Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

NST – 3. TRİMESTER REHBERİ

Non-Stres Test (NST), gebeliğin özellikle 3. trimesterinde (28. haftadan sonra) bebeğin kalp atım paternini ve uterin aktiviteyi değerlendirmek için kullanılan güvenilir, hızlı ve non-invaziv bir testtir. Amaç, fetusun içinde bulunduğu ortamı sağlıklı şekilde sürdürebildiğini, oksijenlenmesinin yeterli olduğunu ve kalp atım hızının beklenen yanıtları verdiğini değerlendirmektir. Bu rehberde NST’nin neden yapıldığı, nasıl değerlendirildiği, 3. trimesterdeki kontrollerin kapsamı, riskli gebelikte test sıklığı ve sonuçların klinik önemini kapsamlı şekilde bulabilirsiniz.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

3. TRİMESTER NEDİR?

Gebeliğin son üç aylık dönemine 3. trimester denir (28–40. haftalar).
Bu dönem, bebeğin büyümesinin en hızlı olduğu ve annenin fizyolojik değişikliklerinin belirginleştiği süreçtir.

trimester kontrollerinde hedef:

Bebeğin hareketlerini değerlendirmek
Amniyon sıvısını takip etmek
Plasentanın fonksiyonlarını izlemek
Erken doğum belirtilerini tespit etmek
Bebeğin oksijenlenmesini değerlendirmek
Doğum zamanlaması hakkında fikir edinmek

NST bu dönemde en sık uygulanan fetal iyilik hâli testlerinden biridir.

NST (NON-STRES TEST) NEDİR?

NST, bebeğin kalp atım hızı ile hareketleri arasındaki ilişkiyi kaydeden bir izlem yöntemidir.
“Non-stres” adı, bebeğe herhangi bir baskı uygulanmadığı için verilmiştir.

Testte iki ana veri değerlendirilir:

Fetal kalp atım hızı (FHR – fetal heart rate)
Uterin kasılmalar (kontraksiyonlar)

NST tamamen güvenli, ağrısız ve bebeğe zarar vermeyen bir testtir.
Anne karnına iki prob yerleştirilir: biri bebeğin kalp hızını, diğeri kasılmaları ölçer.

NST NEDEN YAPILIR?

trimesterde NST’nin yapılma amaçları şunlardır:

Bebeğin iyi olduğundan emin olmak
Oksijenlenme durumunu değerlendirmek
Fetüsün hareketlerine kalp hızının normal yanıt verip vermediğini görmek
Plasenta işlevlerini dolaylı olarak değerlendirmek
Riskli gebeliklerde erken tanı koymak
Doğum zamanlaması hakkında bilgi edinmek

NST, özellikle riskli gebeliklerde hayat kurtarıcı olabilir.

HANGİ DURUMLARDA NST GEREKLİDİR?

NST şu durumlarda mutlaka yapılmalıdır:

1. RİSKLİ GEBELİKLER

Hipertansiyon – gebelik zehirlenmesi (preeklampsi)
Diyabet
Hipotiroidi – hipertiroidi
Çoğul gebelik
Kanama
Bebek hareketlerinde azalma
Su azalması (oligohidramnios)
Büyüme geriliği (IUGR)
Plasental problemler
Rh uygunsuzluğu
40 hafta ve üzeri gebelik

2. BEBEK HAREKETLERİNDE AZALMA

NST’nin en önemli endikasyonlarından biridir.

3. UZAMIŞ GEBELİK (40+ HAFTA)

Her gün veya günaşırı NST gerekebilir.

4. KRONİK ANNE HASTALIKLARI

Kalp hastalıkları
Böbrek hastalıkları
Otoimmün hastalıklar

trimesterde NST sıklığı kişiye göre değişir.

NST NASIL YAPILIR?

Anne yarı oturur-uzanır pozisyonda alınır
Karnın belirli bölgelerine iki sensör yerleştirilir
Anne eline “hareket düğmesi” verilir
Bebek her hareket ettiğinde anne bu düğmeye basar
Cihaz kalp atım hızını ve kasılmaları eş zamanlı kaydeder

Test genellikle 20 dakika sürer.
Bazı durumlarda 40 dakikaya kadar uzatılabilir.

NST SONUÇLARI NASIL YORUMLANIR?

NST sonuçları iki ana başlık altında değerlendirilir:

1. REAKTİF NST

Bebeğin iyi olduğunun göstergesidir.

