Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

HORMONLU SPİRAL (MIRENA – KYLEENA – LEVONORGESTREL IUD) REHBERİ

Hormonlu spiral, tıbbi literatürde levonorgestrel salınımlı rahim içi araç (LNG-IUD) olarak geçer. Dünyada en güvenilir ve en etkin doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Hem gebelikten korunma hem de aşırı adet kanaması, ağrılı adet, endometriozis, adenomyosis ve hormon dengesizliklerinin tedavisinde yaygın olarak kullanılır. Mirena, Kyleena, Jaydess gibi farklı marka isimleri bulunur, ancak temel çalışma mekanizması aynıdır.

Rahim içine yerleştirilen bu küçük plastik sistem, çok düşük dozda progesteron hormonu salarak hem gebelikten korur hem de pek çok jinekolojik sorun için tedavi etkisi sağlar. Sistemik yan etkisi son derece düşüktür çünkü hormon yalnızca rahim içinde lokal olarak etki eder.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

HORMONLU SPİRAL NEDİR? NASIL ÇALIŞIR?

Hormonlu spiral, rahim içine yerleştirilen T şeklinde küçük bir cihazdır. İçerdiği levonorgestrel hormonu çok düşük dozda her gün salınır.
Bu hormonun etkileri:

Rahim iç tabakasını inceltir
Spermin yumurtaya ulaşmasını engeller
Rahim ağzı salgısını koyulaştırır
Yumurtlamayı bazı kadınlarda baskılayabilir
Aşırı kanamayı durdurur
Ağrıyı azaltır
Endometriozis semptomlarını hafifletir

Bu mekanizmalar sayesinde hem doğum kontrolü hem tedavi sağlar.

HORMONLU SPİRALİN ÇEŞİTLERİ

1) Mirena (52 mg levonorgestrel – 5 yıl)

En güçlü ve en uzun süre koruma sağlayan modeldir.

2) Kyleena (19.5 mg levonorgestrel – 5 yıl)

Mirena’ya göre daha düşük hormon içerir, yan etkisi daha az olabilir.

3) Jaydess / Skyla (13.5 mg levonorgestrel – 3 yıl)

Daha küçük yapılı ve genç–doğum yapmamış kadınlar için idealdir.

Hangisi daha iyidir?

Aşırı adet kanaması → Mirena
Genç ve doğum yapmamış kadın → Kyleena / Jaydess
Endometriozis / Adenomyozis → Mirena
Az yan etki isteyenler → Kyleena

HORMONLU SPİRALİN KULLANIM SÜRESİ

Mirena: 5 yıl
Kyleena: 5 yıl
Jaydess: 3 yıl

Bazı ülkelerde Mirena 7 yıla kadar kullanılabilmektedir. Klinik deneyimde 6–7 yıl sorun yaşanmadan kullanılabildiği görülür.

HORMONLU SPİRAL NE KADAR ETKİLİDİR?

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre:

Gebelikten koruma oranı: %99’a yakın

Koruyuculuk açısından:

Hormonlu spiral
Tüpligasyon
İmplant
Doğum kontrol hapları

sıralaması vardır.

Spiral, tüpligasyon kadar etkilidir fakat geri dönüşümlüdür.

HORMONLU SPİRAL KİMLER İÇİN UYGUNDUR?

Aşağıdaki durumlarda hormonlu spiral ilk tercih olabilir:

Aşırı adet kanaması (menoraji)
Endometriozis (çikolata kisti)
Adenomyosis
Ağrılı adet (dismenore)
Polip ve myom nedeniyle artmış kanama
Yumurtlama problemleri
Polikistik overde düzensiz adet
Anemi (kansızlık)
Rahim iç tabakasının kalınlaşması
Perimenopoz dönemi
Uzun süreli güvenilir doğum kontrolü isteyenler
Emziren anneler
Doğumdan sonra uzun vadeli koruma isteyenler

HORMONLU SPİRAL KİMLERE UYGUN DEĞİLDİR?

Aktif pelvik enfeksiyon
Rahim içi kanser şüphesi
Nedeni açıklanamayan kanama
Rahim anomalileri
Yeni geçirilmiş PID
Ciddi karaciğer hastalığı

Bu durumlar tedavi edilmeden spiral takılmaz.

SPİRAL TAKILMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR?

İşlem ortalama 3–5 dakika sürer.

Adımlar:

Hasta jinekolojik pozisyona alınır
Vajina antiseptik sıvıyla temizlenir
Rahim ağzı nazikçe tutulur ve rahim yolu ölçülür
Spiral özel tüpüyle rahim içine yerleştirilir
İplik uzunluğu ayarlanır

İşlem sonrası hemen ayağa kalkılabilir.

SPİRAL TAKILIRKEN AĞRI OLUR MU?

Çoğu kadın “adet sancısı gibi hafif bir ağrı” tarif eder.

Ağrı düzeyi şu faktörlere göre değişir:

Ağrı eşiği
Doğum yapmış olmak
Rahim ağzı açıklığı
Kas spazmı
İşlem sırasında kaygı

Doğum yapmış kadınlarda işlem çok daha kolay olur.
Gerekirse lokal anestezi uygulanabilir.

SPİRAL TAKILDIKTAN SONRA NELER YAŞANIR?

İlk birkaç gün:

Hafif kramp
Bel–kasık ağrısı
Lekelenme

normaldir.

Spiral yerleştikten sonra:

Normal hayat hemen devam eder
Duş alınabilir
24–48 saat cinsel ilişkiye ara verilmesi önerilir

HORMONLU SPİRALİN FAYDALARI

1) Aşırı adet kanamasını azaltır

Mirena kullanıcılarında:

Kanama %80–90 azalır
Birçok kadın tamamen adet görmeyebilir

Bu tıbbi olarak güvenlidir.

