Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

HPV Nedir? Kapsamlı Rehber

HPV, kadın sağlığı açısından en önemli virüslerden biridir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların en yaygın olanlarından olan HPV (Human Papilloma Virüsü), hem genital siğillere hem de bazı kadınlarda servikal kanser gibi ciddi hastalıklara yol açabilir. HPV’nin birçok tipi vardır ve her tipin oluşturduğu klinik tablo farklıdır. Bazı HPV tipleri sadece siğil yaparken bazı tipler rahim ağzı kanseriyle ilişkilidir. Bu nedenle HPV’yi doğru anlamak, bulaş yollarını bilmek, tarama testlerini düzenli yaptırmak ve korunma yöntemlerini uygulamak kadın sağlığı için hayati önem taşır.

Bu rehberde HPV’nin ne olduğunu, nasıl bulaştığını, HPV tiplerini, belirtilerini, siğil ve kanserleşme ilişkisini, tanı ve tedavi yöntemlerini, HPV aşısını ve korunma yollarını en kapsamlı şekilde bulabilirsiniz.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

HPV (Human Papilloma Virus) Nedir?

HPV, insan derisinde ve mukozalarda enfeksiyon yapan çok sayıda virüsün genel adıdır. Şu ana kadar 200’den fazla HPV tipi tanımlanmıştır, bunlardan yaklaşık 40 tanesi genital bölgede enfeksiyon yapar.

HPV’nin temel özellikleri:

Çok bulaşıcıdır
Çoğu kişi hayatında en az bir kez HPV ile karşılaşır
Bazı tipler siğil yapar
Bazı tipler kanserleşme riski taşır
Çoğu zaman belirti vermeden taşınır
Bağışıklık sistemi birçok HPV’yi kendiliğinden temizleyebilir

HPV, hem erkeklerde hem kadınlarda görülebilir ancak özellikle kadınlarda rahim ağzı kanseri riski nedeniyle daha önemlidir.

HPV Nasıl Bulaşır?

HPV, ten–tene temas ile bulaşır. Tam cinsel ilişki bile gerekmeyebilir.

Bulaş yolları:

Vajinal ilişki
Anal ilişki
Oral ilişki
Sürtünme teması
Ortak tıraş bıçağı
Ortak havlu
Genital bölgenin ortak temas ettiği yüzeyler

HPV’yi diğer enfeksiyonlardan ayıran en önemli özellik, kondomun bile %100 koruma sağlamamasıdır. Çünkü kondom kaplamadığı bölgelerden HPV bulaşabilir.

HPV’nin Vücuda Girişi ve Enfeksiyon Gelişimi

HPV derideki çok küçük sıyrıklardan bile vücuda girebilir. Cilt altındaki hücrelere yerleşir ve burada çoğalmaya başlar. HPV’nin iki farklı seyri olabilir:

Belirti vermez, sessiz kalır
Siğil oluşturur
Rahim ağzı hücrelerinde değişiklik yapar (ASCUS, LSIL, HSIL)
Kanserleşme riskini artırır

HPV’nin bu kadar önemli olmasının nedeni, bazı tiplerinin hücre DNA’sını etkileyerek zaman içinde kansere yol açabilmesidir.

HPV Tipleri – Düşük ve Yüksek Riskli Gruplar

HPV tipleri iki ana grupta incelenir:

1) Düşük Riskli HPV Tipleri (Siğil Yapan Tipler)

En sık görülen düşük riskli tipler:

HPV 6
HPV 11

Bu tipler genital siğil yapar ancak kanser riski taşımaz.

Bunun dışında:
HPV 40, 42, 43, 44 gibi tipler de düşük risklidir.

2) Yüksek Riskli HPV Tipleri (Kanserle İlişkili Tipler)

En ciddi risk taşıyan tipler:

HPV 16 – En yüksek riskli tip
HPV 18 – İkinci yüksek riskli tip

Diğer riskli tipler:
31, 33, 35, 45, 52, 58

Yüksek riskli HPV tipleri:

Rahim ağzı kanseri
Vajina kanseri
Vulva kanseri
Anüs kanseri
Bazı baş–boyun kanserleri

ile ilişkilidir.

