Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

HSG (RAHİM FİLMİ) REHBERİ 

HSG (Histerosalpingografi), kadın üreme sağlığını değerlendirmede kullanılan en önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir. Özellikle gebe kalamama, tekrarlayan düşükler, rahim içi yapısal bozukluklar veya tüplerle ilgili şüphe olduğunda ilk yapılması gereken testlerden biridir. HSG sayesinde rahim içinin şekli, polip veya miyom olup olmadığı, tüplerin açık mı kapalı mı olduğu, tüplerin uçlarının sıvı ile genişleyip genişlemediği ve sperm–yumurta buluşmasını engelleyen pek çok sorun tespit edilebilir. Hem doğal gebelik hem de tüp bebek tedavilerinde kritik bir inceleme testidir.

HSG (RAHİM FİLMİ) REHBERİ 

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

HSG (RAHİM FİLMİ) NEDİR?

HSG, rahim içi boşluğunu ve tüplerin açıklığını değerlendiren kontrast maddeli bir röntgen filmidir. İşlem sırasında rahim ağzına ince bir kanül yerleştirilir ve içeri güçlü bir kontrast madde verilir. Bu madde röntgende beyaz görünür; böylece rahim ve tüplerin şekli net şekilde ortaya çıkar.

HSG’nin temel amacı:

  • Tüpler açık mı?

  • Tüplerden sıvı dışarı serbestçe akıyor mu?

  • Rahim içinde perde (septum), polip veya yapışıklık var mı?

  • Miyom rahim içini bozuyor mu?

  • Tüplerde hidrosalpenks (sıvı birikimi) var mı?

gibi gebeliği etkileyen tüm yapısal sorunları belirlemektir.

HSG NE ZAMAN YAPILIR?

HSG’nin en doğru yapıldığı dönem adetinizin bitiminden sonraki 6–12. günlerdir.

Bu zamanlamanın nedenleri:

  • Gebelik olasılığı sıfırdır

  • Rahim iç tabakası incedir, görüntü daha nettir

  • Yumurtlama dönemine henüz girilmediği için tüpler daha rahat görüntülenir

  • Enfeksiyon riski minimaldir

Geç adet gören kadınlarda bu süre yumurtlama dönemine göre ayarlanabilir.

HSG NASIL UYGULANIR?

HSG oldukça kısa, ortalama 5–10 dakika süren bir işlemdir.

Aşamalar:

  1. Spekulum ile rahim ağzı görünür hâle getirilir

  2. Rahim ağzına ince, yumuşak bir kanül yerleştirilir

  3. Kanül sabitlendikten sonra kontrast madde verilerek rahim içi doldurulur

  4. Kontrast madde tüplerden geçerek karın içine dökülür

  5. Bu sırada ardışık röntgen görüntüleri alınır

  6. İşlem biter bitmez hasta normal yaşantısına dönebilir

Günümüz cihazları ve silikon kanüller sayesinde işlem geçmişe göre çok daha konforludur.

HSG AĞRILI MIDIR?

HSG’nin ağrısı kişiden kişiye değişir ancak çoğu kadında adet sancısına benzer hafif kramplar hissedilir. Bazı kadınlar ağrısız bile tamamlayabilir.

Ağrıyı etkileyen faktörler:

  • Tüpler tıkalıysa kontrast madde basınç yapabilir

  • Rahim ağzı daha kapalı olan kadınlarda kanül yerleştirme hafif hassasiyet yaratabilir

  • Daha önce doğum yapmamış kadınlarda bazen ağrı biraz daha hissedilir

İşlem kısa sürdüğü için ağrı dayanılabilir düzeydedir.

HSG SONRASI HANGİ BULGULAR NORMALDİR?

HSG sonrası şunlar normal kabul edilir:

  • Hafif kasık ağrısı

  • Birkaç saat süren hafif lekelenme

  • Vajinadan kontrast maddenin geri gelmesi

  • Hafif basınç hissi

Genellikle aynı gün duş alınabilir ve ertesi gün normal hayata dönülür.

HSG SONUCU NASIL DEĞERLENDİRİLİR?

HSG raporu üç ana bölümü içerir:

1. Rahim içi boşluğun değerlendirilmesi

  • Şekil düzgün mü?

  • Polip var mı?

  • Septum (rahim içi perde) var mı?

