Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

HPV Tipleri Rehberi 

HPV (Human Papilloma Virüs), kadın sağlığının en kritik konularından biridir. HPV’nin yalnızca “bir virüs” olmadığı, aslında birbirinden tamamen farklı davranan 200’den fazla tipin bulunduğu unutulmamalıdır. Bu tiplerin bir kısmı hiçbir belirti vermezken, bazıları genital siğil oluşturur, bazıları ise rahim ağzı kanseri gibi ciddi hastalıklara yol açabilecek hücresel değişikliklere neden olur. HPV tiplerinin doğru bilinmesi; hastaya riskin doğru açıklanması, uygun tedavi planlaması ve doğru takip programının belirlenmesi açısından son derece önemlidir.

Bu rehberde HPV tiplerinin sınıflandırılması, düşük ve yüksek riskli tiplerin davranışları, kansere yol açan tiplerin bilimsel özellikleri, eş zamanlı tip (ko-enfeksiyon) görülme ihtimali, HPV tiplerine göre tedavi–takip algoritmaları ve HPV aşısının tipler üzerindeki koruyucu etkisi çok detaylı şekilde ele alınmaktadır.

WART TREATMENT

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

HPV Tipleri Neden Bu Kadar Önemli?

Bir HPV testinde yalnızca “pozitif” yazması yeterli değildir. Çünkü:

  • Bazı tipler yalnızca siğil yapar (6–11)

  • Bazıları hücresel değişiklik yapar (31–33–52–58)

  • Bazıları kanser riskini çok yükseltir (16–18)

  • Bazıları ise hiçbir belirti vermeden sessizce taşınır

Bu nedenle HPV tedavisi, tip bilgisi olmadan eksik kalır.

HPV tip bilgisi;
takip aralığını,
kolposkopi gerekip gerekmediğini,
LEEP ihtimalini,
kanser riskini,
eş için yaklaşımları,
aşının önemini
doğrudan belirler.

Bu yüzden HPV tipleri jinekolojinin en önemli başlıklarından biridir.

HPV Tipleri Kaç Gruba Ayrılır?

HPV tiplerini basitçe 3 ana gruba ayırabiliriz:

  1. Düşük riskli tipler → siğil yapar

  2. Orta riskli tipler → bazen hücresel değişiklik yapabilir

  3. Yüksek riskli tipler → kanserleşme riskine sahip

Aşağıda bunları en kapsamlı şekilde açıklıyorum.

1) Düşük Riskli HPV Tipleri (Genital siğil yapanlar)

Bu grup kanser riskine yol açmaz ama bulaşıcılığı en yüksek olan gruptur.

En sık görülen düşük riskli tipler:

  • HPV 6

  • HPV 11

Bu iki tip genital siğillerin %90’ından sorumludur.

Diğer düşük riskli tipler:
40, 42, 43, 44, 54, 61, 72, 81

Bu tipler genellikle:

  • Vulvada

  • Vajina girişinde

  • Kasık iç yüzünde

  • Anüs çevresinde

  • Bazen servikste

çiçek benzeri, et beni şeklinde siğiller oluşturur.

Bu tipler kansere dönüşür mü?

Hayır.
Ancak bir hastada siğil yapan tipler varsa aynı anda yüksek riskli tip de olabilir.

Bu nedenle siğili olan her hastada HPV DNA + smear yapılmalıdır.

2) Orta Riskli HPV Tipleri (LSIL yapabilen tipler)

Bu tipler genellikle hafif hücresel değişikliklere (LSIL) yol açabilir ancak kanserleşme potansiyelleri düşüktür.

Orta riskli tipler:

  • HPV 31

  • HPV 33

  • HPV 35

  • HPV 52

  • HPV 58

Bu tipler hem siğil hem hücresel değişiklik yapabilir.

Bu tiplerde:

  • Kolposkopi kararı smear’e göre verilir

  • Genellikle LSIL görülür

  • Birçok kadın 1–2 yıl içinde virüsü temizler

Takip önemlidir ama HSIL riski 16–18 kadar yüksek değildir.