HPV’nin Hangi Tipi Kanser Yapar?

Tüm HPV tipleri kanser yapmaz.

Kanserle ilişkili tipler:

HPV 16
HPV 18
HPV 31
HPV 33
HPV 45
HPV 52
HPV 58

Bu tipler hücre DNA’sını etkileyerek uzun yıllar içinde kanserleşme sürecine yol açabilir.

Ancak şunu unutmamak gerekir:

Yüksek riskli HPV taşıyan herkes kanser olmaz.

Bağışıklık sistemi virüsü temizleyebilir veya hücre değişimleri erken evrede fark edilip tedavi edilebilir.

HPV Belirtileri Nelerdir?

HPV taşıyan insanların çoğu hiçbir belirti vermez.

Belirtiler olduğunda ise en sık görülen bulgular şunlardır:

1) Genital siğiller

Et beni şeklinde
Pembe–kahverengi
Tek veya çoklu
Karnabahar görünümü
Vajina, vulva, rahim ağzı, kasık, anüs çevresinde

2) Anormal smear sonucu

ASCUS
LSIL
HSIL
ASC-H

Bu hücresel değişiklikler yüksek riskli HPV ile ilişkilidir.

3) Kokulu akıntı ve kanama

Özellikle rahim ağzında ileri evre değişikliklerde görülebilir.

HPV Tanısı Nasıl Konur?

HPV tanısında iki önemli test vardır.

1) HPV DNA Testi

Serviks bölgesinden alınan örnek ile yapılır.

Avantajları:

Hangi HPV tipinin olduğu kesin belirlenir
Kanser riskli tipleri saptamak kolaydır
Smear ile birlikte kullanıldığında tanı duyarlılığı artar

2) Pap Smear Testi

Rahim ağzı hücrelerinin mikroskop altında incelenmesidir.

Smear ile tespit edilen değişiklikler:

ASCUS
LSIL
HSIL
AGC

Eğer smear sonucu anormalse, kolposkopi ve gerekirse biyopsi yapılır.

HPV için Kolposkopi Nedir?

Kolposkopi, rahim ağzının bir mikroskop altında ayrıntılı incelenmesidir.
Şüpheli alanlar boyalarla belirginleştirilir ve gerekirse biyopsi alınır.

Kolposkopi özellikle:

HSIL
ASC-H
HPV 16–18 pozitifliği

durumlarında zorunludur.

HPV Nasıl Tedavi Edilir?

HPV’nin virüsü ortadan kaldıran bir ilacı yoktur.

Tedavi, HPV’nin oluşturduğu bulguları ortadan kaldırmayı ve hücresel değişiklikleri düzeltmeyi hedefler.

HPV tedavisi beş ana başlıkta yapılır:

1) Genital Siğil Tedavisi

Uygulanan yöntemler:

Kriyoterapi (dondurma)
Lazer
Elektrokoterizasyon
TCA uygulaması
Büyük siğillerde cerrahi eksizyon

Siğiller ne kadar erken temizlenirse, yayılma ve bulaştırma riski o kadar düşer.

2) Servikal Hücre Değişikliği Tedavisi

Hücre değişiklikleri (ASCUS, LSIL, HSIL) genellikle yüksek riskli HPV tipleri ile ilişkilidir.

Tedaviler:

LEEP (elektrik ile rahim ağzından parça çıkarılması)
Konizasyon
Kolposkopik biyopsi sonrası takip

HSIL gibi ileri hücresel değişiklikler mutlaka tedavi edilmelidir.

3) Bağışıklığın Güçlendirilmesi

Bağışıklık sistemi HPV’nin doğal düşmanıdır.

Güçlendirmek için:

Sağlıklı beslenme
Düzenli uyku
Çinko, D vitamini, folik asit
Stres yönetimi
Sigara bırakma

özellikle önemlidir.

4) HPV’nin Kendiliğinden Temizlenmesi

HPV pozitif hastaların %70’i 1 yıl içinde, %90’ı ise 2 yıl içinde virüsü temizler.

