Op. Dr. Sezgin Dursun – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

VAJİNAL MANTAR (CANDIDA) ENFEKSİYONU REHBERİ

Vajinal mantar enfeksiyonu, kadınlarda en sık görülen jinekolojik sorunlardan biridir ve çoğu zaman “Candida Albicans” isimli bir mantarın vajinal bölgede aşırı çoğalmasıyla ortaya çıkar. Normalde vajina florasında az miktarda mantar bulunabilir; ancak denge bozulduğunda mantar hızla çoğalır ve yoğun kaşıntı, beyaz akıntı, yanma, kızarıklık gibi şikâyetler ortaya çıkar. Bu enfeksiyon cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir; bağışıklık sistemi, hormonal değişiklikler, antibiyotikler ve yaşam tarzı faktörleriyle yakından ilişkilidir.

Vajinal mantar enfeksiyonu çoğu kadının hayatında en az bir kez yaşadığı, doğru tedaviyle tamamen düzeltilebilen bir durumdur. Bu rehberde mantarın nedenleri, belirtileri, tanısı, tedavisi ve tekrar etmesini önleme yolları kapsamlı şekilde anlatılmaktadır.

Tel ve WhatsApp: 0541 998 34 34

VAJİNAL MANTAR ENFEKSİYONU NEDİR?

Vajinal mantar, vajinanın doğal bakteriyel dengesinin bozulması sonucu Candida isimli mantarın aşırı çoğalmasıyla ortaya çıkan bir enfeksiyondur.
Vajina normalde asidik bir ortamdır ve bu ortam laktobasiller tarafından korunur. Asit dengesi bozulduğunda mantar kolayca çoğalabilir.

En sık görülen tür Candida Albicans olmakla birlikte, daha dirençli türler de vardır (Candida glabrata vb.).

VAJİNAL MANTARIN BELİRTİLERİ

Kadınların çoğu belirtileri kolaylıkla tanır. En tipik belirtiler:

Yoğun kaşıntı
Peynir kesiği şeklinde beyaz akıntı
Kötü koku genellikle olmaz
Vajina girişinde kızarıklık ve şişlik
İlişki sırasında yanma veya acı
İdrar yaparken batma
İç çamaşırında kalın beyaz parçacıklar

Kaşıntı ve yanma, mantar enfeksiyonunun en belirgin işaretidir.

VAJİNAL MANTAR NEDEN OLUR?

Birçok farklı faktör, mantarın çoğalmasına zemin hazırlar.

1. Antibiyotik Kullanımı

Antibiyotikler hem zararlı hem yararlı bakterileri yok eder.
Laktobasiller azalınca mantar kolayca çoğalır.

2. Hamilelik

Östrojen artışı mantarı besler, bu nedenle gebelikte mantar daha sık görülür.

3. Şeker Hastalığı ve İnsülin Direnci

Yüksek glukoz mantarın çoğalması için ideal ortamdır.

4. Bağışıklık Sisteminin Zayıflaması

Stres
Uykusuzluk
Hastalıklar
bağışıklığı düşürerek mantarı artırabilir.

5. Aşırı Şeker Tüketimi

Şeker mantar için en büyük yakıttır.

6. Dar ve Sentetik Kıyafetler

Nem ve ısı, mantar oluşumunu hızlandırır.

7. Vajinal Duş ve Aşırı Hijyen

Vajinal iç yapıya su veya hijyen ürünleri uygulamak florayı bozar.

8. Hormon Düzensizlikleri

Yüksek östrojen düzeyi mantarı tetikleyebilir.

VAJİNAL MANTAR RİSK FAKTÖRLERİ

Sık antibiyotik kullanımı
Hamilelik
Sıcak ve nemli iklim
Aşırı terleme
Polikistik over sendromu (PCOS)
Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar
Aşırı şeker tüketimi
Günlük ped kullanımı

Bir kadının yılda 3 veya daha fazla mantar enfeksiyonu geçirmesi “rekürren mantar enfeksiyonu” olarak tanımlanır.

VAJİNAL MANTAR TANISI NASIL KONUR?

1. Jinekolojik Muayene

Doktor, akıntının görünümü ve vajinal dokunun kızarıklığını değerlendirir.

2. Vajinal pH Ölçümü

Mantar enfeksiyonunda pH genellikle normaldir (4.0–4.5)
BV’de pH yükselir

Bu bilgi iki enfeksiyonun ayırt edilmesinde çok önemlidir.

3. Mikroskopik Sürüm Testi

Candida hifleri mikroskop altında kolayca görülebilir.

4. Vajinal Kültür

Tekrarlayan vakalarda mantar türünü belirlemek için yapılır.
Özellikle Candida glabrata türü daha dirençlidir.

VAJİNAL MANTAR TEDAVİSİ

Tedavi hem hızlı hem de etkilidir. Ancak tekrarları önlemek için doğru planlama önemlidir.

1. Lokal Vajinal Tedaviler

Vajinal fitil
Krem
1, 3 veya 7 günlük tedaviler
Hafif ve orta enfeksiyonlarda ilk tercihtir.

2. Ağızdan Tedaviler

Tek doz veya 2–3 doz kullanılan güçlü antifungal ilaçlar
Dirençli veya şiddetli vakalarda tercih edilir.

3. Kombine Tedavi

Hem lokal hem ağızdan tedaviler birlikte verilebilir.

