Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

KADINLARDA KISIRLIK NEDENLERİ REHBERİ

Kadınlarda kısırlık (infertilite), bir çiftin en az 1 yıl düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik elde edememesi olarak tanımlanır. 35 yaş üzerindeki kadınlarda bu süre 6 ay olarak kabul edilir. Kadın infertilitesinin birçok nedeni olabilir ve çoğu neden erken teşhis ile tedavi edilebilir. Üreme sistemi; yumurtalıklar, tüpler, rahim, hormon dengesi ve yumurtlama düzeni üzerine kurulu karmaşık bir yapıdır. Bu yapıdan herhangi birindeki bozulma gebeliğe engel olabilir.

Bu rehberde kadınlarda kısırlığın tüm olası nedenleri, tanı yöntemleri, tedavi seçenekleri ve dikkat edilmesi gereken klinik parametreler ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

kısırlık tedavisi

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

KISIRLIK NEDİR? TEMEL TANIM

Kadın infertilitesi, şu sistemlerden birindeki işlev bozukluğu sonucu oluşur:

  • Yumurtlama (ovulasyon) bozukluğu

  • Tüplerin tıkanıklığı

  • Rahim içi veya rahim yapısı ile ilgili sorunlar

  • Yumurtalık rezervinin düşük olması

  • Hormon dengesizlikleri

  • Endometriozis ve pelvik yapışıklıklar

  • Bağışıklık sistemi kaynaklı problemler

Kadın infertilitesi tek başına %40, erkek kaynaklı infertilite %40, her iki eşe bağlı nedenler ise %20 oranında görülür.

KADINLARDA KISIRLIĞIN EN SIK GÖRÜLEN NEDENLERİ

Kadınlarda infertilitenin çok sayıda nedeni vardır, ancak klinik pratiğe göre aşağıdaki başlıklar en yaygın olanlardır.

YUMURTLAMA (OVULASYON) BOZUKLUKLARI

Kadın kısırlığının yaklaşık %40’ı yumurtlama sorunlarından kaynaklanır.

En önemli yumurtlama problemleri:

1. POLİKİSTİK OVER SENDROMU (PCOS)

Kadınlarda en sık yumurtlama bozukluğu nedenidir.

Özellikleri:

  • Düzensiz adet

  • Ovulasyon olmaması

  • Hormon dengesizliği

  • Artmış androjen seviyeleri

  • İnsülin direnci

PCOS’lu kadınlarda yumurtanın düzenli olarak gelişmemesi gebeliği zorlaştırır.

2. PREMATURE OVARIAN FAILURE (ERKEN YUMURTALIK YETERSİZLİĞİ – POİ)

35 yaş altında yumurtalık rezervinin ciddi şekilde azalmasıdır.

Nedenleri:

  • Genetik yatkınlık

  • Otoimmün hastalıklar

  • Kemoterapi veya radyoterapi

  • Ailede erken menopoz öyküsü

Belirtiler:

  • Adet düzensizliği

  • Sıcak basmaları

  • AMH düşüklüğü

3. YAŞA BAĞLI YUMURTALIK REZERVİ AZALMASI

Kadınlarda en etkili faktör yaştır:

  • 30 yaş sonrası yumurta kalitesi düşmeye başlar

  • 35 yaş sonrası düşüş hızlanır

  • 40 yaş sonrası gebelik şansı belirgin azalır

AMH seviyesi, FSH ve ultrason bulguları yumurtalık rezervini belirlemede kullanılır.

4. HİPOFİZ – TİROİD – PROLAKTİN BOZUKLUKLARI

Yumurtlamayı yöneten hormonların dengesizliği infertiliteye yol açabilir.

Temel nedenler:

  • Hipotiroidi

  • Hipertiroidi

  • Yüksek prolaktin

  • Hipo-hormon sentez bozuklukları

Belirtiler:

  • Adet düzensizliği

  • Süt gelmesi

  • Kilo değişiklikleri

  • Halsizlik

TÜPLERE BAĞLI KISIRLIK NEDENLERİ

Gebeliğin oluşması için yumurta ile spermin tüplerde birleşmesi gerekir.
Tüplerden birindeki tıkanıklık bile gebeliği zorlaştırabilir.

1. TÜPLERİN TIKANIKLIĞI

Nedenleri:

  • Geçirilmiş enfeksiyonlar (özellikle Chlamydia)

  • Pelvik inflamatuar hastalık (PID)

  • Endometriozis

  • Önceki ameliyatlar

  • Apandisit sonrası yapışıklık

HSG (rahim filmi) tüplerin açıklığını değerlendirmede en önemli testtir.

2. HIDROSALPENKS

Tüplerin uç kısmında sıvı birikmesidir.

Etkileri:

  • Embriyonun tutunmasını azaltır

  • Transfer edilen embriyoya toksik etkisi olabilir

  • IVF başarısını düşürür

Tedavi: tüpün alınması veya kapatılması.

ENDOMETRİOZİS VE ÇİKOLATA KİSTLERİ

Endometriozis, rahim iç tabakasının rahim dışında yerleşmesidir.
Kadın infertilitesinin %25–50’si endometriozisle ilişkilidir.

Etkileri:

  • Tüplerde yapışıklık

  • Yumurtalıklarda çikolata kisti

  • Ağrılı adet

  • İlişki sırasında ağrı

  • Yumurtlama kalitesinde bozulma

Endometriozis erken tanı konulduğunda yönetilebilir bir hastalıktır.

RAHİM İÇİ VE RAHİM YAPISINA BAĞLI NEDENLER

Rahimdeki şekil bozuklukları veya duvar içi patolojiler gebeliğe engel olabilir.

