POLIKISTIK OWAR SINDROMY (PCOS) – AYALLAR ÜÇIN HORMON BALANSY WE BEÝLEKILER
Polikistik owar sindromy (PCOS) – aýallarda köp duş gelýän gormonal we metabolik bozulmalaryň biridir. Bu ýagdaý dogurmak ýaşyndaky köp sanly zenanlaryň saglygyna täsir edýär. Stambul ýaly uly şäherde, iş basyşy, az hereket we nädogry iýmitlenme sebäpli bu kesel has ýygy duş gelýär. PCOS diňe dogurmak ukybyna däl-de, eýsem bedeniň ähli ulgamyna, şol sanda ýürek-damar, deri we psihologik ýagdaýyna-da täsir edýär.
Maglumat we wagty bellige almak üçin: +90 541 998 34 34
STAMBUL / TÜRKIÝE
POLIKISTIK OWAR SINDROMY NÄME?
Polikistik owar sindromy – aýalyň gormonal ulgamyndaky deňagramsyzlygyň netijesidir. Bu ýagdaýda aýalyň bedeni köp mukdarda erkek gormony bolan androjen öndürýär. Şeýle ýagdaýda owarlarda (dogurmak öýjükleriniň ýerleşýän ýeri) köp ownuk follikulalar döräp, ýetişmän galýar. Şonuň netijesinde aýbaşy siklleri bozulýar, öýjükler doly ýetişmeýär we öýjük çykma prosesi (owulýasiýa) amala aşmaýar.
Bu kesel “polikistik” diýlip atlandyrylýar, ýöne bu ýerde hakykatdan hem kesel döreden kistalar däl-de, ýetişmedik ownuk follikulalar bar. Köp ýagdaýda aýallaryň ganlarynda testosteronyň derejesi ýokary bolýar, bu bolsa ýüzde we bedende artykmaç tüýlenmä, deriniň ýagly bolmagyna we saç dökülmegine sebäp bolýar.
SEBÄPLERI WE TÄSIR EDÝÄN FAKTORLAR
PCOS-yň ýüze çykmagynyň takyk bir sebäbi ýokdur. Ol birnäçe faktorlaryň utgaşmasy netijesinde emele gelýär: genetiki ýagdaý, insulin garşylygy, gormonal deňagramsyzlyk, iýmitlenme we durmuş ýörelgesi.
Aýal maşgalalaryň arasynda bu keseliň genetiki geçýänligi subut edilendir. Eger ene ýa-da uýada şeýle kesel bar bolsa, gyzlarda hem bu ýagdaýyň döreme ähtimallygy artýar. Şeýle-de bolsa, esasy faktor hökmünde insulin garşylygy kabul edilýär. Bedende insulin gormony az täsir edende, owarlar androjenleri artyk öndürýärler, bu hem owulýasiýanyň öňüni alýar.
Agramyň artmagy hem PCOS-y güýçlendirýär. Ýöne käbir inçe zenanlarda hem bu ýagdaý ýüze çykýar, sebäbi mesele diňe agram bilen baglanyşykly däl, eýsem bedeniň gormonlara duýgurlygy bilen hem baglanyşyklydyr.
ALAMATLARY
Polikistik owar sindromy dürli görnüşde ýüze çykyp biler. Aýallaryň arasynda bu keseliň alamatlary dürli-dürlüdir. Esasy alamatlara aşakdakylary girizmek bolar:
Aýbaşynyň wagtynyň üýtgemegi ýa-da doly kesilmegi; ýüzde, egninde we bedende artykmaç tüýlenme; ýüzde akne (maňlaý, eňek, ýüz) döremegi; saçyň seýrekleşmegi; agramyň artmagy we peselmegi kynlaşmagy; ýadawlyk, ruhy düşkünlik we stress ýagdaýy.
Bu alamatlaryň käbiri ýetginjek ýaşdan başlap ýüze çykyp biler. Köp zenanlar diňe çaga isleýän mahalynda PCOS barlygyny bilýärler.
DIAGNOSTIKA – PCOS NÄHILI ANYKLANYLÝAR?
Polikistik owar sindromynyň anyklanmagy diňe bir alamatlara däl-de, laboratoriýa we ultrases barlaglaryna hem esaslanýar. Lukman ilki bilen aýalyň aýbaşy siklini, bedendäki üýtgeşmeleri we maşgaladaky gormonal keselleriň taryhyny soraýar.
Soňra gan barlaglary arkaly LH, FSH, testosteron, östradiol, prolaktin, TSH, insulin ýaly gormonlaryň derejesi ölçenilýär. Ultrat ses arkaly owarlaryň gurluşy barlanylýar we olaryň içinde “merjen şekilli” follikulalar anyklanylyp bilner.
Şeýle hem, başga gormonal keseller (mysal üçin, tireoid näsazlyklary ýa-da böwreküsti bezi keselleri) ýok edilýär. Şondan soň diňe PCOS diagnozy goýulýar.
