Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

STRES TİPİ İDRAR KAÇIRMA REHBERİ

Stres tipi idrar kaçırma (stress urinary incontinence), öksürme, hapşırma, gülme, koşma, ağır kaldırma gibi karın içi basıncın arttığı durumlarda idrarın istemsiz şekilde dışarı sızmasıdır. Kadınlarda en sık görülen idrar kaçırma tipidir ve pelvik tabanın zayıflaması sonucu ortaya çıkar. Özellikle doğum yapan, menopoz dönemine giren veya kronik öksürüğü olan kadınlarda daha yaygındır. Günlük yaşam kalitesini etkileyen bu durum, doğru tanı ve tedavi ile tamamen düzeltilebilir.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

STRES TİPİ İDRAR KAÇIRMA NEDİR?

Stres tipi idrar kaçırma, idrar torbasını tutan kas ve bağ dokuların gevşemesi veya güçsüzleşmesi sonucu oluşur.
Karın içi basıncının ani arttığı durumlarda mesane boynu tam kapanamaz ve kontrolsüz idrar kaçağı oluşur.

Bu durum mesane kasılmasından değil, pelvik taban zayıflığından kaynaklanır. Bu nedenle “acil sıkışma” tipi kaçırmadan farklıdır.

STRES TİPİ KAÇIRMA KİMLERDE GÖRÜLÜR?

Risk faktörleri:

Normal doğum sayısının fazla olması
Zor doğum veya büyük bebek
Menopoz (östrojen azalması)
Pelvik taban kaslarının zayıflaması
Kronik kabızlık
Kronik öksürük (astım, sigara kullanımı, KOAH)
Aşırı kilo
Pelvik cerrahiler
Genetik bağ dokusu zayıflığı

Bu risklerin birçoğu göz ardı edilse de tedavi planlamasında belirleyici rol oynar.

STRES TİPİ KAÇIRMANIN BELİRTİLERİ

Stres tipi idrar kaçırmanın en tipik belirtileri:

Öksürürken idrar kaçırma
Hapşırırken damlama
Merdiven çıkarken sızıntı
Gülünce “kaçırma” hissi
Spor yaparken kaçırma
Ağır kaldırınca idrar sızması
Tuvalete yetişme sıkıntısı olmaması (acil tipte olduğu gibi değil)

Stres tipi kaçırmada tuvalet sıklığı artmaz, ani sıkışma daha az hissedilir.

STRES TİPİ VE ACİL TİP KAÇIRMA ARASINDA FARK NEDİR?

Ayırt etmek tedavi açısından kritiktir.

Özellik	Stres Tipi	Acil (Urge) Tip
Kaçırma zamanı	Öksürme, gülme, hareket	Ani sıkışma
Sıkışma hissi	Yok / çok az	Belirgin
Mesane kasılması	Yok	Var
Tedavi yaklaşımı	Cerrahi / egzersiz	İlaç / mesane eğitimi

Birçok kadında iki tip birlikte görülebilir (mikst tip). Bu durumda kişiye özel tedavi yapılır.

NEDEN STRES TİPİ KAÇIRMA OLUR? (MEKANİZMA)

Pelvik taban kasları ve bağ dokular, mesane boynunu yukarıda tutarak idrarın kontrolünü sağlar. Bu bölge zayıfladığında:

Mesane boynu aşağı doğru kayar
İdrar çıkış yolu tam kapanamaz
Karın içi basıncı arttığında idrar sızar

Zayıflama nedenleri:

Doğum travması
Menopoz
Yaşlanma
Bağ dokusu elastikiyet kaybı

Bu mekanizmanın anlaşılması tedavinin mantığını belirler.

TANI NASIL KONUR?

Tanı için genellikle jinekolojik muayene ve kısa bir hikâye yeterlidir.
Gerekli olduğunda ek testler yapılabilir.

1. Jinekolojik Muayene

Pelvik taban kas gücünün değerlendirilmesi
Mesane boynunun hareketi
Vajinal destek dokuların durumu

2. Öksürük Testi

Öksürme sırasında gözle idrar kaçağı olup olmadığı değerlendirilir.

3. İdrar Tahlili

Enfeksiyon ekarte edilir.