1. RAHİM POLİPLERİ

Endometriumdaki küçük et beni tarzı yapılardır.

Etkileri:

  • Embriyonun tutunmasını engeller

  • Kanama düzensizliği yapabilir

Histeroskopi ile kolayca çıkarılır.

2. MİYOMLAR

Özellikle:

  • Rahim iç zarına yakın

  • Rahim boşluğunu bozan

  • Büyük yapıda miyomlar

gebelik oranlarını düşürebilir.

3. RAHİM PERDESİ (SEPTUM)

Doğuştan gelen rahim içi bölme, gebelik kayıplarına ve infertiliteye yol açabilir.

Tedavi: histeroskopik cerrahi.

4. ASHERMAN SENDROMU (YAPIŞIKLIK)

Kürtaj sonrası rahim içinde yapışıklık oluşabilir.

Belirtiler:

  • Adetlerde azalma

  • Şiddetli ağrı

  • Gebelikte zorluk

Histeroskopi ile tedavi edilir.

ANTİKOR PROBLEMLERİ VE BAĞIŞIKLIK KAYNAKLI NEDENLER

Bazı kadınlarda bağışıklık sistemi sperm veya embriyo hücrelerini yabancı olarak algılayabilir.

  • Antifosfolipid sendromu

  • Otoimmün antikor yükselmesi

  • Doğal öldürücü hücre aktivitesi

Bu durum düşük tekrarı ve implantasyon başarısızlığına yol açabilir.

AĞIR METAL, SİGARA, ALKOL VE ÇEVRESEL FAKTÖRLER

Yumurtalık kapasitesini en çok etkileyen dış faktörler:

  • Sigara: yumurta rezervini hızla tüketir

  • Obezite: hormonal dengeyi bozar

  • Stres: hipofiz fonksiyonunu etkiler

  • Kimyasallar (fitalatlar, ağır metaller)

  • Aşırı kafein tüketimi

  • Yetersiz uyku düzeni

Bu faktörler yumurta kalitesini düşürür.

AÇIKLANAMAYAN KISIRLIK

Tüm incelemeler normal olmasına rağmen gebelik sağlanamayan durumlara denir.

Oran: %10–15

Bu çiftlerde:

  • Yaşam tarzı düzenlemesi

  • Ovulasyon destek tedavileri

  • Aşılama

  • IVF

gibi yöntemler kullanılabilir.

KİLO VE METABOLİK DURUMUN ETKİSİ

Kadınlarda hem düşük hem yüksek kilo infertiliteye yol açabilir.

  • BMI < 18.5 → ovulasyon durabilir

  • BMI > 30 → yumurtlama düzeni bozulur, insülin direnci artar

PCOS, insülin direnci ve hormon bozuklukları kilo ile yakından ilişkilidir.

KISIRLIKTA TANI SÜRECİ

Kapsamlı bir infertilite değerlendirmesi şunları içerir:

  • Tam jinekolojik muayene

  • Vajinal ultrason

  • AMH, FSH, LH, E2 testleri

  • TSH – prolaktin düzeyleri

  • HSG (rahim filmi)

  • Tüp değerlendirmesi

  • Semen analizi (partner)

  • Gerekirse histeroskopi

  • Endometriozis şüphesinde MR

Amaç: gebeliğe engel olan faktörü kesin olarak belirlemek.

TEDAVİ PRENSİPLERİ

Tedavi sebebe göre planlanır.

1. Yumurtlama Bozukluklarında Tedavi

  • Ovulasyon indüksiyonu

  • İlaçlar (letrozol, klomifen)

  • İnsülin direnci tedavisi

  • Yaşam tarzı değişikliği

2. Tüplere Bağlı Sorunlarda Tedavi

  • Tüp cerrahisi

  • Hidrosalpens tedavisi

  • IVF (tüp bebek)

3. Endometriozis Tedavisi

  • Laparoskopik cerrahi

  • Ağrı ve hormon düzenleyici tedaviler

  • IVF gerekebilir

4. Rahim İçine Bağlı Sorunlarda Tedavi

  • Polip alma (histeroskopi)

  • Miyom cerrahisi

  • Rahim perdesi düzeltme

  • Yapışıklık açılması

5. Bağışıklık Problemleri

  • Doğru tanıyla destek tedaviler

  • Takip ve tekrar değerlendirme

YAŞA BAĞLI KISIRLIKTA TEDAVİ STRATEJİLERİ

40 yaş sonrası tedavi yaklaşımı farklıdır:

  • Daha hızlı hareket edilir

  • IVF ilk seçenek olabilir

  • Embriyo kalitesi değerlendirilir

  • Genetik taramalar önerilebilir

NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURMALISINIZ?

Aşağıdaki durumlarda beklemeden değerlendirme gerekir:

  • 35 yaş üstü ve 6 aydır gebelik yoksa

  • Adet düzensizliği varsa

  • Şiddetli adet sancısı varsa

  • Endometriozis şüphesi varsa

  • Daha önce tüp enfeksiyonu geçirildiyse

  • 2 veya daha fazla düşük yaşandıysa

  • Yumurtalık rezervi düşükse

  • Partnerde sperm sayısı düşükse

SONUÇ

Kadınlarda kısırlık; yumurtlama bozuklukları, tüplerin tıkanması, rahim içindeki yapısal problemler, endometriozis, bağışıklık sistemi bozuklukları ve yaşa bağlı yumurta rezervi azalması gibi çok çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. Erken teşhis, doğru tedavi seçimi ve bireye özel planlama infertilite yönetiminde büyük fark yaratır. Kapsamlı değerlendirme çoğu çiftin başarıyla tedavi edilmesini sağlar.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit   https://jinopdrsezgindursun.com/