İstanbul Avrupa Yakası’nda Polikistik Over Sendromu (PCOS): Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi
Polikistik Over Sendromu (PCOS), İstanbul’un en köklü tıp merkezlerinden biri olan Çapa bölgesinde sıklıkla tanı konulan hormonal bir bozukluktur. Çapa, Cerrahpaşa, Aksaray, Fatih ve Haseki çevresinde yaşayan kadınlarda adet düzensizliği, tüylenme, kilo kontrolünde güçlük ve doğurganlık problemleri oldukça yaygındır. PCOS, yumurtlamanın düzenli gerçekleşmemesi ve yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikülün olgunlaşamaması sonucu ortaya çıkar. Bu durum yalnızca “yumurtalıkta kist” anlamına gelmez; asıl problem hormon dengesizliği ve insülin direncidir.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ÇAPA / İSTANBUL
Polikistik Over Sendromu Nedir?
Polikistik Over Sendromu, doğurganlık çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin hastalıklardan biridir. Yumurtalıklarda gelişemeyen küçük foliküller birikir ve yumurtlamayı engeller. Bunun sonucunda adet düzensizliği, tüylenme artışı, akne, kilo alımı ve doğurganlık problemleri ortaya çıkar. PubMed ve UpToDate verilerine göre her 10 kadından biri PCOS tanısı almaktadır. Çapa ve çevresinde, stresli şehir yaşamı ve düzensiz beslenme alışkanlıkları nedeniyle bu oran giderek artmaktadır.
PCOS yalnızca kozmetik bir problem değildir; hormon, metabolik sistem ve psikolojik dengeyi etkileyen sistemik bir sendromdur. Androjen hormonlarının fazla üretimi, insülin direnci ve genetik yatkınlık PCOS’un en temel nedenleri arasında yer alır. Yumurtalıklarda görülen küçük foliküller gelişememiş yumurta hücreleridir. Bu nedenle PCOS, “kist hastalığı” değil yumurtlama fonksiyonunun bozulmasıdır.
PCOS’un Nedenleri
Genetik Yatkınlık
Ailesinde PCOS öyküsü bulunan kadınlarda hastalığın görülme olasılığı artar. Genetik faktörler hormon dengesini etkileyerek yumurtlamayı olumsuz yönde etkiler.
İnsülin Direnci
İnsülin direnci, PCOS’un en sık nedenlerinden biridir. Hücreler insüline duyarsız hale geldiğinde pankreas daha fazla insülin salgılar. Bu fazla insülin, yumurtalıklarda androjen üretimini artırarak adet düzensizliği ve tüylenmeye yol açar.
Obezite ve Yaşam Tarzı
Çapa ve Cerrahpaşa bölgesinde yoğun iş temposu, hareketsizlik ve karbonhidrat ağırlıklı beslenme PCOS riskini artırabilir. Kilo artışı hormon dengesini bozarak insülin direncini güçlendirir. Ancak PCOS sadece kilolu bireylerde değil, zayıf kadınlarda da görülebilir.
Çevresel Etkenler
Kozmetikler, plastik kaplar, işlenmiş gıdalar, stres ve uykusuzluk hormon sistemini olumsuz etkileyebilir. Sigara kullanımı da PCOS gelişiminde önemli bir risk faktörüdür.
PCOS Belirtileri
Polikistik over sendromu farklı kadınlarda farklı belirtilerle ortaya çıkar. Çapa ve çevresinde yaşayan kadınlarda en sık görülen belirtiler şunlardır:
-
Adet düzensizliği veya hiç adet görememe
-
Yüz, çene ve karın bölgesinde tüylenme artışı
-
Akne ve yağlı cilt
-
Saç dökülmesi (erkek tipi kellik)
-
Kilo artışı ve karın çevresinde yağlanma
-
Gebe kalmada zorluk
-
İnsülin direncine bağlı tatlı isteği
-
Depresyon, anksiyete ve enerji düşüklüğü
Bazı kadınlarda bu belirtiler ergenlik döneminde başlarken, bazı kadınlarda doğum sonrası fark edilir hale gelir.
