Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

TÜP BEBEK ÖNCESİ HAZIRLIK REHBERİ

Tüp bebek (IVF), doğal yolla gebelik elde edemeyen çiftler için en etkili yardımcı üreme yöntemidir. Ancak tüp bebek tedavisinin başarısı yalnızca laboratuvar ve ilaç protokollerine değil, tedavi öncesi hazırlığın doğru yapılmasına, anne ve baba adayının sağlık durumuna, yumurta ve sperm kalitesine, rahim içi çevreye ve yaşam tarzı faktörlerine de bağlıdır. Tüp bebek öncesi hazırlık süreci, tedavinin sonucunu belirleyen en önemli aşamalardan biridir.

Bu rehber, tüp bebek başlamadan önce yapılması gereken tüm hazırlıkları kapsamlı şekilde açıklayan, çiftlere yol gösteren detaylı bir kılavuzdur. Yumurta ve sperm sağlığının güçlendirilmesinden beslenmeye, tetkiklerden ilaç planlamasına, psikolojik hazırlıktan yaşam tarzı değişikliklerine kadar her madde bilimsel verilerle ve adım adım ele alınmıştır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

TÜP BEBEK ÖNCESİ NEDEN HAZIRLIK YAPILMALIDIR?

Tüp bebek tedavisinde başarıyı belirleyen çok sayıda parametre vardır.
Hazırlık yapılmasının bilimsel gerekçeleri:

Yumurtaların daha kaliteli olmasını sağlar
Sperm DNA hasarını azaltır
Embriyo kalitesini yükseltir
Rahim içi tabakasını implantasyon için optimize eder
Hormon dengesini düzene sokar
Tedavi sırasında ilaçlara yanıtı artırır
Gebelik şansını anlamlı şekilde yükseltir

Araştırmalar göstermektedir ki tüp bebek öncesi 2–3 aylık hazırlık, başarı oranını %15–40 artırabilir.

TÜP BEBEK ÖNCESİ TEMEL SÜREÇ (ÖZET)

Ayrıntılı kadın-doğum ve infertilite değerlendirmesi
Anne adayında yumurtalık rezervi testleri
Baba adayında sperm analizi ve gerekirse ileri testler
Rahim içi, tüpler ve yumurtalıkların görüntülenmesi
Hormon testleri
Eksik vitamin ve mineral düzeltmeleri
Yaşam tarzı düzenlemeleri (sigara bırakma, beslenme vb.)
Gerekirse kilo düzenlemesi
Tedavi protokolünün belirlenmesi
Psikolojik ve duygusal hazırlık

Aşağıdaki bölümlerde bu adımlar ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

1. KADINDA TÜP BEBEK ÖNCESİ GEREKLİ TETKİKLER

Tedavi öncesi anne adayının hormon profili, yumurtalık rezervi ve rahim yapısı detaylı olarak değerlendirilir.

Hormon Profilinin Değerlendirilmesi

AMH (Anti-Müllerian Hormon)

Yumurtalık rezervinin en güvenilir göstergesidir.
1 ng/mL üzeri genellikle daha iyi rezervi gösterir.
AMH düşükse kısa hazırlık protokolleri planlanabilir.

FSH – LH – E2

Adetin 2–4. gününde bakılır
Yüksek FSH ve E2 rezerv düşüklüğünü gösterebilir

TSH – T3 – T4

Tiroid hormonlarının dengede olması gebelik için kritik önemdedir
TSH ideal olarak 1–2.5 aralığında olmalıdır

Prolaktin

Yüksek çıktığında yumurtlamayı bozabilir
Gerekirse ilaçla düzenlenir

HOMA-IR / İnsülin Direnci Testi

İnsülin direnci yumurta kalitesini olumsuz etkiler
PCOS’lu kadınlarda mutlaka bakılır

Rahim ve Yumurtalıkların Değerlendirilmesi

Transvajinal Ultrasonografi

Yumurtalık rezervi (AFC – antral folikül sayısı)
Miyomlar
Endometrial polip
Endometriozis bulguları
Rahim içi kalınlık

SIS (Salin Enfüzyon Sonografi)

Polip ve septum varlığını gösterir
IVF öncesi altın standart taramadır

Histeroskopi (Gerektiğinde)

Rahim içi yapışıklık
Polip
Submuköz miyom
Embriyo tutunmasını engelleyen yapılar çıkarılabilir

HSG (Rahim Filmi)

Tüplerin değerlendirilmesi
Tüpler kapalıysa IVF tedavisi kaçınılmazdır

Kan Testleri

Kan sayımı
Kan grubu
Rubella, Hepatit B-C, HIV
Pıhtılaşma paneli (gerekli hastalarda)
Vitamin/mineral düzeyleri (B12, D vitamini, Ferritin vb.)

2. ERKEKTE TÜP BEBEK ÖNCESİ GEREKLİ TETKİKLER

Sperm kalitesi tüp bebek başarısını doğrudan etkiler.

