Spermiyogram; semen hacmi, sperm konsantrasyonu, toplam sperm sayısı, hareketlilik (motilite), morfoloji (şekil analizi), canlılık oranı ve lökosit varlığı gibi parametrelerin değerlendirilmesini içerir. Test sonuçları, Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen referans kriterler doğrultusunda yorumlanır. Ancak referans aralıkları tek başına kesin tanı koydurmaz. Sonuçlar mutlaka hastanın klinik öyküsü, fizik muayene bulguları ve gerektiğinde ek tetkiklerle birlikte değerlendirilmelidir.

Sarıgazi spermiyogram testi, ilgili sağlık mevzuatına uygun şekilde hizmet veren yetkili sağlık kuruluşlarında yapılmalıdır. Numune alma koşulları, laboratuvar standardizasyonu, kalite kontrol süreçleri ve analiz deneyimi testin güvenilirliği açısından büyük önem taşır. Özellikle infertilite değerlendirmesinde doğru ve tekrarlanabilir sonuç elde edilmesi, tedavi planlamasının sağlıklı yapılabilmesi için gereklidir.

Spermiyogram Nedir ve Hangi Durumlarda Yapılır?

Spermiyogram (semen analizi), erkekten alınan meni örneğinin laboratuvar ortamında makroskopik ve mikroskopik olarak incelenmesidir. Amaç; sperm üretiminin yeterliliğini, spermlerin sayısal durumunu, hareket kabiliyetini ve yapısal özelliklerini değerlendirmektir. Doğal gebeliğin oluşabilmesi için yeterli sayıda, ileri hareketli ve morfolojik olarak normal sperm hücresinin bulunması gerekir.

Sarıgazi spermiyogram testi genellikle aşağıdaki durumlarda önerilir:

• 1 yıl ve üzeri düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması

• Tüp bebek (IVF) planlaması

• Aşılama (IUI) öncesi değerlendirme

• Varikosel şüphesi

• Testis cerrahisi veya travma öyküsü

• Hormonal bozukluk şüphesi

• Erektil disfonksiyon veya ejakülasyon problemleri

• Daha önce başarısız gebelik denemeleri

Spermiyogram erkek infertilitesinin değerlendirilmesinde ilk ve en önemli basamaktır. Ancak tek başına kesin tanı koydurmaz. Gerektiğinde hormon testleri (FSH, LH, total testosteron), genetik incelemeler, enfeksiyon araştırmaları ve skrotal ultrasonografi gibi ileri tetkiklerle desteklenebilir.

Sarıgazi’de Spermiyogram Testi Nasıl Yapılır?

Sarıgazi spermiyogram testi genellikle laboratuvar bünyesinde özel olarak ayrılmış, mahremiyetin sağlandığı alanlarda gerçekleştirilir. Numune mastürbasyon yoluyla steril bir kaba alınır. Numunenin tamamının kaba alınması son derece önemlidir. Özellikle ejakülatın ilk kısmı sperm yoğunluğu açısından daha zengin olduğu için numune kaybı yanlış düşük sonuçlara yol açabilir.

Bazı durumlarda evde numune verilmesi mümkündür. Ancak bu durumda aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir:

• Numune 30–60 dakika içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır.

• Numune vücut ısısına yakın sıcaklıkta taşınmalıdır.

• Numune doğrudan güneş ışığına maruz bırakılmamalıdır.

• Numune kabı sıkıca kapatılmalıdır.

• Numune kaybı olmamalıdır.

Laboratuvara ulaşan semen örneği iki ana aşamada değerlendirilir.

Makroskopik değerlendirmede semen hacmi, renk, pH ve viskozite incelenir. Bu aşama prostat ve seminal vezikül fonksiyonları hakkında dolaylı bilgi verir.

Mikroskopik değerlendirmede ise ml başına sperm konsantrasyonu, toplam sperm sayısı, ileri hareketli sperm oranı, toplam hareketlilik, morfoloji (normal şekilli sperm yüzdesi), canlılık oranı ve lökosit varlığı analiz edilir. Bu parametreler fertilite potansiyelinin belirlenmesinde belirleyici rol oynar.

Analiz süreci genellikle 1–2 saat içinde tamamlanır. Sonuçlar çoğu merkezde aynı gün veya ertesi gün hazır olabilir.

Spermiyogram Öncesi Nelere Dikkat Edilmelidir?

Sarıgazi spermiyogram testi öncesinde doğru ve güvenilir sonuç elde edebilmek için bazı kurallara uyulmalıdır.

Cinsel perhiz süresi: Testten önce 2 ila 7 gün arası cinsel perhiz önerilir. En ideal süre çoğunlukla 3–5 gündür. Daha kısa süre sperm sayısını düşürebilir, daha uzun süre ise hareketliliği olumsuz etkileyebilir.

Ateşli hastalık: Son 2–3 ay içinde geçirilen yüksek ateşli enfeksiyonlar sperm üretimini geçici olarak bozabilir. Çünkü sperm üretim süreci yaklaşık 72–90 gün sürmektedir. Bu nedenle yakın dönemde geçirilen hastalıklar mutlaka belirtilmelidir.

İlaç kullanımı: Hormonal tedaviler, kemoterapi ilaçları, bazı antibiyotikler ve anabolik steroidler sperm kalitesini etkileyebilir. Düzenli kullanılan ilaçlar hekime bildirilmelidir.

Alkol ve sigara: Yoğun alkol tüketimi ve sigara kullanımı sperm parametrelerini olumsuz etkileyebilir. Test öncesinde mümkün olduğunca azaltılması önerilir.

Sıcak ortam: Sauna, hamam, sıcak küvet gibi testis ısısını artıran ortamlar sperm üretimini geçici olarak etkileyebilir.

Numune alma yöntemi: Numune steril kapta ve mastürbasyon yoluyla alınmalıdır. Standart prezervatifler kimyasal içerikleri nedeniyle uygun değildir.

Test Kaç Kez Yapılmalıdır?

Sperm üretim süreci yaklaşık 72–90 gün sürer. Bu nedenle tek bir spermiyogram sonucu ile kesin değerlendirme yapılmaz. Anormal sonuçlarda genellikle 3–4 hafta arayla ikinci test önerilir. En az iki ayrı analiz birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç

Sarıgazi spermiyogram testi, erkek üreme sağlığının değerlendirilmesinde temel bir tanı aracıdır. Doğru hazırlık, uygun numune alma ve standartlara uygun laboratuvar analizi testin güvenilirliğini artırır. Gebelik planlayan çiftlerde hem kadın hem erkek faktörünün birlikte değerlendirilmesi önerilir.

Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planlaması mutlaka hekim muayenesi sonrası yapılmalıdır.