İstanbul’da Polikistik Over Sendromu (PCOS): Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi
Polikistik Over Sendromu (PCOS), İstanbul’un Anadolu Yakası’nda yaşayan kadınlarda en sık karşılaşılan hormonal dengesizliklerden biridir. Özellikle Kadıköy, Üsküdar, Maltepe, Pendik ve çevre ilçelerde yaşayan kadınlarda adet düzensizliği, tüylenme artışı, kilo kontrolü zorluğu ve gebelikte güçlük gibi belirtilerle kendini gösterebilir. PCOS, yumurtlamanın düzensiz hale gelmesi ve yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikülün olgunlaşamamasıyla ortaya çıkar. Bu sendrom yalnızca “yumurtalıkta kist” anlamına gelmez; temelinde hormon bozukluğu ve metabolik dengesizlik yer alır.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ANADOLU YAKASI / İSTANBUL
Polikistik Over Sendromu Nedir?
Polikistik Over Sendromu, üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin hastalıktır. Yumurtalıklarda gelişemeyen küçük yumurta hücreleri (foliküller) birikir ve bu da yumurtlamayı engeller. Sonuç olarak adet düzensizlikleri, tüylenme, akne, kilo artışı ve doğurganlık problemleri ortaya çıkar. PubMed ve UpToDate kaynaklarına göre, üreme çağındaki her 10 kadından biri PCOS tanısı almaktadır.
Anadolu Yakası gibi büyük şehir bölgelerinde stres, beslenme düzensizliği, iş temposu ve hareketsiz yaşam tarzı, bu sendromun görülme oranını artıran önemli faktörlerdir.
PCOS yalnızca kozmetik bir sorun değildir. Hormonal, metabolik ve psikolojik etkileri olan çok yönlü bir hastalıktır. Androjen hormonlarının (erkeklik hormonu) fazla üretimi, insülin direnci ve genetik yatkınlık bu sendromun temel nedenleri arasındadır. Yumurtalıklarda oluşan küçük foliküller aslında gelişememiş yumurta hücreleridir. Dolayısıyla PCOS, yumurtalıkta “kist” değil, yumurtlama fonksiyonunda bir bozukluktur.
PCOS’un Nedenleri
Genetik Yatkınlık
Ailesinde PCOS öyküsü bulunan kadınlarda hastalık riski yüksektir. Genetik faktörler, yumurtlamayı ve hormon üretimini etkileyerek sendromun ortaya çıkmasını kolaylaştırır.
İnsülin Direnci
PCOS’un en belirgin nedenlerinden biridir. İnsülin direnci geliştiğinde, vücut kandaki şeker seviyesini düşürmek için daha fazla insülin üretir. Fazla insülin yumurtalıklarda androjen üretimini artırır, bu da tüylenme, akne ve adet düzensizliklerine yol açar. Yüksek insülin, karaciğerde SHBG üretimini azaltarak serbest testosteronu yükseltir.
Obezite ve Yaşam Tarzı
Anadolu Yakası’nda yaşayan birçok kadın, şehir yaşamının getirdiği hareketsizlik ve stres nedeniyle kilo kontrolü yapmakta zorlanır. Kilo artışı insülin direncini daha da kötüleştirir. Ancak PCOS yalnızca kilolu kadınlarda görülmez; zayıf kadınlarda da hormonal dengesizlik ve yumurtlama bozukluğu olabilir.
Çevresel Etkenler
Plastiklerde ve kozmetik ürünlerde bulunan bazı kimyasallar (örneğin bisfenol A) hormonal dengeyi bozabilir. Ayrıca stres, uykusuzluk ve dengesiz beslenme PCOS riskini artıran çevresel faktörlerdendir.
PCOS Belirtileri
Polikistik over sendromu her kadında farklı belirtiler gösterebilir. Anadolu Yakası’ndaki kadınlarda en sık görülen belirtiler şunlardır:
-
Adet düzensizliği veya adet görememe
-
Yüz, çene ve karın bölgesinde tüylenme artışı
-
Akne ve yağlı cilt
-
Saç dökülmesi (erkek tipi kellik)
-
Kilo artışı ve karın çevresinde yağlanma
-
Gebelikte zorluk (anovülasyon)
-
İnsülin direncine bağlı yorgunluk ve tatlı isteği
-
Depresyon ve özgüven kaybı
Bazı kadınlarda ergenlik döneminden itibaren belirtiler başlarken, bazılarında doğum sonrası dönemde belirginleşebilir.