BEJERME USULLARY – STAMBULDA INNOWASION ÝÖNÜMLI ÇEMELEŞME
Stambulda ýerleşýän häzirki zaman lukmançylyk merkezlerinde PCOS bejergisi diňe bir derman bilen däl, eýsem jemleýji we ulgamlaýyn bejeriş arkaly amala aşyrylýar. Bejerginiň maksady – gormonal deňagramy dikeltmek, insulin garşylygyny peseltmek we aýbaşy siklini kadalaşdyrmakdyr.
Durmuş we iýmit endikleri
PCOS bejergisiniň esasy bölegi – sagdyn durmuş ýörelgesine geçmekdir. Düzgünli iýmitlenmek we hereket etmek bedendäki insulin derejesini gowulaşdyrýar. Agramyň 5–10% azalmagy hatda aýbaşynyň dolanyp gelmegine sebäp bolup biler.
Iýmitde artykmaç şekeri, ak uny, ýagly we taýýar naharlary azaltmak maslahat berilýär. Onuň ýerine gök önümler, däneli önümler, baklagyllar, balyk, zeýtun ýagy we hoz ýaly tebigy önümler ulanylmalydyr. Bu görnüşli iýmit diňe agramy peseltmän, eýsem bedeniň gormonal durnuklylygyny hem gowulaşdyrýar.
Stambulda ýaşaýan zenanlar üçin gündelik hereket etmek mümkin: gezelenç, pyýada iş ýeriňize gitmek, sport zalyna gatnaşmak ýa-da diňe 30 minut ýöremek hem uly täsir edýär. Şeýle hereketler gan aýlanyşyny gowulaşdyrýar we stressi azaldýar.
Derman bejergisi
PCOS bilen baglanyşykly dürli alamatlara garşy dürli dermanlar ulanylýar.
-
Gormonal dermanlar (antikonseptiw tabletler) aýbaşyny kadalaşdyrýar, akne we tüýlenmä garşy täsir edýär.
-
Metformin – insulin garşylygyny peseldýär we bedeniň metabolizmini gowulaşdyrýar.
-
Spironolakton – androjenleriň täsirini azaldyp, saç dökülmesini we deri ýaglygyny peseldýär.
-
Letrozol ýa-da klomifen – çaga isleýän aýallarda owulýasiýany döretmek üçin ulanylýar.
Bu dermanlaryň hemmesi diňe lukmanyň gözegçiliginde ulanmalydyr.
Psihologik we kosmetik goldaw
PCOS diňe fiziki däl, ruhy taýdan hem täsir edýär. Deriniň ýagdaýy, tüýlenme ýa-da çaga bolmazlygy ýaly ýagdaýlar zenanlarda öz-özüne bolan ynamy peseldip biler. Şonuň üçin psihologik maslahatlar, rahatlanma usullary we kosmetik bejergiler hem bejerginiň möhüm bölegidir.
Hirurgiki usul
Bejerginiň beýleki usullary netijesiz bolanda, laparoskopik owar deligi (laser bilen) ýerine ýetirilýär. Bu usul androjen öndürilmegini azaltmaga we owulýasiýany ýeňilleşdirmäge kömek edýär.
PCOS WE ÇAGA ISLEÝÄN AÝALLAR
Polikistik owar sindromy – aýallarda çaga bolmazlygyň iň ýygy sebäplerinden biridir. Ýöne dogry bejergi bilen köp aýallar rahatlyk bilen hamyla bolýarlar.
Metformin ýa-da owulýasiýany döretýän dermanlar bilen bejergi başlanýar. Eger şoňa garamazdan çaga bolmasa, in vitro fertilizasiýa (IVF) ýa-da intrauterin inseminasiýa (IUI) ýaly usullar ulanylýar.
Bejerginiň öň ýanynda bedeni taýýarlamak möhümdir: gan şekeri kadalaşdyrylýar, witamin D we fol kislotasynyň derejesi barlanylýar we bedeniň umumy ýagdaýy gowulaşdyrylýar.
UZAK MÖHLETLI TÄSIRLER WE ÖŇÜNI ALMAK
PCOS bejergisiz galanda, uzak möhletde dürli kesellere getirip biler: süýji kesel, ýürek-damar näsazlygy, ýagly bagyr keseliniň döremegi we gormon bilen baglanyşykly rak keseliniň töwekgelçiligi ýokarlanýar.
Şonuň üçin ýygy-ýygydan lukman barlagy, gan analizleri we gormonal gözegçilik zerurdyr. Dogry bejergi diňe häzirki alamatlary däl-de, geljekdäki keselleri hem öňüni alýar.
NETIJE
Polikistik owar sindromy – bejergi edilende doly gözegçilikde saklanyp bilýän keseldir. Lukman bilen hyzmatdaşlykda, dogry iýmitlenmek, hereket etmek we stressden gaça durmak arkaly zenanlaryň köpüsi doly gormonal deňagramyna dolanýarlar.
Stambulda häzirki zaman lukmançylyk merkezlerinde bu keseliň öňüni almak we bejermek üçin ähli mümkinçilikler bar. Her aýal öz bedenini tanap, saglygyny goramak arkaly durmuş hilini ýokarlandyryp biler.
Maglumat we wagty bellige almak üçin: +90 541 998 34 34
STAMBUL / TÜRKIÝE
Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/istanbul-kisirlik-tedavisi/