Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

MENOPOZ REHBERİ

Menopoz, kadınlarda yumurtalıkların östrojen ve progesteron üretiminin doğal olarak azalmasıyla ortaya çıkan fizyolojik bir süreçtir. Bir kadının son adetinden sonra 12 ay boyunca hiç adet görmemesi, klinik olarak menopoz olarak kabul edilir. Ortalama menopoz yaşı 45–55 arasındadır, ancak her kadında farklı seyreder. Menopoz sadece adetlerin durması değildir; vücudun hormonal dengesinin değiştiği, hem fiziksel hem zihinsel hem de cinsel yaşamı etkileyen bir dönüşüm dönemidir.

Bu rehber; menopozun belirtileri, sağlık etkileri, hormon tedavisi (HRT), lazer uygulamaları, beslenme önerileri, yaşam tarzı düzenlemeleri ve modern tıptaki tüm güncel yaklaşımlar hakkında kapsamlı bilgi sunar.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

MENOPOZ SÜRECİNİN EVRELERİ

Menopoz, tek bir an değil; üç aşamalı, uzun bir geçiş sürecidir.

1. PREMENOPOZ

Kadının üreme döneminin sonunda, adetlerin hala düzenli olduğu dönemdir.

2. PERİMENOPOZ (GEÇİŞ DÖNEMİ)

Hormonal dalgalanmaların başladığı, sıcak basması ve adet düzensizliği gibi ilk belirtilerin görüldüğü dönemdir.
Genellikle menopozdan 2–8 yıl önce başlar.

3. MENOPOZ

Son adet kanaması + 12 ay.

4. POSTMENOPOZ

Menopoz sonrası tüm hayat boyunca devam eden dönemdir.
Bu dönemde östrojen düzeyi en düşük seviyededir.

MENOPOZUN NEDENİ NEDİR?

En temel neden yumurtalık rezervinin tükenmesidir.
Foliküller azalınca:

Östrojen düşer
Progesteron düşer
FSH yükselir
LH yükselir

Bu hormonal değişimler beraberinde birçok belirtiyi getirir.

MENOPOZ BELİRTİLERİ

Menopoz belirtileri her kadında farklı düzeyde görülür.

1. Sıcak Basmaları ve Gece Terlemeleri

En yaygın belirtidir.
Beynin ısı düzenleme merkezi östrojene duyarlıdır; hormon düştükçe mekanizma bozulur.

2. Uyku Bozuklukları

Uykusuzluk
Gece sık uyanma
Sabah yorgun uyanma

Östrojen ve progesteronun sakinleştirici etkisinin kaybı rol oynar.

3. Ruhsal Değişiklikler

Sinirlilik
Duygusal dalgalanmalar
Konsantrasyon bozukluğu
Depresif duygular

4. Vajinal Kuruluk ve Cinsel Ağrı

Östrojen azalması vajinal epitelin incelmesine yol açar.

5. Cinsel İstekte Azalma

Hem hormonal hem psikolojik değişimlerin etkisi vardır.

6. İdrar Yolu Şikâyetleri

Yanma
Sık idrara çıkma
Tekrarlayan enfeksiyon
Hafif idrar kaçırma

Bu tablo “Genitoüriner Menopoz Sendromu (GSM)” olarak adlandırılır.

7. Kemik Erimesi (Osteoporoz)

Menopoz sonrası ilk 5 yılda kemik kaybı hızlanır.

8. Kilo Artışı ve Yağ Dağılımı Değişimi

Karın bölgesinde yağlanma karakteristiktir.

9. Cilt ve Saç Değişiklikleri

Kuruluk
İncelme
Saç dökülmesi

10. Kalp-Damar Riskinde Artış

Östrojenin koruyucu etkisi azalır.

MENOPOZ TANI KRİTERLERİ

30–40 yaş arasında adet düzensizliği varsa “erken menopoz” ayırıcı tanısı yapılmalıdır.

Laboratuvar değerlendirmesi:

FSH: yüksek
Östradiol: düşük
AMH: çok düşük
TSH: tiroid problemleri ayırt edilir

40 yaş altında menopoz varsa mutlaka değerlendirilmelidir.

MENOPOZDA DÜZENLİ SAĞLIK KONTROLLERİ

Menopoz sonrası mutlaka takip edilmesi gereken alanlar vardır:

Meme muayenesi + mamografi
Smear + HPV testi (devam eder!)
Kemik yoğunluğu testi (DEXA)
Kan şekeri, kolesterol, tiroid testleri
Damar sağlığı değerlendirmesi

Menopoz dönemi taramaların bitmesi gereken bir dönem değil; daha da önemli hale geldiği bir dönemdir.

MENOPOZDA VAJİNAL SAĞLIK

Vajinal dokuda östrojen azalması şu etkileri yaratır:

Vajinal kuruluk
Vajinal PH değişimi
İlişkide ağrı
Vajinal incelme
Sık enfeksiyon
Atrofi
İdrar kaçırma

Bu tabloya Genitoüriner Menopoz Sendromu (GSM) denir.

