Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Genital Kanserler Rehberi
Kadın üreme sisteminde gelişen kanserler, erken tanı ve düzenli takip sayesinde büyük ölçüde tedavi edilebilir hastalıklardır. Rahim ağzı kanseri, rahim kanseri, over (yumurtalık) kanseri ve vulva–vajina kanserleri gibi genital sistem kanserleri; her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, risk faktörleri, belirtileri ve ilerleme biçimleri birbirinden farklıdır. Modern jinekolojide tarama programları, HPV aşısı, düzenli smear testleri, ultrason ve ileri görüntüleme yöntemleri sayesinde genital kanserlerin büyük bölümünde erken teşhis mümkündür.
Bu rehber, kadın genital sistemine ait kanserlerin tüm yönlerini kapsamlı, bilimsel, güncel ve anlaşılabilir bir çerçevede anlatmaktadır. Hastalıkların nedenleri, risk faktörleri, erken belirtileri, tarama yöntemleri, tanı testleri, evreleme, tedavi seçenekleri ve korunma yolları ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34
Genital Kanserler Nelerdir? – Genel Bakış
Kadın genital sistemindeki kanserler genellikle şu başlıklar altında incelenir:
-
Rahim Ağzı Kanseri (Servikal Kanser)
-
Rahim Kanseri (Endometrium Kanseri)
-
Yumurtalık Kanseri (Over Kanseri)
-
Vulva Kanseri (Dış genital bölge kanseri)
-
Vajina Kanseri
-
Fallop tüpü kanseri (nadir)
En sık görülenler rahim kanseri ve rahim ağzı kanseridir.
En ölümcül seyreden ise yumurtalık kanseridir, çünkü genellikle geç belirti verir.
1) Rahim Ağzı Kanseri (Serviks Kanseri)
Dünyada en sık görülen genital kanserlerden biridir ve büyük oranda HPV (Human Papilloma Virus) ile ilişkilidir.
Nedenleri
-
HPV tip 16 ve 18 en yüksek risk taşır
-
Erken yaşta cinsel ilişki
-
Çok sayıda partner
-
Sigara kullanımı
-
Bağışıklık sisteminin zayıf olması
-
Düzenli smear yaptırmamak
Belirtiler
Rahim ağzı kanseri erken dönemde genellikle belirti vermez.
İlerleyen dönemde:
-
İlişki sonrası kanama
-
Adet dışında kanama
-
Kötü kokulu akıntı
-
Kasık ağrısı
-
İlişki sırasında ağrı
gibi bulgular ortaya çıkar.
Tarama – Erken Teşhis
Rahim ağzı kanseri, erken teşhis edildiğinde en kolay tedavi edilen kanserlerden biridir.
Tarama testleri:
-
Pap smear testi
-
HPV DNA testi
30 yaş üstü kadınlarda HPV + smear birlikte önerilir.
TEDAVİ
Evreye göre:
-
LEEP / konizasyon
-
Rahim alma ameliyatı (histerektomi)
-
Radyoterapi
-
Kemoterapi
Erken evrede tedavi oranı %95’in üzerindedir.
2) Rahim Kanseri (Endometrium Kanseri)
Menopoz sonrası en sık görülen genital kanserdir.
Risk Faktörleri
-
Obezite
-
Şeker hastalığı
-
Hipertansiyon
-
Menopoz sonrası hormon tedavileri
-
Polikistik over sendromu
-
Çok uzun süreli adet düzensizliği
-
Östrojen yüksekliği
Belirtiler
En önemli belirti menopozdan sonra kanamadır.
Bunun dışında:
-
Adet dışı lekelenme
-
Kasık ağrısı
-
Anormal akıntı
Rahim kanserinde erken belirti çok yaygındır ve bu nedenle erken teşhis oranı yüksektir.
Tanı
-
Transvajinal ultrason ile endometrium kalınlığının ölçülmesi
-
Endometrial biyopsi
-
Histeroskopi
Tedavi
Standart tedavi:
-
Rahmin alınması (histerektomi)
-
Yumurta–tüplerin alınması
-
Gerektiğinde lenf nodu çıkarılması
-
İleri evrede radyoterapi / kemoterapi
Erken evrede başarı oranı oldukça yüksektir.
3) Yumurtalık Kanseri (Over Kanseri)
En sessiz ve en tehlikeli genital kanser türüdür çünkü çoğu zaman geç belirti verir.
Bu nedenle “sessiz katil” olarak da adlandırılır.
Risk Faktörleri
-
Ailede over/breast kanseri öyküsü
-
BRCA1–BRCA2 gen mutasyonları
-
Hiç doğum yapmamış olmak
-
Adetlerin erken başlaması veya geç menopoz
-
Endometriozis
Belirtiler
Belirtiler silik ve belirsiz olabilir:
-
Karında şişlik
-
Hazımsızlık
-
Kabızlık–ishal
-
Erken doyma
-
Kasık ağrısı
-
Sık idrara çıkma
-
Kilo kaybı
Tanı
-
Transvajinal ultrason
-
CA-125 kan testi
-
MR–BT görüntüleme
-
Laparoskopi
Tedavi
-
Cerrahi olarak tümörün çıkarılması
-
Lenf nodu değerlendirmesi
-
Kemoterapi
-
Bazı özel tiplerde hedefe yönelik tedaviler
Yumurtalık kanseri düzenli ultrason ve risk değerlendirmesi ile daha erken saptanabilir.
