Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

SERVİKAL KANSER TARAMA REHBERİ

Servikal kanser taraması, rahim ağzı kanserinin ve kanser öncüsü hücresel değişikliklerin erken dönemde tespit edilmesini sağlar. Serviks kanseri yavaş ilerleyen bir kanser türüdür ve tarama testleri doğru uygulandığında neredeyse tamamen önlenebilir. Smear testi, HPV DNA testi ve ko-test sayesinde rahim ağzındaki anormal hücre değişiklikleri yıllar öncesinden belirlenebilir. Bu rehber, servikal kanser taramasının neden hayati olduğunu, hangi testlerin yapılması gerektiğini, yaşa göre tarama sıklığını, anormal sonuçların yönetimini ve korunma yöntemlerini bilimsel temellerle açıklamaktadır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

SERVİKS NEDİR?

Serviks, rahmin vajinaya açılan alt kısmıdır.
Bu bölge; hormonların etkisiyle sürekli yenilenen bir yapıya sahiptir ve HPV enfeksiyonuna karşı daha duyarlıdır. Hücresel değişikliklerin çoğu, bu yenilenme sürecinde ortaya çıkar.

Serviks kanserinin büyük bir çoğunluğu HPV enfeksiyonuna bağlıdır.
Bu nedenle servikal tarama, enfeksiyonun neden olduğu yapısal değişiklikleri erken tespit etme amacını taşır.

SERVİKAL KANSER NEDİR?

Servikal kanser, serviks yüzeyindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşur.
HPV pozitifliği serviks kanserleri ile yaklaşık %99 oranında ilişkilidir.

Önemli olan:
HPV enfeksiyonu yaygın olsa da kanser gelişmesi nadirdir.
Düzenli tarama ile kanser oluşmadan önce saptanabilir ve tamamen tedavi edilebilir.

SERVİKAL KANSER NASIL GELİŞİR?

Kanser gelişimi aşamalıdır ve çoğu zaman yıllar sürer.

HPV enfeksiyonu serviks hücrelerine yerleşir
Hücrelerde hafif değişiklikler oluşur (ASCUS, LSIL)
Orta–ciddi derecede displaziler gelişir (HSIL, CIN 2–3)
Zamanla invaziv kanser ortaya çıkabilir

Bu süreç genellikle 5–15 yıl sürdüğü için düzenli tarama hayat kurtarır.

SERVİKAL KANSER TARAMA TESTLERİ

Servikal kanser taraması üç temel yöntemle yapılır:

Pap Smear (Sitoloji) Testi
HPV DNA Testi
Ko-Test (Smear + HPV birlikte)

Şüpheli veya anormal sonuçlarda ek testler yapılır:

Kolposkopi
Biyopsi
Endoservikal Küretaj (ECC)
LEEP / Konizasyon

PAP SMEAR TESTİ (SİTOLOJİ)

Smear, serviks yüzeyinden alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesidir.
Amaç, kanser öncüsü hücresel değişiklikleri tespit etmektir.

Smear ile tespit edilebilen durumlar:

ASCUS (atipik hücreler)
LSIL (düşük dereceli lezyon)
HSIL (yüksek dereceli lezyon)
Kanser öncüsü hücreler
Enfeksiyon bulguları

Smearde anormal sonuç ne anlama gelir?

ASCUS: Hafif hücresel değişiklik; çoğu HPV kaynaklı
LSIL: Hafif dereceli displazi
HSIL: Yüksek dereceli displazi, mutlaka ileri inceleme gerekir

Smear, kanser gelişimini yıllar öncesinden gösterebilir.

HPV DNA TESTİ

HPV testi, serviks bölgesinde yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını gösterir.

Yüksek riskli tipler:

16
18
31, 33, 45, 52, 58 ve diğerleri

En yüksek risk tipi HPV 16, ardından HPV 18’dir.

HPV Pozitifliği Kanser Anlamına Gelmez

HPV’nin çoğu 1–2 yıl içinde vücuttan temizlenir
HPV pozitif kadınların çok küçük bir kısmında HSIL gelişir
Kanser ancak uzun sürede oluşur

Önemli olan takip ve taramayı aksatmamaktır.

KO-TEST (SMEAR + HPV TESTİ BİRLİKTE)

En güvenilir tarama yöntemidir.
Smear ve HPV birlikte değerlendirilir.

