Op.Dr. Sezgin Dursun

BERGAMA KÜRTAJ / ACISIZ-GÜVENLİ

6

BERGAMA KÜRTAJ / ACISIZ-GÜVENLİ

TEL: O541 998 34 34

Kürtaj bir doğum kontrol yöntemi değildir. Çeşitli nedenlerle eğer çocuk doğurmak-gebelik için uygun zamanda olmadığınızı düşünüyorsanız öncelikle modern aile planlaması yöntemlerinden birini kullanın. Kondom, doğum kontrol hapı, spiral takılması başlıca yöntemlerdir. İstenen çocuk sayısına ulaştığınızı düşünüyorsanız doktorunuzun onayıyla tüplerinizi bağlatabilirsiniz. Takvim yöntemi , geri çekme veya ilişki sonrası vajinal yıkamanın kesinlikle güvenilir yöntemler olmadığını bilmelisiniz

Her şeye rağmen gebelik oluştuysa bunu gerçekten istemediğinizden emin olmalısınız. Kürtaj sonrası pişmanlık yaşayabileceğinizi göz önünde bulundurarak karar verin. KÜRTAJ KARARINIZI BİR DAHA GÖZDEN GEÇİRİN.

Kesinlikle kürtaj olmaya karar verdiyseniz bunu Kadın Doğum hekiminin kontrolünde  steril koşulları sağlayan bir klinikte olun. Her ne kadar karmaşık bir işlem olmasa da uygun olmayan koşullarda yapılan bir kürtaj bütün ömrünüz boyunca size sorun oluşturabilir

Kliniğimizde hasta mahremiyetine katı kurallarla özen gösterilir. Hasta bilgileri hiçbir şekilde üçüncü kişi veya kurumlarla paylaşılmaz.

Kliniğimizde il dışından gelen hastalarımıza öncelik tanınmaktadır. Sorularınız ve sıra önceliği için telefondan bilgi alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle cevap verilemediği durumlarda kısa mesaj veya whatsapp yoluyla ulaşabilirsiniz veya iletişim kısmından mail atabilirsiniz.

TEL: O541 998 34 34

İŞLEM HAKKINDA:

  • İŞLEM BİLGİLERİ KESİNLİKLE GİZLİ KALIR. KESİNLİKLE ÜÇÜNCÜ KİŞİ VE KURUMLARLA PAYLAŞILMAZ.
  • DİPOSİBLE  MALZEME (KANÜL) KULLANILIR. BASKA HASTALARDA KULLANILAN KANÜLLER İLE KÜRTAJ YAPILMAZ.
  • SADECE VAKUM YÖNTEMİ İLE KÜRETAJ YAPILIR. METAL BİR CİHAZ VEYA ALET KULLANMIYORUZ.
  • KÜRTAJ  İŞLEMİ SON DERECE GÜVENLİ BİR ŞEKİLDE YAPILIR. DAHA SONRA GEBE KALMAK İSTEDİĞİNİZDE SORUN YAŞAMZSINIZ.
  • KÜRTAJ İŞLEMİ HASTANE ORTAMINDA TAMAMEN STERİL ŞARTLARDA YAPILIR.

 

 

KÜRTAJ UYGUNSUZ KOŞULLARDA YAPILIRSA NELER OLABİLİR?

 

RAHİM DELİNMESİ

CİDDİ YUMURTALIK YADA KARIN İÇİ ENFEKSİYON

ÖMÜR BOYU SÜRECEK RAHİM YAPIŞIKLIĞI

ÖMÜR BOYU SÜRECEK ADET GÖRMEME PROBLEMİ (ASCHERMAN SENDROMU)

RAHİM AĞZI YIRTIKLARI

KALICI KISIRLIK

 

Bu problemlerin olmaması için sadece işlem konusunda yetenek- tecrübe olması yetmez. Ultrasonografi ile doğru rahim açısı tespiti, işlem sonrası ultrason ile doğru rahim iç kısmı ölçümü, doğru kürtaj zamanlama kararı vermek de gereklidir. Ayrıca kürtaj sonrası doğru ilaç seçimi de çok önemlidir.

Kliniğimizde il dışından gelen hastalarımıza öncelik tanınmaktadır. Sorularınız ve sıra önceliği için telefondan bilgi alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle cevap verilemediği durumlarda kısa mesaj veya whatsapp yoluyla ulaşabilirsiniz veya iletişim kısmından mail atabilirsiniz.