Spermiyogram (Sperm Analizi)

Aşağıdaki parametreler değerlendirilir:

Konsantrasyon (milyon/mL)
Hareketlilik (motilite)
Şekil (morfoloji)
Hacim
Lökosit varlığı

WHO 2021 kriterlerine göre normal sperm parametreleri belirlenir.

İleri Sperm Testleri (Gerektiğinde)

DNA Fragmentasyon testi
HBA (hyaluronan binding assay)
Mikro-TESE değerlendirmesi (azoospermi hastalarında)
Sperm kültürü

Sperm DNA hasarı yüksekse, hazırlık dönemi büyük önem taşır.

3. YAŞAM TARZI DÜZENLEMELERİ

Tüp bebek başarısını en çok etkileyen alanlardan biridir.

Sigara

Hem yumurta hem sperm kalitesini bozar
Embriyo kalitesini düşürür
Düşük riskini artırır
Sigara içen kadınlarda yumurta rezervi daha hızlı azalır
Tedavi öncesi en az 2–3 ay bırakılmalıdır

Alkol

Miktarına bağlı olarak sperm ve yumurta kalitesini bozar
Tedavi öncesi sınırlanmalıdır
Bahar döneminde alınan tek bir doz bile etki yaratabilir

Kafein

Günde 1–2 fincan kahve makuldür
Aşırı kafein implantasyonu olumsuz etkileyebilir

Uyku Düzeni

Günde 7–8 saat uyku hormon dengesine yardım eder
Melatonin yumurta kalitesini artırır

Spor

Haftada 3–4 gün orta düzey egzersiz önerilir
Aşırı ağır sporlar yumurtlamayı bozabilir

4. BESLENME – İNFERTİLİTE DOSTU DİYET

Tüp bebek öncesi beslenme, hem yumurta hem sperm kalitesinde belirleyicidir.

İdeal Beslenme Prensipleri

Kan şekeri dengesi
İnsülin direncinin azaltılması
Antioksidan yüklenmesi
Omega-3 ağırlıklı tüketim
İşlenmiş gıdalardan uzak durma
Akdeniz tipi beslenme

Önerilen Besinler

Yumurta
Avokado
Ceviz – badem – fındık
Balık (özellikle somon)
Zeytinyağı
Yoğurt ve kefir
Lif içeren sebzeler
Bol su tüketimi

Kaçınılması Gerekenler

Fast-food
Şekerli içecekler
Hazır paketli ürünler
Trans yağlar
Aşırı tuz

5. YUMURTA VE SPERM KALİTESİNİ ARTIRAN TAKVİYELER

Tıbbi sınırlar içinde önerilebilen başlıca destekler:

Kadınlarda

D vitamini
CoQ10 (ubikinol formu daha etkilidir)
Omega-3
Folik asit (400–800 mcg)
B12 vitamini
İnozitol (özellikle PCOS’ta)
Antioksidan kompleksler

Erkeklerde

Vitamin C ve E
CoQ10
L-Carnitine
Çinko
Selenyum
Omega-3
DHA ağırlıklı destekler

Araştırmalar sperm DNA hasarında bu takviyelerin belirgin iyileşme sağladığını göstermektedir.

6. PSİKOLOJİK VE DUYGUSAL HAZIRLIK

IVF yalnızca fiziksel bir süreç değildir; duygusal yükü de oldukça fazladır.

Çiftlerin birlikte karar vermesi önemlidir
Tedavi süreci stresini azaltan aktiviteler yapılmalıdır
Yoga ve nefes egzersizleri yardımcı olabilir
Gerektiğinde psikolojik destek alınmalıdır

Stres, yumurtlama ve hormon dengesi üzerinde doğrudan etkilidir.

7. ADET DÖNGÜSÜNÜN DÜZENLENMESİ

Bazı hastalarda tüp bebek öncesi adet döngüsünün düzenlenmesi gerekebilir.

Bunlar:

Doğum kontrol hapı ile senkronizasyon
Progesteron destekleri
Obezite veya PCOS hastalarında insülin direnci tedavisi
Tiroid problemlerinin düzeltilmesi

Yumurtlama düzeni sağlandığında ilaçlara cevap daha iyi olur.

8. RAHİM İÇİ ÇEVRENİN OPTİMİZASYONU

Embriyonun tutunması için ideal rahim ortamı oluşturulmalıdır.

Gerekirse yapılan işlemler

Polip temizlenmesi
Miyom çıkarılması
Rahim içi yapışıklıkların açılması
Endometrium kalınlığının hazırlanması
Histeroskopi ile implantasyon alanının iyileştirilmesi

Endometrium Nasıl Daha İyi Hazırlanır?

