testleri
Hormon testleri (LH, FSH, total testosteron, DHEAS, androstenedion) yapılır. İnsülin direncini ölçmek için açlık glukozu ve insülin düzeylerine bakılır. Gerekirse glukoz tolerans testi (OGTT) uygulanır. Ayrıca kolesterol, trigliserid ve HBA1c değerleri metabolik riskleri değerlendirmede kullanılır.
Ultrasonografi
Transvajinal veya pelvik ultrason ile yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikül ve artmış hacim saptanabilir. Ancak tek başına ultrason bulgusu tanı için yeterli değildir.
PCOS Tedavisi
Polikistik Over Sendromu’nun tedavisi kişiye özel planlanır. Amaç adet düzenini sağlamak, yumurtlamayı yeniden başlatmak, insülin direncini azaltmak, tüylenme ve akneyi kontrol altına almak ve uzun vadeli sağlık risklerini önlemektir.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
Tedavinin temelini sağlıklı beslenme, kilo kontrolü ve egzersiz oluşturur. Vücut ağırlığının %5–10 oranında azaltılması bile yumurtlama düzenini önemli ölçüde iyileştirir. Düşük glisemik indeksli gıdalar, lifli beslenme, akşam geç saatlerde yemekten kaçınmak ve günlük 30–45 dakikalık yürüyüşler önerilir.
Hormon Tedavileri
Adet düzensizliği yaşayan kadınlarda doğum kontrol hapları kullanılabilir. Bu ilaçlar androjen seviyesini azaltır, adet döngüsünü düzenler ve rahim iç tabakasını korur.
Antiandrojen İlaçlar
Spironolakton gibi antiandrojen ilaçlar tüylenme ve akne tedavisinde etkilidir. Ancak gebelik planlayan kadınlarda kullanılmamalıdır.
İnsülin Direncine Yönelik Tedavi
Metformin, PCOS tedavisinde en sık kullanılan ilaçlardan biridir. Vücudun insüline duyarlılığını artırır, kilo kontrolünü destekler ve bazı kadınlarda yumurtlamayı yeniden başlatabilir.
Gebelik Planlayan Kadınlarda Tedavi
Yumurtlamayı uyarmak için klomifen sitrat veya letrozol kullanılır. Letrozol, son yıllarda daha yüksek gebelik oranlarıyla öne çıkmıştır. Gerekirse gonadotropin tedavisi veya laparoskopik cerrahi (over drilling) uygulanabilir.
PCOS’un Uzun Dönem Riskleri
Tedavi edilmeyen PCOS, uzun vadede tip 2 diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları, karaciğer yağlanması ve endometrium kanseri riskini artırabilir. Ayrıca depresyon ve anksiyete gibi psikolojik etkiler de sıktır. Bu nedenle İstanbul’daki kadınların düzenli jinekolojik kontrollerini yaptırmaları ve kilo kontrolünü sağlamaları çok önemlidir. Düzenli takip, hem doğurganlığı korur hem de kalp ve metabolik hastalık risklerini azaltır.
Sonuç
Polikistik Over Sendromu erken tanı ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Ataşehir ve çevresinde yaşayan kadınlar için düzenli jinekolojik muayene, hormon analizleri ve ultrason kontrolleri büyük önem taşır. Sağlıklı beslenme, egzersiz ve stres yönetimiyle semptomlar büyük oranda hafifletilebilir.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ATAŞEHİR / İSTANBUL
Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/istanbul-kisirlik-tedavisi/