3) Yüksek Riskli HPV Tipleri – (“Onkojen Tipler”)

Bu grup rahim ağzı kanseri, vajina kanseri, vulva kanseri ve anüs kanseriyle ilişkilidir.

En yüksek riskli tipler:

  • HPV 16 (kanserlerin %50’si)

  • HPV 18 (kanserlerin %20’si)

Diğer yüksek riskli tipler:
31, 33, 45, 52, 58, 35, 39, 51, 56, 59, 66, 68

Bu tipler hücre DNA yapısını etkileyerek zaman içinde kanserleşmeye neden olabilir.

HPV Tip 16–18 neden bu kadar tehlikelidir?

  • Hücre içine kolay girer

  • DNA’yı hızlı etkiler

  • Persistans (vücutta kalma süresi) uzundur

  • HSIL ve CIN3 riskini ciddi şekilde artırır

  • LEEP gereksinimi diğer tiplere göre daha yüksektir

Bu nedenle HPV 16–18 pozitif bir hastada smear normal olsa bile kolposkopi önerilir.

HPV Tiplerine Göre Oluşan Klinik Tablolar

Aşağıda HPV tiplerinin neden olduğu klinik bulguları detaylı şekilde özetliyorum.

A) HPV 6 ve HPV 11 → SIĞİL (Kondilom) Yapan Tipler

Belirtiler:

  • Vulvada et beni

  • Anüste karnabahar görüntü

  • Vajina içinde kabarıklıklar

  • Kasık bölgesinde yayılım

  • Kaşıntı–yanma

  • Bazen hızlı büyüme

Tedavi:

  • Kriyoterapi

  • Lazer

  • Koterizasyon

  • TCA

  • Cerrahi eksizyon

Kanser riski:
YOK

Takip:
Yine de smear yapılmalı çünkü eş zamanlı yüksek riskli tip olabilir.

B) HPV 16 ve HPV 18 → EN YÜKSEK KANSER RİSKİ OLAN TİPLER

Bu tipler:

  • Rahim ağzı kanseri

  • Vajina kanseri

  • Vulva kanseri

  • Anüs kanseri

  • Baş–boyun kanserleri

ile ilişkilidir.

Smear normal olsa bile:

  • Kolposkopi gerekir

  • Gerekirse biyopsi alınır

  • Hücresel değişiklik saptanırsa LEEP yapılabilir

Takip:

  • 6 ayda bir smear + HPV DNA

  • 2 kez negatif çıkınca yıllık kontrol

C) HPV 31 – 33 – 52 – 58 (Orta–Yüksek Risk Grubu)

Bu tipler özellikle CIN1–CIN2 değişikliklerinde sık görülür.

Bu grup hastalarda:

  • LSIL olasılığı yüksektir

  • Çoğu zaman kendiliğinden düzelir

  • Ancak 16–18 kadar saldırgan değildir

Kolposkopi kararını smear belirler.

D) HPV 45 – 35 – 56 – 59 – 66 – 68 (Diğer Yüksek Riskliler)

Bu tiplerde kanser riski daha düşüktür ama yine de düzenli takip şarttır.

HPV Tipleri ve Smear Sonuçları Arasındaki İlişki

HPV tipleri smear sonuçlarını doğrudan etkiler.

Düşük riskli tiplerde:

  • Smear çoğunlukla normaldir

  • Veya hafif enflamasyon görülebilir

Orta riskli tiplerde:

  • LSIL görülebilir

  • ASCUS sık görülebilir

Yüksek riskli tiplerde:

  • HSIL

  • ASC-H

  • CIN2–CIN3

daha sık karşımıza çıkar.

Bu nedenle HPV test sonucunda tip bilgisi bulunması smear yorumunu da yönlendirir.

HPV Tipleri ve Kanserleşme Süreci Nasıl İlerler?

Kanserleşme süreci bir anda olmaz; 5–15 yıllık bir süreçtir.

