Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

SPİRAL (RİA) REHBERİ

Spiral (RİA – Rahim İçi Araç), gebeliği uzun süre boyunca güvenli şekilde önleyen, T şeklinde küçük bir cihazdır. Tıp literatüründe IUD (Intrauterine Device) olarak geçer. Hem hormonlu hem de bakırlı modelleri bulunan spiral, dünyada en yaygın kullanılan doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Uygulaması kolaydır, etkisi uzun sürer ve geri dönüşü tamamen mümkündür. Bu rehberde spiral çeşitleri, uygulama zamanı, kimlere uygun olduğu, riskleri, avantajları ve sık sorulan tüm sorular bilimsel şekilde ele alınmıştır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

SPİRAL (RİA) NEDİR?

Spiral, rahim içine yerleştirilen küçük T şeklinde bir cihazdır.
İki ana türü vardır:

Bakırlı spiral
Hormonlu spiral (Levonorgestrel IUD)

Her iki spiral de yüksek oranda gebelikten korur. Etkisi uzun sürelidir ve çıkarıldığında doğurganlık hemen geri döner.

SPİRAL NASIL KORUR?

Spiral doğrudan yumurtlamayı durdurmaz. Etki mekanizması modele göre değişir.

Bakırlı Spiral:

Bakır iyonları spermlere zarar vererek ilerlemelerini engeller
Döllenme ihtimalini çok düşürür
Rahim içi ortamı spermler için elverişsiz hâle getirir

Hormonlu Spiral:

Rahim içi mukusu koyulaştırarak sperm geçişini engeller
Endometrium tabakasını inceltir
Bazı kadınlarda yumurtlamayı kısmen baskılar

SPİRAL TÜRLERİ (BAKIRLI – HORMONLU)

1. Bakırlı Spiral

5–10 yıla kadar korur
Hormon içermez
Adetleri bir miktar artırabilir

2. Hormonlu Spiral

3–5 yıla kadar etkilidir
Adetleri azaltır, zamanla kesebilir
Adet sancısını azaltır
Miyom ve endometriozis hastalarında rahatlama sağlar
Polip sonrası tekrar oluşum riskini azaltabilir

Hormonlu spiralin tedavi edici etkileri nedeniyle birçok kadın tarafından tercih edilir.

SPİRAL KİMLER İÇİN UYGUNDUR?

Doğum yapmış veya yapmamış kadınlar
Uzun süreli ve güvenilir korunma isteyenler
Emziren anneler
Hormonal doğum kontrol hapı kullanamayanlar
Adet düzensizliği yaşayan bazı kadınlar (hormonlu spiral)
Ağrılı veya yoğun adetleri olanlar (hormonlu spiral)
Tüp bebek öncesi endometriumun düzenlenmesi gereken hastalar

SPİRAL HANGİ DURUMLARDA UYGUN DEĞİLDİR?

Şu durumlarda takılması ertelenebilir:

Gebelik şüphesi
Aktif pelvik enfeksiyon
Cinsel yolla bulaşan hastalık varlığı
Rahim içinde şekil bozukluğu
Yoğun adet kanaması olanlarda bakırlı spiral (hormonlu daha uygundur)

SPİRAL NE ZAMAN TAKILIR?

En ideal zaman:

Adetin bitimine yakın dönem
Bu dönemde rahim ağzı daha açıktır ve gebe kalma ihtimali düşüktür

Diğer uygun zamanlar:

Normal doğumdan 6 hafta sonrası
Sezaryenden 8 hafta sonrası
Düşük veya kürtaj sonrası (enfeksiyon yoksa)
Herhangi bir günde (gebelik olmadığı doğrulandıysa)

SPİRAL NASIL TAKILIR? (AŞAMA AŞAMA)

Jinekolojik muayene yapılır
Vajina steril solüsyonla temizlenir
Rahim ağzı sabitlenir
Spiral özel bir aplikatör yardımıyla rahmin içine yerleştirilir
İpler kesilerek uygun uzunlukta bırakılır
İşlem sonrasında kısa bir ultrason ile yer kontrolü yapılır

Tüm işlem 1–2 dakika sürer.