 

Uzak bir ilde oturuyor olsanız bile sadece soru sormak için rahatlıkla mesaj atabilirsiniz, arayabilirsiniz, ortalama fiyat bilgisi alabilirsiniz. Lütfen çekinmeyin.    TEL: O541 998 34 34

 

 

Detaylı teknik konulara girmeden akla gelecek ilk soruları hızlıca cevaplayalım.

 

Vakumlu kürtaj

Bir çok klinik kürtaj işlemi içi vakum aspirasyon yöntemini kullanmaktadır. Vakumlu küretaj rahmin her ay çoğalıp adet kanamasıyla atılan kısmına yani endometriuma zarar vermez. Böylece rahimde yapışıklık, tekrar gebe kalmakta zorluk, rahim delinmesi, aşırı kanama , şiddetli ağrı gibi durumlar olmaz

Kanül adı verilen ve uç bölümü son derece ince olan plastik aletler kullanılır. Yumuşak plastik kanüller rahim dokusuna zarar vermez. Merkezimizde rutin uygulamada sadece vakumlu küretaj yöntemiyle işlem yapmaktayız.

 Bu işlemin riskleri nelerdir?

Bütün tıbbi işlemlerde bazı riskler mevcuttur. İşleminiz iyi bir klinikte yapıldığında riskiniz sıfıra yakındır. İyi bir klinikten kastımız öncelikle iyi bir ultrasonla gebelik haftasının ve rahim yönünün belirlenmesi, kaliteli vakum sistemleri kullanılması, genel hijyendir.

  Klinikte ne kadar süre kalmam gerekir?

Daha önce doğum yapmamış kişilerde rahim ağzı (serviks) sert olur. Zorlayıcı bir işlem olmaması için ilaç verilip biraz beklemek uygun olur. İşleminiz acil durumlarda birkaç dakikada yapılabilir. Rahim ağzı yapısı ve gebelik haftasına göre ilaç alıp yaklaşık bir saat beklemeniz de önerilebilir. İşlemin hazırlık kısımları hariç net süresi çoğu zaman 2-3 dakikadır.

İşime kaç günde dönebilirim?

Aynı gün işinize dönebilirsiniz.

Kürtaj sonrası ne zaman cinsel ilişkide bulunabilirim?

Kürtajdan 10 gün sonra cinsel ilişkide bulunabilirsiniz.

Aşırı ağrım olur mu?

İyi bir anesteziyle hemen hemen hiç ağrınız olmaz. Nadiren az miktarda ağrı olabilir.

Kürtaj sonrası kanama kaç gün sürer?

Kanama çoğunlukla 1-7 gün sürer. Eğer daha uzun sürerse doktorunuzla görüşüp ultrason kontrolüne gelmeniz gerekir. Vakum yöntemi en iyi yöntem olmakla beraber vakum yöntemiyle yapılan kürtaj sonrasında kanamalar daha uzun sürebilir. Eski yöntemle yani küretle temizleme yöntemiyle kanama ve parça kalması ihtimali daha azdır. Çünkü bu yöntemle rahim içi keskin uçlu metal kaşıklarla iyice temizlenir. Bu detaylı temizleme kanamanın daha az olmasını sağlar ancak ciddi riskler barındırır. Rahim zarar görebilir. Vakum yöntemiyle kanamlar biraz daha uzun sürebilir ama kesinlikle en güvenilir yöntemdir.

Kürtaj olduğum daha sonra anlaşılır mı?

Hayır sağlıklı bir işlem sonrasında ultrason veya başka yöntemlerle kürtaj olduğunuz anlaşılmaz.

Kürtaj sonrası hangi ilaçları kullanmak gerekir?

Doktorunuzun size verdiği ilaçlar temel olarak  iki gruptan oluşur

1-Ağrı kesici

2-Antibiyotik (olası bir enfeksiyona karşı)

Bazen bu iki grup iacın yanına ek ilaçlar yazılabilir. Örneğin muayene sırasında belirgin vajinal akıntı izlendiyse fitil tarzında ilaçlar yazılabilir. Eğer fitil yazıldıysa kanamanız tam olarak geçince kullanmaya başlayın. Ağrınız yoksa ve doktorunuz başka bir şey söylemediyse ağrı kesici ilaç kullanmayabilirsiniz.

Daha sonraki gebeliğimi etkiler mi, sorun yaşar mıyım?

Hayır kürtaj uygun şartlarda yapıldıysa sonraki gebeliklerinizi etkilemez. Gebe kalmanıza engel olmaz. Oluşan gebelikte problem yaşamanıza neden olmaz.

Kürtaj olduğum bilgisi başkalarıyla paylaşılır mı?