  • Yapışıklık var mı?

2. Tüplerin yapısı

  • Normal çapta mı?

  • Genişleme var mı?

  • Tüp duvarı düzgün mü?

3. Tüplerin açıklığı

  • Kontrast madde tüpün ucundan periton boşluğuna akıyor mu?

  • Akış tek taraflı mı, çift taraflı mı?

Bu üç parametre birlikte değerlendirilir.

HSG’DE TESPİT EDİLEBİLEN PROBLEMLER

Aşağıda HSG ile teşhis edilebilen en önemli sorunları detaylı şekilde sıralıyorum.

RAHİM İÇİ POLİP

Polip, rahim iç tabakasından çıkan et parçasıdır.
HSG’de dolma defekti şeklinde görülür.

Polip şunlara yol açabilir:

  • Gebeliğin tutunamaması

  • Tekrarlayan düşük

  • Adet düzensizliği

  • İmplantasyon sorunları

Çözüm: Histeroskopi ile çıkarılır.

MİYOM

Miyomlar rahim kasından oluşur.
Özellikle rahim içine doğru büyüyen “submüköz” miyomlar gebeliği olumsuz etkiler.

HSG’de:

  • Boşlukta baskı

  • Şekil bozukluğu

  • Dolma defekti

olarak görülür.

RAHİM İÇİ YAPIŞIKLIK (ASERMAN SENDROMU)

Kürtaj, enfeksiyon veya ameliyat sonrası oluşabilir.

HSG’de:

  • Boşlukta daralma

  • Boya geçişinin sınırlı olması

  • Tırtıklı görüntü

şeklinde ortaya çıkar.

Yapışıklık histeroskopi ile açılır.

SEPTUM (RAHİM İÇİ PERDE)

Doğuştandır.

Düşük riskini artırabilir.
Embriyo septuma tutunamaz.

HSG’de:

  • Boşluk ortasında “çizgi” şeklinde görünür.

Tedavi histeroskopik septum rezeksiyonudur.

TÜP TIKANIKLIĞI

Kısırlığın en önemli nedenlerinden biridir.

HSG’de:

  • Kontrast maddenin tüp içinde ilerleyip dışarı akmaması

  • Tıkanıklığın tek taraflı veya çift taraflı olması

ile teşhis edilir.

HİDROSALPENKS

Tüpün sıvı dolup balon gibi genişlemesidir.

Bu durum:

  • Embriyonun rahim içine tutunmasını azaltır

  • Tüp bebekte bile başarıyı düşürür

  • Enfeksiyon geçmişi olan kadınlarda sık görülür

HSG’de:

  • Tüpün kıvrımlı, genişlemiş, düzensiz görüntüsü

  • Sıvı dolu kese şekli

ile tanınır.

Tedavisi genellikle tüpün laparoskopi ile çıkarılmasıdır.

HSG SONRASI NEDEN GEBELİK ORANLARI ARTAR?

Bu gerçek, tüm dünyada bilimsel olarak kabul edilmiştir.

Nedeni:

  • Kontrast madde tüplerdeki ince yapışıklıkları açabilir

  • Tüplerin iç duvarındaki mukus plaklarını temizleyebilir

  • Sperm–yumurta buluşmasının önünü açabilir

Bu nedenle HSG sonrası özellikle ilk 3 ayda gebelik oranı belirgin artar.

HSG KİMLERE MUTLAKA YAPILMALIDIR?

  • 1 yıldır gebe kalamayan çiftler

  • Tüp bebek öncesi temel değerlendirme

  • Tekrarlayan düşük yaşayan kadınlar

  • Şiddetli adet sancısı olanlar

  • Rahim içi anomali şüphesi

  • Daha önce dış gebelik geçirenler

  • Pelvik enfeksiyon (PID) öyküsü

Özellikle tüpleri değerlendiren tek yöntem olduğu için infertilitede altın standarttır.

HSG’NİN TÜP BEBEK SÜRECİNDE ÖNEMİ

HSG tüp bebek tedavisine yön verir.

Tüp bebek öncesi mutlaka yapılmalıdır çünkü:

  • Hidrosalpenks varsa embriyo tutunamaz

  • Rahim içinde polip varsa embriyo büyümez

  • Tüpler tıkanmışsa yumurta rezerviyle ilgili plan yapılır

  • Rahim içi yapısal bozukluk varsa histeroskopi gerekir

HSG yapılmadan tüp bebeğe başlamak doğru bir yaklaşım değildir.