Östrojen desteği
Aspirin (seçilmiş vakalarda)
Vitamin E
PRP endometrial tedaviler (gerekli durumlarda)
L-karnitin ve omega-3 destekleri

9. ENFEKSİYON TARAMASI

Gebe kalmadan önce genital ve sistemik enfeksiyonların tedavi edilmesi gerekir.

Bakteriyel vajinozis tedavisi
Mantar tedavisi
Üreaplazma / Mycoplasma kontrolü
İdrar yolları enfeksiyon tedavisi
Rubella bağışıklık kontrolü

Rahim içi enfeksiyon varlığı implantasyonu olumsuz etkileyebilir.

10. KİLO DENGESİ VE METABOLİK SAĞLIK

Kadınlarda BMI’nin 18–30 aralığında olması başarı oranını artırır.

Aşırı kilo durumunda:

İlaç dozu artar
Yumurta kalitesi düşer
Embriyo kalitesi etkilenebilir
Gebelik komplikasyonları yükselir

Kilo verme süreci en az 2–3 aylık bir dönemde planlanmalıdır.

Erkeklerde obezite sperm DNA hasarını artırır.

11. TÜP BEBEK ÖNCESİ ZAMAN PLANLAMASI

En ideal hazırlık süresi: 2–3 AY

Yumurta ve spermin olgunlaşması yaklaşık 90 gün sürdüğü için hazırlık dönemi en az 2–3 ay olmalıdır.

Bu dönemde:

Takviyeler
Beslenme düzeni
Yaşam tarzı
Enfeksiyon tedavileri
Metabolik denge
Vitamin-mineral düzenlemeleri

tam etkiyi gösterir.

12. TÜP BEBEK TEDAVİSİNE BAŞLAMADAN ÖNCE MUTLAKA BİLİNMESİ GEREKENLER

Tek yumurtadan embriyo oluşmayabilir
Embriyo oluşsa bile tutunmayabilir
Birden fazla deneme gerekebilir
Moral ve stres yönetimi süreç boyunca çok önemlidir
Yaş arttıkça başarı oranı düşer
Tedavi kişiye özeldir; her çift için sonuçlar farklıdır

Başarıyı belirleyen en önemli faktör hazırlıktır.

13. TÜP BEBEK PROTOKOLÜ NASIL BELİRLENİR?

Doktor değerlendirmesi sonrası kişiye özel protokol seçilir:

Uzun protokol
Antagonist protokol
Mini-IVF
Yüksek AMH’de “mild stimulation”
Rezerv düşüklüğünde “agresif protokol”

Bu seçim yumurta rezervine, yaşa, polikistik over varlığına ve önceki denemelere göre yapılır.

14. ERKEK İÇİN ÖZEL HAZIRLIK ÖNERİLERİ

Sağlıklı beslenme
Kafein sınırlandırma
Alkol minimal
Sauna, hamam, sıcak duşlardan kaçınma
Dar iç çamaşırı kullanmama
3 ay antioksidan desteği
DNA fragmentasyonu yüksekse özel tedaviler
Gerekirse üroloji değerlendirmesi

Sperm kalitesi 3 ayda belirgin şekilde iyileşebilir.

15. İLK GÖRÜŞMEDE SORULMASI GEREKEN SORULAR

Protokolüm nasıl olacak?
Kaç yumurta hedefleniyor?
Vitamin desteği gerekli mi?
Hangi testler yapılacak?
Tüp bebekte başarı oranı nedir?
Embriyo dondurma öneriliyor mu?
Transfer hangi gün yapılacak?

Çiftin süreci doğru anlaması tedaviyi kolaylaştırır.

16. TÜP BEBEK ÖNCESİ CİNSEL YAŞAM

Tedavi sürecine kadar normal devam edebilir
Spermiyogram öncesi 2–5 gün ilişki olmamalıdır
Yumurtalıklar büyüdüğünde ağrı varsa ilişki ertelenmelidir

17. ANNE ADAYINDA EK HASTALIKLARIN YÖNETİMİ

Aşağıdaki durumlarda tüp bebek öncesi özel planlama yapılır:

Endometriozis
Miyom
Polip
Tiroid hastalıkları
PCOS
Şeker hastalığı
Trombofili

Bu hastalıklarda tedavi öncesi iyileştirme başarı oranını artırır.

SONUÇ

Tüp bebek tedavisinin başarısı yalnızca işlem sırasında değil, tedavi öncesinde yapılan hazırlıkta belirlenir. Anne ve baba adayının hormon dengesi, metabolik sağlığı, yumurta ve sperm kalitesi, rahim içi ortamı, beslenme düzeni ve yaşam tarzı tüp bebeğin sonucunu doğrudan etkiler. En ideal hazırlık dönemi 2–3 ay olup, bu süreçte yapılan düzenlemeler gebelik oranlarını belirgin şekilde artırır. Kişiye özel planlama, düzenli takip ve bilimsel yaklaşım tüp bebekte yüksek başarı elde etmenin anahtarıdır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit https://jinopdrsezgindursun.com/