Aşamalar:

  1. HPV enfeksiyonu

  2. Persistans (virüsün temizlenmemesi)

  3. ASCUS

  4. LSIL

  5. CIN2–CIN3 / HSIL

  6. Erken kanser

  7. İleri kanser

Bu uzun süreç sayesinde düzenli smear + HPV testi yapan kadınlarda kanser gelişme ihtimali neredeyse sıfırdır.

Ko-Enfeksiyon (Aynı Anda Birden Fazla HPV Tipi)

Birçok hastada tek tip HPV olmaz.

Aynı anda:

  • Bir düşük riskli + bir yüksek riskli tip

  • Birden fazla yüksek riskli tip

  • Birden fazla düşük riskli tip

görülebilir.

Bu durumda tedavi yaklaşımı şu şekilde olur:

  • En yüksek riskli tip dikkate alınır

  • Smear bu tipe göre değerlendirilir

  • Takip aralığı riskli tipe göre ayarlanır

  • Siğil yapan tip varsa tedavi edilir

Ko-enfeksiyon kanser riskini bir miktar artırabilir, bu nedenle takip daha titiz yapılmalıdır.

HPV Aşısının Tipler Üzerindeki Etkisi

Güncel HPV aşıları tip bazlı koruma sağlar.

1) Gardasil 9 – En geniş koruma

Koruduğu tipler:
6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58

Bu aşı:

  • Siğilleri %95 önler

  • Kanser yapan tiplerin %90’ından fazlasına karşı korur

  • Hem kadın hem erkek için en güçlü korumadır

2) Gardasil (4’lü)

  • 6, 11, 16, 18

3) Cervarix (2’li)

  • 16, 18

HPV aşısı pozitif hastalarda bile virüs yükünü azaltır ve bağışıklığı güçlendirerek tedaviyi olumlu etkiler.

HPV Tiplerine Göre Takip Programı

Düşük riskli tipler (6–11)

  • 6 ayda 1 kontrol

  • Smear normal ise yıllık takip

Orta riskli tipler (31–33–52–58)

  • Smear’e göre 6–12 ay takip

Yüksek riskli tipler (16–18)

  • Smear normal olsa bile kolposkopi

  • 6 ayda bir smear + HPV testi

  • Negatifleşene kadar sıkı izlem

Takip ihmal edilmezse yüksek riskli tiplerde bile kanser gelişme ihtimali çok düşüktür.

HPV Tiplerine Göre Tedavi Özet Tablosu

HPV Tip Grubu Risk Ne Yapılır?
6–11 Siğil Siğil tedavisi + smear
31–33–52–58 Orta Smear’e göre takip
16–18 En yüksek Kolposkopi + gerekirse LEEP
Diğer yüksek riskliler Orta–yüksek Takip + smear
Birden fazla tip Değişken En riskli tipe göre plan

Sık Sorulan Sorular

“Tek tip HPV taşıyorum, diğer tipleri de alır mıyım?”
Evet, bağışıklık zayıfsa başka tipler de eklenebilir.

“HPV pozitifim ama tip belli değil. Ne yapmalıyım?”
Mutlaka tip bazlı HPV DNA testi yapılmalı.

“HPV tip 16 pozitif ama smear normal. Bu normal mi?”
Evet olabilir; ancak mutlaka kolposkopi gerekir.

“HPV tipi zamanla değişir mi?”
Hayır, aynı tip vücutta kalır ama yeni tip eklenebilir.

Sonuç

HPV tipleri, HPV enfeksiyonunun geleceğini belirleyen en önemli faktördür.
Hangi tipin bulunduğu; siğil riskini, kanser riskini, tedavi ihtiyacını, takip planını ve hastanın klinik seyrini doğrudan etkiler. HPV tiplerinin doğru sınıflandırılması ve düzenli smear–HPV testi ile izlem sayesinde rahim ağzı kanseri başta olmak üzere birçok ciddi hastalık tamamen önlenebilir. HPV tiplerinden bağımsız olarak, doğru takip edilen hiçbir HPV enfeksiyonu kadın sağlığı için tehdit oluşturmaz.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit   https://jinopdrsezgindursun.com/