Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

ULTRASON REHBERİ 

Ultrasonografi, kadın sağlığı ve gebelik takibinde en sık kullanılan, güvenli, zararsız ve yüksek doğrulukla tanı sunan görüntüleme yöntemidir. Ses dalgalarıyla çalışan bu teknoloji, anne adayının ve jinekolojik hastalıkların değerlendirilmesinde vazgeçilmezdir. Radyasyon içermez, ağrısızdır ve hızlı sonuç verir. Bu rehber, ultrasonun gebelikte ve kadın hastalıklarında nasıl kullanıldığını, ultrason çeşitlerini, avantajlarını, hangi durumlarda zorunlu olduğunu ve sık sorulan soruları kapsamlı şekilde açıklamaktadır.

3D – 4D Ultrason Rehberi

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

ULTRASON NEDİR? NASIL ÇALIŞIR?

Ultrason, yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak vücuttaki organ ve dokuların görüntülenmesini sağlayan bir tanı yöntemidir. Prob adı verilen cihaz, ses dalgalarını vücuda gönderir ve geri dönen yansımaları görüntüye dönüştürür. Bu işlem tamamen zararsızdır ve anne karnındaki bebek de dahil olmak üzere hiçbir dokuya zarar vermez.

Ultrason şu amaçlarla kullanılır:

  • Gebeliğin doğrulanması

  • Bebeğin gelişiminin izlenmesi

  • Jinekolojik hastalıkların değerlendirilmesi

  • Yumurtalık, rahim ve tüplerin incelenmesi

  • Kitle, kist, miyom, polip gibi yapıların tespiti

  • Tedavi planlaması

Ultrason, kadın sağlığı için temel bir teşhis aracıdır.

ULTRASONUN AVANTAJLARI

  • Radyasyon içermez

  • Anne ve bebek için tamamen güvenlidir

  • Detaylı görüntüleme sağlar

  • Anlık bilgi verir

  • Uygulaması kolaydır

  • Tekrar kullanımında hiçbir risk yoktur

  • Hem gebelik hem jinekolojik hastalıklar için hızlı değerlendirme sağlar

Günümüzde ultrason, obstetri ve jinekolojide standarttır; bir kadının yaşamında birçok aşamada kullanılır.

ULTRASON ÇEŞİTLERİ

Ultrasonun çok sayıda türü vardır; her biri farklı amaçlarla kullanılır.

1. TRANSVAJİNAL ULTRASON

Vajinal yoldan yapılan ultrason türüdür.
Yumurtalıklar, rahim içi tabakası, miyomlar, polipler, kistler ve erken gebelik değerlendirmesinde en net yöntemtir.

Avantajları:

  • Çok yüksek çözünürlük

  • Yumurtalık rezervi değerlendirmesinde netlik

  • Gebeliğin 5–6. haftasında kalp atışının görülmesi

Erken dönem incelemelerde transvajinal ultrason tercih edilir.

2. TRANSABDOMİNAL (KARIN ÜSTÜ) ULTRASON

Karnın üzerinden yapılır.
Özellikle ilerleyen gebelik haftalarında kullanılır.

Avantajları:

  • Bebeğin genel görünümü

  • Bebeğin suyunun miktarı

  • Plasenta yerleşimi

  • Büyük miyomların değerlendirilmesi

3. RENKLİ DOPPLER ULTRASON

Kan akımını ölçen özel ultrason türüdür.

Kullanım alanları:

  • Bebeğe giden kan akımının değerlendirilmesi

  • Göbek kordonu Doppleri

  • Uterin arter Doppleri

  • Yumurtalık torsiyonu şüphesi

  • Kist veya kitlelerde kanlanma analizi

Riskli gebeliklerde Doppler hayati önem taşır.

4. 3 BOYUTLU (3D) ULTRASON

Organların üç boyutlu görüntüsünü sağlar.

Kullanım alanları:

  • Rahim anomalileri (çift rahim, septum vb.)

  • Miyom ve poliplerin konumu

  • Bebek yüzü görüntüleme

  • Konjenital anomalilerin detaylı değerlendirmesi

5. 4 BOYUTLU (4D) ULTRASON

3D görüntünün canlı hâli, yani videolu versiyonudur.
Bebeğin yüz hareketleri, mimikleri ve bazı anatomik yapıları daha detaylı görünür.