HSG VE DOĞAL GEBELİK SÜRECİ

HSG sonrası:

  • Tüpler açılmışsa gebelik doğal yolla olabilir

  • Yapışıklık yoksa sperm geçişi kolaylaşır

  • Rahim içi düzensizlik saptanmışsa tedavi sonrası gebelik şansı artar

Bu nedenle HSG hem teşhis hem tedavi etkisi taşır.

HSG ÖNCESİ HAZIRLIK

HSG’den önce:

  • Cinsel ilişkiye 2–3 gün ara verilmesi

  • Enfeksiyon bulgusu varsa tedavi edilmesi

  • Aç gelmeye gerek olmaması

  • Bazı durumlarda ağrı kesici alınabilmesi

yeterlidir.

Antibiyotik yalnızca enfeksiyon riski taşıyan hastalara verilir.

HSG SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

  • Aynı gün duş alınabilir

  • Hafif ağrı için ağrı kesici kullanılabilir

  • Cinsel ilişki ertesi gün yapılabilir

  • Şiddetli ağrı veya kötü kokulu akıntı olursa doktora başvurulmalıdır

HSG sonrası gebelik şansı arttığı için özellikle ilk 1–3 ay önemlidir.

HSG İLE ULTRASON–HİSTEROSKOPİ ARASINDAKİ FARKLAR

Ultrason HSG’nin yerini tutmaz.

Ultrason tüpleri göstermez.

Histeroskopi rahim içini çok detaylı gösterir ancak tüpleri göstermez.

Bu nedenle infertilite değerlendirmesinde üçü farklı görev yapar:

Yöntem Ne Gösterir?
Ultrason Rahim ve yumurtalık yapısı
HSG Tüpler + rahim içi boşluk
Histeroskopi Rahim içini direkt gözle gösterir

Her birinin rolü farklıdır.

HSG’DE KULLANILAN MADDE TÜPLERE ZARAR VERİR Mİ?

Hayır.
Modern kontrast maddeler suda çözünür, alerjik reaksiyon oranı çok düşüktür ve üreme sağlığına zarar vermez.

Yalnızca iyot alerjisi olan hastalarda özel kontrast kullanılır.

HSG’DE TIKANAN TÜPLER AÇILABİLİR Mİ?

Evet — tıkanıklık hafif ise kontrast madde ile açılabilir.

Ancak ileri tıkanıklık varsa laparoskopi gerekebilir.

HSG VE ENDOMETRİOZİS

Endometriozisli kadınlarda sık görülen sorunlar:

  • Tüplerde yapışıklık

  • Yumurtalık endometriomaları

  • Rahim arkasında yapışıklık

  • Tüplerin hareket kısıtlılığı

HSG bu yapışıklıkları dolaylı yoldan gösterebilir.

SIK SORULAN SORULAR

HSG adetin kaçıncı günü yapılır?
6–12. günler en uygunudur.

Ağrılı bir işlem mi?
Adet sancısına benzer hafif kramp olur, kısa sürer.

Tüpler açılır mı?
Evet, hafif tıkanıklıklar açılabilir.

HSG sonrası gebelik artar mı?
Evet, bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

HSG tüp bebeği etkiler mi?
Öncesinde yapılması başarıyı artırır.

HSG sonrası hemen ilişki olur mu?
Ertesi gün mümkündür.

SONUÇ

HSG, kadın üreme sağlığını değerlendirmede vazgeçilmez tetkiklerden biridir. Tüplerin açık olup olmaması, rahim içindeki polip, miyom, perde gibi gebeliği engelleyen yapısal sorunların ortaya çıkarılması ve tüplerin fonksiyonunun anlaşılması açısından en güvenilir ve en kapsamlı yöntemdir. HSG sayesinde tedavi yolu doğru belirlenir, doğal gebelik şansı artırılır ve tüp bebek başarısı yükselir. Her kadın için kişiye özel değerlendirme yapılmalı ve HSG sonuçları yumurta rezervi, hormonlar ve eş değerlendirmesiyle birlikte ele alınmalıdır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit   https://jinopdrsezgindursun.com/