Kriterler:

20 dakika içinde
Fetal kalp atım hızında
En az 2 hızlanma (akselerasyon) olmalıdır
Akselerasyon = kalp atımının 15 saniye boyunca 15 bpm artması

Bu durumda bebek sağlıklı kabul edilir.

2. NON-REAKTİF NST

İstenen akselerasyonlar görülmez.

Ancak bu her zaman bebek sıkıntıda anlamına gelmez.

Nedenleri:

Bebek uyuyor olabilir
Anne aç olabilir
Anne kan şekeri düşük olabilir
Probların yerleşimi uygun olmayabilir

Bu durumda yapılabilecekler:

Testi uzatmak
Anneye hafif yiyecek vermek
Prob pozisyonunu değiştirmek
Ses uyarısı vermek
Biyofizik profil (BPP) ile tamamlayıcı inceleme yapmak

Sürekli non-reaktif NST varsa detaylı değerlendirme gerekir.

3. TRİMESTERDE NST NE KADAR SIK YAPILIR?

Gebeliğin risk durumuna göre değişir:

Normal gebeliklerde

1. haftadan sonra haftada 1 kez

Riskli gebeliklerde

Haftada 2–3 kez
Bazı durumlarda her gün

40+ haftada

Genellikle günaşırı NST
Gerektiğinde her gün takip

Her anne adayı için bireysel takip planı oluşturulur.

NST’NİN BEBEK HAREKETLERİYLE İLİŞKİSİ

NST, bebeğin hareketlerine kalp hızının yanıt verip vermediğini değerlendirir.

Normalde:

Bebek hareket ettiğinde kalp hızı hızlanır
Hızlanma olmaması hipoksi şüphesi yaratabilir

Bu nedenle NST, fetal hareketler ile kalp hızı ilişkisini objektif olarak gösterir.

3. TRİMESTERDE DİĞER FETAL İYİLİK HÂLİ TESTLERİ

1. Biyofizik Profil (BPP)

Ultrason + NST’nin birleşimidir.

BPP’de şu parametrelere puan verilir:

Bebek hareketleri
Kas tonusu
Solunum hareketleri
Amniyon sıvısı miktarı
NST sonucu

Toplam 8 veya 10 puan üzerinden değerlendirilir.

2. Doppler Ultrasonografi

Plasenta, göbek kordonu ve bebeğin beyin kan akımları değerlendirilir.

Özellikle büyüme geriliği olan bebeklerde hayati önem taşır.

NST’DE UTERİN KASILMALAR

NST cihazı aynı zamanda kasılmaları da kaydeder.

Bu sayede:

Erken doğum riski
Braxton-Hicks kasılmaları
Düzenli kasılmaların başlaması
Doğum eyleminin belirtileri

değerlendirilebilir.

NST ÖNCESİ DİKKAT EDİLECEKLER

Anne aç olmamalıdır
Aşırı kafein almamalıdır
Rahat pozisyon tercih edilmelidir
Bebeğin hareketli olduğu saatlerde yapılması daha anlamlıdır

Bazı durumlarda NST’yi etkileyen faktörler:

Anne uyku hâli
Yüksek stres
Düşük kan şekeri
Sıvı eksikliği

NST BEBEĞE ZARAR VERİR Mİ?

Hayır.
NST tamamen güvenli, radyasyon içermeyen bir testtir.

Anne veya bebek üzerinde olumsuz etkisi yoktur.

SIK SORULAN SORULAR

NST ne kadar sürer?
Genellikle 20 dakika, gerekirse 40 dakikaya uzar.

Her anneye NST gerekli midir?
36. haftadan sonra çoğu gebeye önerilir.

NST bebeğin cinsiyetini gösterir mi?
Hayır.

Non-reaktif çıkması ne anlama gelir?
Bebeğin uyuduğu ya da yeterli hareket etmediği anlamına gelebilir; panik gereksizdir.

NST sırasında sancı gözükür mü?
Evet, cihaz kasılmaları da gösterir.

SONUÇ

NST, 3. trimesterde bebeğin sağlığını değerlendirmede kullanılan en önemli tarama testlerinden biridir. Fetal kalp atım hızı paternleri, hareket yanıtları ve kasılmaların birlikte değerlendirilmesi, özellikle riskli gebeliklerde doğum zamanının doğru planlanmasını sağlar. Bu test, tamamen güvenli, hızlı ve anne-bebek için risk içermeyen modern obstetrik izlem yöntemlerinin temelini oluşturur. Gebeliğin son haftalarında düzenli NST kontrolleri, hem anne hem bebek sağlığının korunması için büyük önem taşır.