Ancak yüksek riskli tiplerin düzenli kontrolü şarttır.

5) HPV Aşısı

HPV aşısı tedavi etmez ancak korur, ayrıca bağışıklığı güçlendirerek viral yükü azaltabilir.

HPV Aşısı (Gardasil 9) – En Güçlü Koruma

Günümüzde en çok kullanılan ve en geniş koruma sağlayan aşı Gardasil 9 aşısıdır.

Koruduğu tipler:
6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58

Bu aşı:

Genital siğilleri %95’e yakın önler
Servikal kanser riskini %90’ın üzerinde azaltır
Erkeklerde de uygulanabilir

Aşı şeması:

0. ay
1. ay
1. ay

22 yaş altında 2 doz yeterlidir.

HPV aşısı tedavi amaçlı değil, koruyucu amaçlıdır ancak mevcut HPV enfeksiyonunda bağışıklığı güçlendirerek süreci olumlu etkileyebilir.

HPV Tekrarlar mı?

Evet.
HPV tekrar edebilir çünkü virüs cilt altına yerleşerek bağışıklık düştüğünde yeniden aktifleşebilir.

Tekrarı artıran nedenler:

Sigara
Stres
Vitamin eksiklikleri
Uyku düzensizliği
Eşin tedavi olmaması
Bağışıklığı baskılayan hastalıklar

Ancak düzenli takip ile tekrarlar kontrol altına alınabilir.

HPV ve Gebelik

Gebelikte bağışıklık sistemi değiştiği için siğiller büyüyebilir.

Gebelikte tedavi:

Kriyoterapi
Lazer
TCA

güvenle uygulanabilir.

Podofilin gibi bazı ilaçlar gebelikte kullanılmaz.

HPV Kansere Nasıl Yol Açar?

HPV’nin yüksek riskli tipleri, rahim ağzı hücrelerinin DNA yapısını etkiler.
Bu etki uzun yıllar içinde şu basamaklarla ilerler:

HPV enfeksiyonu
ASCUS
LSIL
HSIL
Erken kanser
İleri kanser

Yani kanser aniden ortaya çıkmaz; yıllara yayılan bir süreçtir ve takip edilirse engellenebilir.

HPV ile Smear Testi Arasındaki İlişki

HPV + smear kombine kullanıldığında rahim ağzı kanseri taraması en yüksek başarıya ulaşır.

Önerilen tarama:

30 yaş altı: Pap smear
30 yaş üstü: HPV + smear birlikte

HPV negatif ve smear normal ise 5 yıl tarama aralığı mümkündür.

HPV’den Korunma Yolları

HPV aşısı
Kondom kullanımı (kısmi koruma sağlar)
Tek eşlilik
Bağışıklığın güçlendirilmesi
Düzenli smear–HPV testi
Sigara içmemek

En güçlü korunma yöntemi HPV aşısıdır.

Sık Sorulan Sorular

“HPV tamamen geçer mi?”
Evet, çoğu zaman vücut virüsü temizler.

“HPV taşıyan herkes kanser olur mu?”
Hayır. Yıllık takip ile kanserleşme önlenebilir.

“Siğil kansere dönüşür mü?”
Siğil yapan tipler düşük risklidir, kansere dönüşmez.

“HPV kan testi yapılır mı?”
Hayır. HPV DNA testi vajinal–servikal örnekle yapılır.

“Erkekler HPV taşır mı?”
Evet, erkeklerde de hem siğil hem yüksek riskli tipler olabilir.

Sonuç

HPV kadın sağlığının en önemli konularından biridir; çünkü hem çok yaygındır hem de bazı tipleri ciddi hastalıklara yol açabilir. HPV’nin tiplerini bilmek, düzenli smear–HPV testi yaptırmak, bağışıklığı güçlü tutmak ve HPV aşısı yaptırmak HPV ile mücadelenin temel taşlarıdır. HPV erken tanı ile tamamen kontrol altına alınabilir. Siğil olsun veya olmasın, HPV pozitifliklerinde uzman jinekolog takibi her zaman gereklidir.