4) Vulva Kanseri (Dış Genital Bölge Kanseri)
Genellikle ileri yaşlarda görülür.
Risk Faktörleri
-
HPV enfeksiyonu
-
Kronik vulvar kaşıntı
-
Menopoz sonrası atrofi
-
Sigara
Belirtiler
-
İnatçı kaşıntı
-
Dış genital bölgede yara
-
Renk değişikliği
-
Kanama
-
Sert nodül
Tanı
-
Vulva biyopsisi
Tedavi
-
Cerrahi çıkarma
-
Gerektiğinde lenf nodu diseksiyonu
-
İleri evrede radyoterapi / kemoterapi
5) Vajina Kanseri
Nadir görülen bir kanser türüdür.
Belirtiler
-
Vajinal kanama
-
İlişki sırasında ağrı
-
Kötü kokulu akıntı
-
Vajinada kitle hissi
Tanı
-
Vajinal muayene
-
Pap smear
-
Biyopsi
Tedavi
-
Cerrahi
-
Radyoterapi
-
Kemoterapi
Genital Kanserlerde Ortak Risk Faktörleri
Bu kanserlerin çoğunda bazı ortak nedenler bulunur:
-
HPV enfeksiyonu
-
Sigara
-
Bağışıklık sisteminin zayıf olması
-
Çok partnerli cinsel yaşam
-
Doğum kontrol yöntemlerinin yanlış kullanımı
-
Genetik risk
-
Hormon dengesizliği
-
Menopoz sonrası kanama
Risk faktörlerini bilmek erken tanı için kritik öneme sahiptir.
Genital Kanserlerde “Uyarıcı Belirtiler”
Aşağıdaki belirtiler mutlaka araştırılmalıdır:
-
Vajinal kanama
-
İlişki sonrası kanama
-
Kötü kokulu akıntı
-
Menopoz sonrası herhangi bir damla kan
-
Devam eden pelvik ağrı
-
Karında şişlik
-
Kilo kaybı
-
Cinsel ilişkide ağrı
-
Dış genital bölgede kitle, yara, renk değişikliği
Bu belirtiler erken evrede görüldüğünde tedavi başarı oranı yüksek olur.
Genital Kanserlerin Tanı Yöntemleri
Tanı süreci kanser türüne göre değişir ancak temel yöntemler şunlardır:
-
Smear testi
-
HPV DNA testi
-
Kolposkopi
-
Biyopsi
-
Ultrason
-
MR–BT
-
PET–CT
-
Endometrial biyopsi
-
Tümör belirteçleri (CA-125, CA19-9)
Doğru tanı, tedavi planlamasının temelidir.
Genital Kanserlerde Tedavi Yaklaşımları
Tedavi üç ana yöntemle yapılır:
1) Cerrahi
-
Tümörün çıkarılması
-
Rahmin alınması (histerektomi)
-
Yumurtalık / tüplerin çıkarılması
-
Lenf nodlarının temizlenmesi
2) Radyoterapi
Genellikle ileri evre veya cerrahi sonrası destek amaçlı uygulanır.
3) Kemoterapi
Özellikle over kanseri ve ileri serviks kanserinde uygulanır.
Bazı hastalarda immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler de kullanılabilir.
Genital Kanserlerden Korunma Yolları
1) HPV Aşısı
Rahim ağzı kanserini %95’e kadar engeller.
2) Düzenli smear–HPV testi
30 yaş sonrası HPV + smear kombinasyonu çok etkilidir.
3) Sigara bırakmak
HPV ile kanserleşme riskini dramatik şekilde azaltır.
4) Doğru cinsel sağlık
-
Tek eşlilik
-
Prezervatif
-
Hijyen
5) Obeziteyi önlemek
Özellikle rahim kanseri riskini azaltır.
6) Genetik değerlendirme
Ailede over / meme kanseri varsa BRCA testi önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
“HPV’si olan herkes kanser olur mu?”
Hayır. HPV’nin büyük kısmı bağışıklık sistemi tarafından temizlenir.
“Smear testi yeterli midir?”
35 yaş sonrası HPV + smear birlikte çok daha güvenilirdir.
“Yumurtalık kanseri smear ile çıkar mı?”
Hayır, smear yalnızca rahim ağzı kanserini tarar.
“Menopoz sonrası kanama tehlikeli midir?”
Evet, rahim kanserinin en erken belirtisi olabilir.
“Genital kanserler tedavi edilebilir mi?”
Erken teşhiste tedavi başarı oranı çok yüksektir.
Sonuç
Genital kanserler kadın sağlığını etkileyen en önemli hastalık gruplarından biridir.
Erken teşhis sayesinde pek çoğu tamamen tedavi edilebilir durumdadır. HPV aşısı, düzenli smear ve HPV testi, ultrason, rahim biyopsisi ve jinekolojik muayeneler genital kanserlerin büyük bölümünü başlangıç evresinde yakalamayı mümkün kılar. Hiçbir belirti olmasa bile düzenli kontrollerin aksatılmaması, kanser riskini önemli ölçüde azaltır. Doğru bilgi, doğru takip ve zamanında müdahale ile genital kanserlerin sonuçları son derece yüz güldürücüdür.
Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34
Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit https://jinopdrsezgindursun.com/