4. Ürodinami (gerektiğinde)

Her hastaya gerekmez; karmaşık vakalarda kullanılır.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ

Tedavi hastanın şikâyet düzeyine, yaşına, doğum planına ve kaçırmanın şiddetine göre belirlenir.

1. PELVİK TABAN EGZERSİZLERİ (KEGEL)

Pelvik taban kaslarını güçlendirmek, hafif stres tipi kaçırmada %50–70 oranında başarı sağlayabilir.

3 ay düzenli yapılmalıdır
Günde 3 set, her sette 10–15 tekrar
Süreklilik çok önemlidir

Fizik tedavi veya biofeedback ile güçlendirme daha etkili olabilir.

2. LAZER TEDAVİSİ

Vajinal CO2 veya Er:YAG lazer:

Vajinal kollajeni artırır
Pelvik tabanı destekler
Hafif–orta stres tipi kaçırmada etkilidir
Ameliyatsız ve ağrısızdır
Ortalama 2–3 seans uygulanır

Doğum yapmamış kadınlarda da kullanılabilir.

3. RADYOFREKANS (RF) TEDAVİLERİ

Vajina ve çevre dokularda ısıtma etkisi ile sıkılaşma sağlar
Kas destek mekanizmasını güçlendirir
Lazer alternatifidir

4. VAJİNAL ÖSTROJEN KREM

Menopoz sonrası kadınlarda:

Vajinal dokuların incelmesi kaçırmayı artırır
Lokal östrojen krem dokuyu güçlendirir
Enfeksiyonu azaltır
Kuru vajinal yapıyı iyileştirir

Sistemik yan etkisi yoktur.

5. CERRAHİ TEDAVİ (SLING OPERASYONU – TOT / TVT)

Orta ve ağır stres tipi kaçırmada altın standart tedavidir.

Sling ameliyatı:

Mesane boynunun altına destek bandı yerleştirilir
İdrar çıkış yolunu güçlendirir
Başarı oranı %90’ın üzerindedir
Lokal veya spinal anestezi ile yapılabilir
Genellikle aynı gün taburculuk mümkündür

Türkiye’de en sık yapılan ameliyatlardan biridir ve oldukça güvenlidir.

SLING AMELİYATI SONRASI

2–3 gün hafif rahatsızlık normaldir
4–6 hafta ağır yük kaldırmaktan kaçınılır
Cinsel ilişkiye 4 hafta ara verilir
Günlük hayata dönüş hızlıdır

STRES TİPİ KAÇIRMADA LAZER Mİ CERRAHİ Mİ?

Duruma göre değişir:

Hafif olgularda: lazer + pelvik egzersiz
Orta olgularda: lazer veya cerrahi
İleri olgularda: cerrahi sling en etkilidir

Uzun süreli çözüm arayan kadınlarda cerrahi başarı oranı en yüksektir.

TEDAVİ EDİLMEZSE NE OLUR?

Tedavi edilmeyen stres tipi idrar kaçırma zamanla:

Kaçırma miktarını artırabilir
Sosyal hayatı kısıtlar
Spor yapmayı zorlaştırır
Koku ve sürekli ped kullanma ihtiyacı oluşturur
Cilt tahrişine yol açabilir

Bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.

SIK SORULAN SORULAR

Stres tipi kaçırma kendiliğinden geçer mi?
Genellikle hayır, tedavi gerektirir.

Doğum yapmamış kadında da olur mu?
Evet. Özellikle sporcularda ve bağ dokusu zayıflığında görülebilir.

Hangi tedavi en etkilidir?
Orta–ağır olgularda sling ameliyatı.

Lazer kaç seans yapılır?
Genelde 2–3 seans.

Ameliyat sonrası idrarımı tutamazsam?
Başarı oranı yüksek olduğu için nadirdir.

SONUÇ

Stres tipi idrar kaçırma, pelvik taban zayıflığına bağlı olarak gelişen ve yaşam kalitesini etkileyen yaygın bir sorundur. Doğru değerlendirme ile egzersiz, lazer, lokal tedaviler veya cerrahi yöntemler kullanılarak tamamen çözülebilir. Yaşa, şikâyet düzeyine ve beklentiye göre kişiye özel tedavi planlaması başarı şansını en üst düzeye çıkarır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit https://jinopdrsezgindursun.com/