PCOS Tanısı Nasıl Konur?
Tanı koymak için hasta öyküsü, fizik muayene, laboratuvar testleri ve ultrason bulguları birlikte değerlendirilir.
Rotterdam Kriterleri
Polikistik over tanısı koymak için şu üç kriterden en az ikisinin bulunması gerekir:
-
Adet düzensizliği veya yumurtlama bozukluğu
-
Klinik veya laboratuvar olarak belirlenmiş androjen fazlalığı
-
Ultrasonografide polikistik over görünümü (12 veya daha fazla küçük folikül ve artmış over hacmi)
Benzer belirtiler gösteren tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği veya Cushing sendromu dışlanmalıdır.
Laboratuvar Testleri
Hormon profili (LH, FSH, total testosteron, DHEAS, androstenedion) ölçülür. İnsülin direncini belirlemek için OGTT veya HOMA-IR testi yapılır. Ayrıca kolesterol, trigliserid ve HbA1c düzeyleri değerlendirilir.
Ultrasonografi
Transvajinal veya pelvik ultrason ile yumurtalık yapısı incelenir. Çok sayıda küçük folikülün varlığı PCOS lehine bir bulgudur ancak tek başına tanı koydurmaz.
PCOS Tedavisi
Polikistik Over Sendromu’nun tedavisi bireye özel planlanmalıdır. Amaç adet düzenini sağlamak, yumurtlamayı başlatmak, insülin direncini azaltmak ve tüylenme ile akneyi kontrol altına almaktır.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
Tedavinin en temel basamağı sağlıklı beslenme ve egzersizdir. Vücut ağırlığının %5 ila %10 oranında azaltılması bile yumurtlamayı yeniden başlatabilir. Düşük glisemik indeksli diyet, sebze ağırlıklı beslenme ve düzenli yürüyüş önerilir.
Hormon Tedavileri
Doğum kontrol hapları adet düzenini sağlar, androjen seviyesini düşürür ve rahim iç tabakasını korur.
Antiandrojen İlaçlar
Spironolakton gibi antiandrojen ilaçlar tüylenme ve akne tedavisinde etkilidir. Ancak gebelik planlayan kadınlarda kullanılmaz.
İnsülin Direncine Yönelik Tedavi
Metformin, PCOS tedavisinde sık tercih edilir. İnsülin duyarlılığını artırır, kilo kontrolünü kolaylaştırır ve yumurtlamayı destekler.
Gebelik Planlayan Kadınlarda Tedavi
Yumurtlamayı uyarmak için klomifen sitrat veya letrozol kullanılır. Letrozol, son yıllarda daha yüksek gebelik oranlarıyla öne çıkmıştır. Dirençli vakalarda gonadotropin tedavisi veya laparoskopik cerrahi uygulanabilir.
PCOS’un Uzun Dönem Riskleri
Tedavi edilmeyen PCOS, uzun vadede tip 2 diyabet, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları, karaciğer yağlanması ve endometrium kanseri riskini artırabilir. Ayrıca depresyon, anksiyete ve uyku bozuklukları gibi psikolojik etkiler de görülebilir. Çapa ve çevresinde yaşayan kadınların düzenli jinekolojik muayenelerini yaptırmaları, kilo takibini sürdürmeleri ve metabolik testlerini düzenli kontrol ettirmeleri önerilir.
Sonuç
Polikistik Over Sendromu erken tanı ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Çapa bölgesinde yaşayan kadınların düzenli jinekolojik muayenelerini yaptırmaları, hormon testlerini takip etmeleri ve yaşam tarzı düzenlemelerine dikkat etmeleri önerilir. Sağlıklı beslenme, egzersiz ve stres yönetimiyle semptomlar hafifletilebilir, doğurganlık korunabilir.
Bilgi ve randevu için: 0541 998 34 34
ÇAPA / İSTANBUL
Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/istanbul-kisirlik-tedavisi/