Kliniklerin kendi uygulamaları vardır. Bizim kliniğimizde bilgiler kesinlikle başka kişi ya da kurumlarla paylaşılmaz.

Kliniğe gelirken neler yapmam gerekir?

Öncelikle kürtaj kararınızı iyice düşünün. Gerekirse bir yakınızla görüşün veya profesyonel destek alın, işlemi aceleye getirmeyin. Yasal işlem yapılma süresinin ülkemizde 10 hafta (ilişki tarihinden sayınca yaklaşık  (56 gün) olduğunu biliniz. Bu süreyi geçerse kürtaj olamazsınız. İşleminiz sabah saatlerinde yapılacaksa aç olarak gelin, öğleden sonra yapılacaksa kahvaltı edin ancak ardından bir şey yemeyin. Tıbbi geçmişinizle ilgili sorulan soruların cevaplarını doktorunuza eksiksiz aktarın.

Kürtaj fiyatları neye göre belirlenir?

Çoğu klinik gebelik haftasına , daha önce doğum veya sezaryen olup olmamasına ve ek tıbbi duruma göre fiyat belirler. Daha önce doğum yapanlarda işlem nisbeten kolay olmaktadır. Güncel fiyat bilgisi için lütfen arayınız.

Kürtaj en eken hangi haftada yapılır?

Gebeliğin kan veya idrar testleriyle tespitinden sonra ultrason kontrolü gerekir. Gebelik ultrasonda teyit edildiğinde işlem yapılabilir. Hastanın kilosu ve diğer bazı faktörlere bağlı olarak 4-6 haftalarda karından yapılan ultrasonla tespit edilebilir. Vajinal ultrasonla çoğunlukla 4 hafta civarında tespit yapılır. Gebelikten şüphelendiğinizde eğer kesin olarak istemediğinize karar verdiyseniz testlerle teyit edin. Erken dönemde en iyi gebelik belirleme yöntemi kan testidir. Gebelik sadece kan testiyle tespit edildiyse yani henüz ultrasonda görülmediyse kürtaj işlemi yapılmaz.

 Kürtaj en geç hangi haftada yapılır?

Türkiye’de yasal kürtaj süresi 10 haftadır. Bu süre adet tarihinden sayınca 10 hafta olmakla birlikte ilişki tarihinden sayınca 8 haftaya    (56 gün ) denk gelmektedir.

Kürtajdan sonra işlemin doğru yapıldığı test edilecek mi?

Evet. Kürtaj işleminden sonra ultrasonla tekrar rahim içine bakılır. İşlem doğru yapılmış mı, içerde parça var mı, kanama odağı var mı diye kontrol edilir.

 İstanbul Kürtaj fiyatları 2022

Kürtaj fiyatı, operasyonun yapılacağı işlemde kullanılan malzemelerin tek kullanımlık olup olmaması, işlem yapılacak kliniğin hijyeni, hekimin deneyimi, gebelik haftasına göre değişiklik göstermektedir.

Kürtaj sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Kürtaj anestezili (uyutularak) yapıldıysa işlem sonrası uyku hali,unutkanlık, dikkat dağınıklığı olabilir. Kürtaj işlemine ciddi psikolojik baskı-kararsızlıkla giren kişilerde işlem sonrası çok nadiren de olsa pişmanlık, ağlama krizleri olabilir. Bu stresli durumdan kurtulmanın verdiği aşırı sevinç de ağlama krizlerine yol açabilir.

Anestezi ile kürtaj olanların ilk bir saat araç kullanmak gibi dikkat gerektiren işler yapmaması gerekir.

Muayenehanede kürtaj yapılır mı?

Muayenehane ölçeğindeki yerlerde kürtaj yapılması durumu ülkeden ülkeye değişmektedir. Aslında kürtaj yapılıp yapılmaması ya da hangi haftaya kadar yapılabileceği ülkeler arasında ciddi farklılıklar gösterir. Muayenehane ölçeğinde bir klinikte işlem yapılması başka herhangi bir sağlık sorunu olmayan birinde tıbbi prosedür olarak son derece güvenlidir.

Kürtaj sonrası kısırlık olur mu?

Kürtaj işlemi araba kullanmaya benzer. Çok aşırı zor değildir ancak basit dikkatsizlikler düzeltilemez ciddi sorunlara yol açabilir.