PCOS Tanısı Nasıl Konur?
Tanı koymak için hasta öyküsü, fizik muayene, laboratuvar testleri ve ultrason bulguları birlikte değerlendirilir.
Rotterdam Kriterleri
PCOS tanısı için aşağıdaki üç kriterden en az ikisinin bulunması gerekir:
-
Adet düzensizliği veya yumurtlama bozukluğu
-
Klinik veya laboratuvar olarak belirlenmiş androjen fazlalığı
-
Ultrasonografide polikistik over görünümü (12’den fazla küçük folikül ve artmış yumurtalık hacmi)
Tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği veya Cushing sendromu gibi benzer belirtilere neden olabilecek durumlar dışlanmalıdır.
Laboratuvar Testleri
Hormon testleri (LH, FSH, total testosteron, DHEAS, androstenedion) yapılır. İnsülin direncini belirlemek için açlık glukozu ve insülin düzeyine bakılır. Gerektiğinde OGTT (oral glukoz tolerans testi) uygulanır. Kolesterol, trigliserid ve HBA1c testleri de metabolik riskleri değerlendirmek için kullanılır.
Ultrasonografi
Transvajinal veya pelvik ultrason ile yumurtalık yapısı değerlendirilir. 12 veya daha fazla küçük folikül (2–9 mm çapında) görülmesi PCOS lehine bulgu olabilir; ancak tek başına yeterli değildir.
PCOS Tedavisi
Polikistik Over Sendromu’nun tedavisi kişiye özel planlanır. Hedef, adet düzenini sağlamak, yumurtlamayı geri kazandırmak, insülin direncini azaltmak ve tüylenme, akne gibi semptomları kontrol altına almaktır.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
Tedavinin ilk adımı kilo kontrolü, sağlıklı beslenme ve egzersizdir. Vücut ağırlığının yalnızca %5–10 oranında azaltılması bile yumurtlamayı düzenleyebilir. Düşük glisemik indeksli diyet, tam tahıllar, sebze ağırlıklı beslenme ve düzenli yürüyüş önerilir.
Hormon Tedavileri
Doğum kontrol hapları, adet düzenini sağlar, androjen seviyesini düşürür ve rahim iç tabakasını korur.
Antiandrojen İlaçlar
Spironolakton gibi antiandrojenler, tüylenme ve aknede etkili olabilir. Ancak hamile kalmak isteyen hastalarda kullanılmaz.
İnsülin Direncine Yönelik Tedavi
Metformin, PCOS’ta en sık kullanılan ilaçlardan biridir. İnsülin direncini azaltır, kilo kontrolünü destekler ve bazı kadınlarda yumurtlamayı uyarır.
Gebelik Planlayan Kadınlarda Tedavi
Klomifen sitrat veya letrozol gibi ilaçlarla yumurtlama indüksiyonu yapılır. Dirençli olgularda gonadotropin tedavisi veya laparoskopik cerrahi uygulanabilir.
PCOS’un Uzun Dönem Riskleri
Tedavi edilmeyen PCOS, uzun vadede tip 2 diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları, karaciğer yağlanması ve rahim içi kanser riskini artırabilir. Ayrıca depresyon ve anksiyete gibi psikolojik sorunlar da görülebilir. Bu nedenle Anadolu Yakası’ndaki kadınların düzenli jinekolojik kontrol yaptırması, ideal kilosunu koruması ve metabolik testlerini takip etmesi çok önemlidir.
Sonuç
Polikistik Over Sendromu erken tanı ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. İstanbul’un Anadolu Yakası’nda yaşayan kadınların düzenli jinekolojik muayene yaptırması, hormon analizleri ve ultrason kontrollerini ihmal etmemesi gerekir. Sağlıklı beslenme, egzersiz ve stres yönetimiyle semptomlar büyük oranda hafifler ve doğurganlık korunabilir.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ANADOLU YAKASI / İSTANBUL
Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/istanbul-kisirlik-tedavisi/