Ko-test sonucu:

HPV negatif + smear normal: 5 yıl tarama arası
HPV pozitif + smear normal: Kolposkopi gerekebilir
Smear anormal + HPV pozitif: Kesin ileri inceleme

TARAMA NE ZAMAN BAŞLAR? YAŞA GÖRE TARAMA ŞEMASI

21–29 YAŞ

Her 3 yılda bir pap smear
HPV testi yalnızca smear anormal ise yapılır

30–65 YAŞ

Üç seçenek:

Her 5 yılda bir HPV DNA testi
Her 5 yılda bir ko-test
Her 3 yılda bir pap smear

65 YAŞ SONRASI

Son 10 yıldaki testler normalse tarama sonlandırılabilir.

ANORMAL TEST SONUÇLARININ YÖNETİMİ

Anormal test sonucu panik nedeni değildir.
Genelde hücresel değişiklikler tedavi ile tamamen geçer.

ASCUS → HPV testi yapılır

HPV negatifse takip
HPV pozitifse kolposkopi

LSIL → HPV durumuna göre karar

HPV 16–18 pozitifse kolposkopi
Diğer durumlarda takip mümkün

HSIL → Kesin kolposkopi + biyopsi

Kolposkopide CIN 2–3 tespit edilirse LEEP / konizasyon yapılır.

AGC → Mutlaka ileri değerlendirme

Endoservikal kanalları ilgilendirebilir.

KOLOPOSKOPİ NEDİR?

Kolposkopi, serviksin büyütmeli mikroskopla incelenmesidir.
Amaç:

Hücre değişikliklerini görmek
Şüpheli alanlardan biyopsi almak

Ağrısızdır ve ortalama 5–10 dakika sürer.

Kolposkopi ile şu bulgular değerlendirilir:

Aseto-beyaz alanlar
Mozaik patern
Punktasyon
Kıvrımlı damar yapıları

Bu bulgular lezyonun derecesi hakkında bilgi verir.

BİYOPSİ VE LEEP – KONİZASYON

Kolposkopide şüpheli alan varsa biyopsi alınır.

LEEP / Konizasyon şunlar için uygulanır:

CIN 2–3
HSIL
Persistan HPV 16–18
Kolposkopide sınırları net olmayan lezyonlar

Amacı, hastalıklı dokuyu tamamen çıkarmaktır.
Çoğu kadın işlem sonrası rahim ağzı kanserinden tamamen korunur.

HPV AŞISI VE TARAMA

HPV aşısı:

HPV 16–18 dahil birçok yüksek riskli tipten korur
Genital siğillerin büyük kısmını engeller
Servikal kanser riskini %90’a kadar azaltır

Ancak aşı yaptıran kadınlarda tarama yine de devam etmelidir.

SERVİKAL KANSERDEN KORUNMA YOLLARI

Düzenli smear ve HPV testi
HPV aşısı
Sigara kullanmamak
Güvenli cinsellik
Çift takibi (eş/partner değerlendirmesi)
Hijyen ve düzenli jinekolojik muayene

Tarama ve koruyucu sağlık hizmetleri birlikte uygulandığında serviks kanseri %100’e yakın önlenebilir.

SIK SORULAN SORULAR

Smear acıtır mı?
Hayır, genellikle ağrısızdır.

HPV pozitifsem mutlaka kanser olur muyum?
Hayır. Çoğu HPV enfeksiyonu birkaç yıl içinde kaybolur.

Smear normal ama HPV pozitifse ne olur?
Takip ve gerekirse kolposkopi gerekir.

HPV negatifsem test yaptırmam gerekir mi?
Evet, belirli aralıklarla tarama devam etmelidir.

Aşılıyım, tarama yaptırmalı mıyım?
Evet, aşı %100 koruma sağlamaz.

SONUÇ

Servikal kanser, kadınlarda erken dönemde tespit edildiğinde tamamen önlenebilen nadir kanserlerdendir. Pap smear ve HPV DNA testi, serviks hücrelerinde ortaya çıkan değişiklikleri yıllar öncesinden göstererek hem kanser taramasını hem de koruyucu tedaviyi mümkün kılar. Düzenli tarama programına uymak, anormal sonuçları profesyonelce değerlendirmek ve HPV aşılama ile servikal kanserden korunmak mümkündür. Kadınların yaşam boyu sağlığını korumak için düzenli tarama en temel basamaktır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit https://jinopdrsezgindursun.com/