4. Tekrarlayan Mantar Enfeksiyonu Tedavisi

Yılda 3’ten fazla enfeksiyon geçiriliyorsa:

7–14 günlük başlangıç tedavisi
Ardından 3–6 ay koruyucu tedavi

Bu protokol nüksleri belirgin şekilde azaltır.

TEDAVİ EDİLMEZSE NE OLUR?

Vajinal mantar tedavi edilmezse:

Şikâyetler giderek artar
Vajinada çatlak ve tahriş oluşabilir
Cinsel ilişkide ağrı meydana gelir
Bakteriyel enfeksiyon riski artabilir

Hamilelikte tedavi edilmeyen mantar doğum sırasında bebeğe geçebilir.

VAJİNAL MANTAR VE CİNSEL YAŞAM

Aktif enfeksiyon döneminde ilişki ağrılı olabilir
Bazı kadınlarda ilişki şikâyetleri artırabilir
Partner tedavisi genellikle gerekli değildir
Sadece tekrarlayan vakalarda partnerde belirtiler varsa tedavi verilir

Mantar enfeksiyonu cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir.

VAJİNAL MANTARDAN KORUNMA YOLLARI

Korunma, tekrarların önlenmesinde en kritik basamaktır.

1. Vajinal Duş YAPMAYIN

Vajina içini yıkamak, florayı tamamen bozarak mantarı artırır.

2. Günlük Ped Kullanmayın

Islak ve havasız ortam mantar için ideal zemindir.

3. Pamuklu İç Çamaşırı Tercih Edin

Sentetik kumaşlar bölgenin havasız kalmasına neden olur.

4. Islak Mayo ile Kalmayın

Deniz veya havuz sonrası mayo hemen değiştirilmelidir.

5. Şeker Tüketimini Azaltın

Şeker → mantar büyümesi için yakıt.

6. Aşırı Dar Kıyafetlerden Kaçının

Isı ve nemi artırır.

7. Antibiyotikleri Gereksiz Kullanmayın

Her antibiyotik sonrası mantar riski artar.

8. Vajinal Bölgeyi Sabunla Yıkamayın

Sadece ılık su veya pH dengeli çok hafif temizleyiciler kullanılabilir.

9. Probiyotik Kullanımı

Ağızdan
Vajinal probiyotik
tekrarlayan enfeksiyonlarda faydalıdır.

TEKRARLAYAN VAJİNAL MANTAR ENFEKSİYONU

Eğer mantar enfeksiyonu 3 ayda bir tekrar ediyorsa altta yatan neden mutlaka araştırılmalıdır:

İnsülin direnci
PCOS
Bağışıklık düşüklüğü
Diyabete yatkınlık
Sürekli antibiyotik kullanımı
Florayı bozan alışkanlıklar

Tedavi yalnızca ilaçla değil, yaşam tarzı düzenlemeleriyle birlikte yürütülmelidir.

HAMİLELİKTE VAJİNAL MANTAR

Hamilelik hormonları (özellikle östrojen) mantar oluşumunu artırabilir.

Hamilelikte:

Tedavi güvenlidir
Vajinal fitiller sık tercih edilir
Ağızdan bazı ilaçlar verilmez
Kaşıntı ve yanma daha şiddetli hissedilebilir

Hamilelik döneminde mantar tedavisi ihmal edilmemelidir.

VAJİNAL MANTAR MI? BAKTERİYEL VAJİNOZİS Mİ?

İki enfeksiyon sık karıştırılır.
Ancak aralarında belirgin farklar vardır:

Özellik	Mantar (Candida)	Bakteriyel Vajinozis
Akıntı	Beyaz, koyu, peynir kıvamında	Gri-beyaz, ince
Koku	Genelde yok	Balık kokusu
Kaşıntı	Çok belirgin	Az
pH	Normal	Yüksek

Doğru tedavi için ayrım yapılması şarttır.

SIK SORULAN SORULAR

Mantar cinsel yolla bulaşır mı?
Hayır.

Her beyaz akıntı mantar mıdır?
Hayır. Yumurtlama döneminde fizyolojik akıntı olabilir.

Her ay mantar oluyorum, neden?
Altta yatan bir neden veya yanlış hijyen davranışı olabilir.

Lazer epilasyon mantarı artırır mı?
Genellikle artırmaz; tam tersi, kıl azalması terleme ve nemi azaltabilir.

Adet döneminde mantar olur mu?
Evet. Hormon değişiklikleri mantarı tetikleyebilir.

Probiyotik işe yarar mı?
Tekrarlayan vakalarda belirgin fayda sağlar.

SONUÇ

Vajinal mantar enfeksiyonu, kadınlarda çok sık görülen ve yaşam kalitesini etkileyebilen bir durum olsa da doğru tanı ve tedaviyle hızla düzeltilebilir. Doğru hijyen davranışları, vajinal duş yapmaktan kaçınmak, pamuklu iç çamaşırı kullanmak, şeker tüketimini azaltmak ve gerekirse probiyotik desteği almak enfeksiyon tekrarlarını büyük ölçüde azaltır. Tekrarlayan enfeksiyonlarda altta yatan hormonal veya metabolik sorunların değerlendirilmesi önemlidir. Vajinal mantar, düzenli takip ve doğru tedaviyle tamamen kontrol altına alınabilir.