SPİRAL TAKTIRMAK AĞRILI MIDIR?

Hafif adet sancısına benzer kısa bir kramp olabilir
Ağrı eşiği düşük olan kadınlarda lokal anestezik kullanılabilir
İşlemden sonra çoğu kişi normal hayatına aynı gün devam eder

SPİRAL SONRASI SÜREÇ

Spiral takıldıktan sonraki 48 saat:

Hafif kramp olabilir
Çok hafif lekelenme normaldir

1 ay sonra:

Kontrol muayenesi önerilir
Spiral yerinde mi diye ultrasonla bakılır

SPİRALİN AVANTAJLARI

Uzun süreli ve güvenilir koruma
Günlük bir işlem gerektirmez
Çıktığı anda doğurganlık hemen geri döner
Emzirmeye uygundur
Hormonlu spiral adetleri azaltır
Tedavi edici etkileri vardır (endometriozis, miyom, polip sonrası)
Maliyet açısından ekonomiktir

SPİRALİN DEZAVANTAJLARI

Bakırlı spiral:

Adet kanamasını artırabilir
Adet sancısını artırabilir

Hormonlu spiral:

İlk aylarda lekelenme olabilir
Adetin azalması veya kesilmesi bazı kadınları tedirgin edebilir

SPİRAL DÜŞMESİ (EKSPÜLSİYON)

Spiral %2–10 oranında düşebilir.
En sık ilk 3 ayda görülür.

Belirtiler:

Ani kasık ağrısı
Artmış kanama
İplerin hissedilmemesi

Bu durumda ultrasonla kontrol yapılmalıdır.

SPİRAL DELİNMESİ (PERFORASYON)

Çok nadirdir (binde 1’den düşük).
Genellikle takılma sırasında olur.

Belirtiler:

Şiddetli ağrı
Süregelen kanama
Spiral iplerinin kaybolması

Ultrason ve gerekirse röntgen ile yeri tespit edilir.

SPİRAL TAKILDIKTAN SONRA GEBELİK OLURSA

Gebelik spiralle olduğunda dış gebelik ihtimali artmış olabilir
Vajinal gebelikte spiral mümkünse çıkarılır
Çıkarılamıyorsa yakın takip yapılır

Bu durumlarda mutlaka kadın doğum uzmanı kontrolü gerekir.

SPİRAL VE CİNSEL YAŞAM

Spiral cinsel ilişkiyi etkilemez
Partner spirali hissetmez
İpler uzun kaldıysa minimal hissedilebilir, kısaltılabilir

SPİRAL NE ZAMAN ÇIKARILIR?

Koruyuculuk süresi dolduğunda
Gebelik isteniyorsa
Farklı bir doğum kontrol yöntemi tercih edilirse
Yan etki geliştiğinde

Çıkarma işlemi takılmasından daha kolay ve ağrısızdır.

SPİRAL SIK SORULAN SORULAR

Spiral kilo aldırır mı?
Hayır.

Adetimi tamamen keser mi?
Hormonlu spiral bazı kadınlarda kesebilir; bakırlı spiral kesmez.

Doğum yapmamış kadınlarda takılabilir mi?
Evet, tamamen güvenlidir.

Ne kadar sürede koruma başlar?
Hormonlu spiral: 7 gün
Bakırlı spiral: hemen

Ultrasonla kontrol şart mı?
Evet, spiral yerinin doğrulanması önemlidir.

SONUÇ

Spiral (RİA), uzun süreli, güvenli ve geri dönüşü mümkün bir doğum kontrol yöntemidir. Hem hormonlu hem de bakırlı modeller farklı ihtiyaçlara göre uygundur. Doğru seçildiğinde adet düzeni, ağrı kontrolü ve doğurganlık yönetimi açısından büyük avantaj sağlar. Uygulaması kolay, etkisi yüksek ve anne sağlığı açısından son derece güvenilir bir yöntemdir.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34