2) Adet ağrısını azaltır

Dismenore hastalarında büyük rahatlama sağlar.

3) Endometriozis tedavisinde etkilidir

Rahim iç tabakasını inceleterek endometriozisin aktivitesini azaltır.

4) Yumurtalık ve rahim içi kanser riskini azaltır

Uzun vadede endometrium kanseri riskinde belirgin düşüş sağlar.

5) Yeniden doğurganlığı korur

Spiral çıkarıldığı anda gebelik şansı geri döner.

6) Emzirmeyle uyumludur

Süt üretimini etkilemez.

7) Günlük kullanım gerektirmez

Hap unutma riski yoktur.

8) PMS ve hormonal dalgalanmalarda fayda sağlar

YAN ETKİLERİ NELERDİR?

En sık görülen yan etkiler:

İlk 2–3 ay lekelenme
Adet düzensizliği
Ara ara hafif kramp
Meme hassasiyeti
Geçici sivilcelenme
Ruh halinde hafif değişiklikler

Bu belirtiler genellikle 3. ayda büyük ölçüde azalır, vücut spirale uyum sağlar.

SPİRALİN ADET DÖNGÜSÜNE ETKİSİ

Spiral takıldıktan sonra adet döngüsünde değişiklik olabilir:

İlk aylar sık lekelenme
Kanama miktarında belirgin azalma
Zamanla adetlerin tamamen kesilmesi (amenore)

Adetin kesilmesi hormonun rahim iç tabakasını inceltmesinden kaynaklanır ve sağlıklıdır.

HORMONLU SPİRAL DOĞUMDAN SONRA TAKILABİLİR Mİ?

Evet.

Doğum sonrası 6. haftadan sonra güvenle takılabilir.
Sezaryen doğum sonrası da uygundur.

Emzirme ile tam uyumludur.

SPİRAL DÜŞER Mİ?

Nadir görülür:

İlk 3 ayda rahim spazmı nedeniyle düşme olabilir
Ağır egzersizle düşmez
Cinsel ilişkiyle düşmez

Düşme oranı %4–6 arasındadır.

Düşme durumunda hemen fark edilmeyebilir; bu nedenle ilk adet sonrası kontrol önemlidir.

SPİRAL KAYARSA NE OLUR?

Yer değiştirme durumunda:

Daha fazla kramp
Lekelenme artışı
İplik boyunda değişiklik
Ultrasonda anormal pozisyon

olabilir.

Bu durumda spiral çıkarılıp yenisi takılır.

SPİRALİN İPLİKLERİ HİSSEDİLİR Mİ?

Cinsel ilişkide ipliklerin hissedilmesi çok nadirdir.
Genellikle 1–1.5 cm kadar kesildiği için hissedilmez.

Eğer hissedilirse:

İplik kısaltılır
Sorun ortadan kalkar

HORMONLU SPİRALİ ÇIKARMA İŞLEMİ

Çıkarma işlemi çok kolaydır:

10–15 saniyelik bir işlemdir
Acı minimaldir
Aynı anda yeni spiral takılabilir

Çıkarıldıktan hemen sonra gebelik mümkündür.

SPİRAL GEBE KALMA RİSKİNİ ARTIRIR MI?

Hayır.
Tam tersi: Doğurganlığı korur.

Uzun süre spiral kullanmış bir kadının:

Yumurtlama düzeni
Hormonal dengesi
Gebelik şansı

spiral çıkarıldıktan kısa süre sonra tamamen normale döner.

HORMONLU SPİRAL KİTLE, KİST YA DA MYOM YAPAR MI?

Hayır.
Spiral hiçbir şekilde kitle oluşturmaz.

Aksine:

Myom kaynaklı kanamayı azaltır
Kist oluşumunu baskılayabilir

Yumurtlama bozukluğu olan bazı kadınlarda geçici fonksiyonel kistler olabilir; bunlar kendiliğinden kaybolur.

HORMONLU SPİRALİN FİYATI NEDİR?

Ücret:

Spiralin markasına
Kullanılan malzemeye
Uygulayan merkeze
Takılma–kontrol sürecine

göre değişir.

Güncel fiyat klinik iletişim hattından öğrenilebilir.

SIK SORULAN SORULAR

1. Ne zaman takılmalı?
Adetin 2–4. günü idealdir. Ama her zaman takılabilir.

2. Adet gören bir kadın hormonlu spiral ile tamamen adetsiz kalabilir mi?
Evet, bu normaldir.

3. Hamilelikte zararı var mı?
Hamilelikte spiral takılmaz.

4. Spiral cinsel isteği azaltır mı?
Hayır.

5. Spiralle rahim büyür mü?
Hayır, rahmin boyutunu değiştirmez.

SONUÇ

Hormonlu spiral (Mirena, Kyleena, Jaydess), hem uzun süreli doğum kontrolü hem de birçok jinekolojik sorunun tedavisinde en güvenilir ve en etkili yöntemlerden biridir. Aşırı adet kanamasını azaltması, adet sancılarını hafifletmesi, endometriozis üzerinde iyileştirici etkileri ve yüksek başarı oranı nedeniyle modern jinekolojide önemli bir yere sahiptir. Lokal hormon salınımı sayesinde sistemik yan etkiler düşüktür ve işlem hem kolaydır hem de çok kısa sürer. Kadının yaşam kalitesini artırır ve uzun vadeli konfor sağlar.