Tedavide:

Vajinal östrojen
Lazer tedavisi
PRP
Nemlendirici jel/kremler
PH düzenleyici tedaviler
Pelvik taban güçlendirme

etkilidir.

HORMON TEDAVİSİ (HRT)

HRT, menopoz belirtilerini azaltmada en etkili tedavidir.

NE ZAMAN UYGUNDUR?

Şiddetli sıcak basmaları
Uyku bozukluğu
Vajinal kuruluk
Kemik erimesi riski
Cinsel ağrı
Yaşam kalitesinde belirgin düşüş

FAYDALARI

Sıcak basmasını düzeltir
Uyku kalitesini artırır
Cilt ve saç kalitesini iyileştirir
Vajinal kuruluğu azaltır
Kemik erimesini önler
Kalp-damar hastalığı riskini azaltabilir (erken başlanırsa)

KİMLERE UYGUN DEĞİLDİR?

Aktif meme kanseri
Pıhtılaşma bozukluğu
Şiddetli hipertansiyon kontrolsüz ise
Bazı karaciğer hastalıkları

Her hasta bireysel değerlendirilmelidir.

MENAPOZDA LAZER TEDAVİLERİ

HRT kullanamayan veya kullanmak istemeyen kadınlarda vajinal lazer çok güçlü bir alternatiftir.

Lazer:

Vajinal duvar kalınlığını artırır
Kuruluğu azaltır
PH dengesini düzeltir
İdrar kaçırmayı azaltır
Cinsel ağrıyı azaltır
Vajinal esnekliği artırır
Menopoz sonrası atrofiyi düzeltir

Özellikle CO₂ lazer ve Er:YAG lazer menopozdaki kadınlarda yüksek başarı sağlar.

MENAPOZDA BESLENME ÖNERİLERİ

Menopoz döneminde beslenme büyük önem taşır.

Önerilenler:

Akdeniz tipi beslenme
Bol lifli gıdalar
Omega-3
Yeterli protein
Kalsiyum (günlük 1200 mg)
D vitamini
Keten tohumu
Tam tahıllar
Sebze-meyve ağırlıklı diyet

Kaçınılması gerekenler:

Aşırı şeker
Çok tuz
İşlenmiş gıdalar
Kafein fazlalığı
Aşırı alkol

EGZERSİZ VE YAŞAM TARZI

Menopozda düzenli hareket olmazsa olmazdır.

Haftada 150 dakika tempolu yürüyüş
Ağırlık/direnç egzersizleri
Yoga–pilates
Pelvik taban kas egzersizleri
Kilo kontrolü

Egzersiz hem kemik hem ruh hali hem damar sağlığı için gereklidir.

MENOPOZDA KEMİK SAĞLIĞI

En büyük risk: osteoporoz

Önlem olarak:

DEXA ölçümü
Kalsiyum + D vitamini
Yük taşıyan egzersizler
Gerekirse ilaç tedavileri (bisfosfonatlar vb.)

Kemik erimesi fark edilmeden ilerleyebilir, düzenli takip hayatidir.

MENOPOZDA CİNSEL SAĞLIK

Östrojen azalması nedeniyle:

İstek azalabilir
Vajina kurur
Orgazm zorlaşabilir
İlişkide ağrı oluşabilir

Tedavi seçenekleri:

Vajinal östrojen
Lazer
PRP
Nemlendiriciler
Pelvik taban terapileri

Doğru tedavi sonrası cinsel yaşam tamamen iyileşebilir.

SIK SORULAN SORULAR

Menopozda hamile kalınır mı?
Perimenopoz döneminde evet, korunma önerilir.

Meme kanseri riskini artırır mı?
Doğal menopoz artırmaz; ancak HRT bazı kadınlarda risk değerlendirmesi gerektirir.

Menopoz ani mi olur?
Genellikle aşamalı olur; 2–8 yıllık geçiş dönemi vardır.

Doğum kontrol yöntemleri ne zaman bırakılır?
Son adet üzerinden 12 ay geçene kadar.

Bitkisel takviyeler işe yarar mı?
Bazıları yarar sağlar ancak doktor kontrolü şarttır.

SONUÇ

Menopoz, kadın yaşamının doğal bir parçasıdır; ancak östrojen azalması hem fiziksel hem ruhsal hem de cinsel yaşamı etkileyebilir. Modern tıp; hormon tedavisi, lazer uygulamaları, yaşam tarzı düzenlemeleri ve beslenme programları ile menopoz dönemini konforlu ve sağlıklı şekilde geçirmenizi sağlar. Düzenli jinekolojik kontroller, uygun tedaviler ve bilinçli yaklaşım menopoz sürecinin kalitesini belirleyen en önemli faktörlerdir.