3D–4D ultrason, özellikle 24–32. haftalar arasında tercih edilir.

6. HSG (RAHİM FİLMİ) ALTERNATİF ULTRASON: SIS (SALİN ENFÜZYON SONOGRAFİ)

Rahim içine sıvı verilerek yapılan özel bir ultrason türüdür.
Polip, septum, yapışıklık gibi durumları net gösterir.

GEBELİKTE ULTRASON – HAFTA HAFTA DEĞERLENDİRME

Ultrason, gebelik süresince belirli haftalarda yapılır. Her ultrasonun amacı farklıdır.

İLK ULTRASON – GEBELİĞİN DOĞRULANMASI (5–6. HAFTA)

Bu ilk incelemede şu bilgiler elde edilir:

  • Rahim içi gebelik var mı?

  • Gebelik kesesi görülüyor mu?

  • Yolk kesesi mevcut mu?

    1. haftadan itibaren kalp atışı görülebilir

  • Dış gebelik var mı?

Bu dönem, gebeliğin sağlıklı gelişimi için en kritik süreçlerden biridir.

İKİNCİ ULTRASON – 7–10. HAFTA

Bebeğin ilk detaylı görüntüsü buradadır.

  • CRL ölçümü (bebeğin uzunluğu)

  • Bebeğin kalp atımı

  • Kesenin gelişimi

  • İkiz gebelik varsa ikizlerin tipi belirlenir

  • Rahim ve yumurtalıkların genel değerlendirmesi

Bu ultrason, gebelik haftasının kesin belirlenmesini sağlar.

ENSE KALINLIĞI VE İKİLİ TARAMA DÖNEMİ (11–14. HAFTA)

Bu dönem Down sendromu ve bazı diğer kromozomal sorunların tarandığı çok kritik bir ultrason dönemidir.

Ölçülen yapılar:

  • NT (ense kalınlığı)

  • Nazal kemik

  • Bebeğin temel anatomisi

  • Kalp atışı

  • Ense sıvısı

  • Plasenta konumu

Bu değerlendirme ile birlikte kan testi yapılır ve risk hesaplaması sunulur.

İKİNCİ DÜZEY DETAYLI ULTRASON (18–23. HAFTA)

Gebeliğin en önemli ultrasonudur.
“Detaylı anatomi taraması” olarak bilinir.

İncelenen sistemler:

  • Beyin ve sinir sistemi

  • Kalp yapıları

  • Omurga

  • Yüz yapıları

  • Kol-bacak ölçümleri

  • Böbrekler

  • Mide, bağırsak

  • Diyafram

  • El ve ayaklar

  • Plasenta

  • Amniyon sıvısı

Bu tarama anomalilerin büyük kısmını tespit eder.

3D – 4D ULTRASON DÖNEMİ (24–32. HAFTA)

Bebeğin yüzü, hareketleri, mimikleri ve bazı anatomik yapılar detaylı görünür.

Ayrıca:

  • Göbek kordonu

  • Amniyon sıvısı

  • Plasenta

  • Kan akımları

Daha net değerlendirilebilir.

33–40. HAFTA ULTRASON KONTROLLERİ

Son trimester ultrasonunda şunlar değerlendirilir:

  • Bebeğin kilosu

  • Plasentanın olgunluk derecesi

  • Doğum pozisyonu (baş-geliş, makat, yan geliş)

  • Amniyon sıvısı

  • Kan akımları

  • Doğum planlaması

Riskli gebeliklerde bu kontroller daha sık yapılabilir.

JİNEKOLOJİK ULTRASON – KADIN SAĞLIĞINDA KULLANIM ALANLARI

Ultrason, yalnızca gebelikte değil, kadın hastalıklarında da temel tanı aracıdır.

1. MİYOMLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Ultrason miyomların:

  • Sayısını

  • Yerini

  • Boyutunu

  • Rahim içi tabakasına etkisini

  • Kanlanmasını

net şekilde gösterir.

Bu bilgiler tedavi planlamasında belirleyicidir.

2. KİSTLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yumurtalık kistlerinin türünü anlamak ultrasonla mümkündür:

  • Basit kist

  • Dermoid kist

  • Endometriozis (çikolata kisti)

  • Hemorajik kist

  • Polikistik over görüntüsü

Her kist türü kendine has ultrason bulguları verir.

3. POLİP VE RAHİM İÇİ ANOMALİLER

Rahim içi polipler ultrasonla büyük oranda tespit edilebilir; SIS yöntemiyle daha net görünür.

Ayrıca:

  • Rahim septumu

  • Yapışıklık (asherman)

  • Submuköz miyomlar

tanınabilir.

4. POLİKİSTİK OVER SENDROMU (PCOS)

PCOS görüntülemesinin temel aracı ultrasonudur.

Tipik bulgular:

  • Yumurtalık çevresinde dizilmiş küçük foliküller

  • Artmış yumurtalık hacmi

  • Stromal kalınlaşma

Tanıda hormon testleri ve klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.

5. ENDOMETRİUM (RAHİM İÇİ TABAKA)

Aşağıdaki durumlarda ultrason kritik bilgi sağlar:

  • Adet düzensizliği

  • Aşırı kanama

  • Menopoz sonrası kanama

  • Kısırlık

  • Polip şüphesi

Endometrium kalınlığı ve düzeni değerlendirilir.

6. TORSİYON – ACİL DURUMLAR

Yumurtalık torsiyonu ultrasonla hızla tespit edilebilir.
Doppler ile kan akımı değerlendirilir.
Teşhis için en hızlı yöntemdir.

7. TAHMİNİ OVULASYON (YUMURTLAMA) TAKİBİ

  • Folikül büyümesi

  • Çatlama zamanı

  • Rahim içi tabakanın kalınlığı

Ovulasyon takibinde ultrason en etkili yöntemdir.

RİSKLİ GEBELİKTE ÖZEL ULTRASON DEĞERLENDİRMELERİ

Aşağıdaki durumlarda ultrason sıklığı artırılır:

  • Diyabet

  • Tansiyon

  • Tiroid hastalıkları

  • İleri yaş gebelik

  • Çoğul gebelik

  • Bebekte gelişme geriliği

  • Amniyon sıvısı azlığı/ fazlalığı

Doppler incelemeleri gerekebilir.

ULTRASONUN GÜVENLİĞİ – BEBEĞE ZARAR VERİR Mİ?

Ultrason tamamen güvenlidir.

  • Radyasyon yoktur

  • Isı artışı minimaldir ve zararsızdır

  • 50 yıldır tüm dünyada güvenle kullanılmaktadır

Dünya Sağlık Örgütü ve obstetri dernekleri ultrasonun gebelikte güvenli olduğunu açık şekilde belirtmektedir.

SIK SORULAN SORULAR

Ultrason ile bebeğin cinsiyeti ne zaman belli olur?
Genellikle 14–16. haftalarda belli olur; kesinlik 20. haftaya yakındır.

Ultrason çok yapılırsa sakıncalı mıdır?
Hayır. Tıbbi gereklilik oldukça güvenle yapılabilir.

Ultrason bebeğin kilosunu doğru gösterir mi?
Yaklaşık +/− %10–15 yanılma payı vardır.

4D ultrason şart mı?
Hayır, ancak yüz ve bazı yapısal anomaliler için ek avantaj sağlar.

Detaylı ultrasonu kim yapmalı?
Deneyimli kadın doğum uzmanı veya perinatoloji uzmanı yapmalıdır.

SONUÇ

Ultrason, gebelikte ve kadın sağlığında en temel tanı aracıdır. Hem anne hem bebek için tamamen güvenlidir ve birçok hastalığın erken tanısını mümkün kılar. Gebelikte belirli haftalarda yapılan ultrasonlar bebeğin gelişimini yakından izlemeye imkân tanır. Jinekolojik ultrason ise rahim ve yumurtalık hastalıklarının erken tanı ve tedavisinde altın standarttır. Düzenli ultrason takibi, sağlıklı gebelik ve kadın sağlığı açısından son derece önemlidir.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

Şunlar da ilginizi çekebilir https://www.sezgindursun.com/wp-admin/post.php?post=11473&action=edit   https://jinopdrsezgindursun.com/