Trafik kuralları gibi basit ama hayat kurtarıcı kurallardan bazıları şunlardır:

  • Kürtajın yapıldığı klinikte hijyen kurallarına, steriliteye kesinlikle dikkat edilmelidir.
  • Kürtaj işlemini yapan hekim kesinlikle bu konuda çok tecrübeli olmalıdır. Sadece işlem konusunda değil ultrason konusunda da tecrübeli olmalıdır. Çünkü işlem öncesi rahim açısının doğru tespit edilmesi, işlem sonrası parça kalıp kalmadığının net anlaşılması ancak ultrasonla mümkün olabilmektedir.
  • Kürtaj işleminde hekime yardımcı olan sağlık personelinin bu konuda tam eğitimli olması gerekir.
  • Mümkünse sadece vakum yöntemi kullanılmalı. Vakum yöntemi kullanmayan bir klinikte bu işlem yapılmamalıdır.
  • Eğer gerekli ise kürtaj öncesinde rahim ağzını yumuşatıcı ilaç verip bir-iki saat kadar beklemek gerekir. Biraz sabırlı davranmak çok büyük sorunları önleyebilir.
  • İşlem sonrası verilen ilaçların düzenli olarak kullanılması gerekir. Antibiyotiği düzensiz kullanmak ya da hiç kullanmamak Çok ciddi sorunlara yol açabilir.
  • İşlem sonrası size verilen kontrol tarihinde doktorunuzla iletişime geçin.

 

Eğer bütün kurallara uyulursa kürtaj sonrasında kısırlık veya başka bir sorun yaşama ihtimaliniz hemen hemen hiç yoktur.

 

Eş onayı olmadan kürtaj yapılır mı?

Kadın doğum klinikleri kürtaj işlemi için eş onayı olmasını tercih eder. Detaylar ve istenebilecek belgeler için lütfen arayınız.

18 yaşından küçükler kürtaj olabilir mi?

Kürtaj işleminin yapılabilmesi için kürtaj olacak kişinin 18 yaşından büyük olması gerekir. Ebeveyin onayıyla veya yasal belgeler ile 18 yaşından önce kürtaj yapılabilir. Konunun hassas olduğu ve herhangi bir yaşta bu işlemin yapılamayacağı bilinmelidir. 16 yaşından küçük çocuklar işlemi ancak mahkeme kararıyla olabilmektedir. Detaylar ve istenebilecek belgeler için lütfen arayınız.

Adet tarihi geçmeden kürtaj olur mu?

Kürtaj işlemi için adet tarihinizin tek başına herhangi bir önemi yoktur. Gebelik şüpheniz varsa öncelikle test yaptırın. En garantili test kanda yapılan test ( BHCG) dir.  İdrar testlerinin güvenilirliği daha azdır. İdrar testinde gebelik var görünüyorsa hemen hemen kesinlikle gebelik vardır. İdrar testinde sonuç negatifse yani tek çizgiyse gebeliğin olmadığını söyleyebiliriz ancak bu çok güvenilir bir sonuç değildir. Hala şüpheniz varsa ya birer hafta arayla adet görünceye kadar gebelik testi yaptırın ya da kanda gebelik testi yaptırın.

Dış gebelikte kürtaj olur mu?

Hayır. Dış gebelikte kürtaj yapılamaz (tanı için olan özel durumlar hariç).

Ultrasonda gebelik görülmeden kürtaj yapılır mı?

Hayır. Ultrasonda gebeliğin rahim içinde olduğu net olarak görülmeden tanısal amaçlı özel durumlar hariç kürtaj işlemi yapılamaz.

Kan testinde gebelik çıktıysa ne zaman kürtaj olabilirim?

Kan testi yani bhcg testinde gebelik çıktıysa öncelikle değerin kaç olduğuna bakılır. 1500 üzeri değerlerde vajinal ultrasonla gebelik kesesi görülür. Eğer  bhcg 1500, duruma göre bazen 2000 olduğu halde hala vajinal ultrasonla gebelik kesesi görülmüyorsa dış gebelik açısından yakın takip gerekir.

Evde yapılan idrar testinde gebelik çıktıysa ne zaman kürtaj olabilirim?

Evde yapılan gebelik testi gebelik haftası için bize yardımcı olmamaktadır. Yapılacak en doğru şey eğer gebelik kesinlikle istenmiyorsa doktorunuza başvurmaktır. Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

Devlet hastanesinde kürtaj yapılır mı?

Yasal olarak uygun durumlarda yapılabilir. Devlet hastanesinde de özel kliniklerde olduğu gibi aynı işlem aynı prosedürler çerçevesinde yapılabilir. Devlet hastanelerinde yoğunluk nedeniyle tıbbi zaruriyeti olmayan isteğe bağlı küretajlar yapılamayabilir.

Ancak devlet hastanelerine başvurduğunuzda kürtaj işlemi yoğunluk nedeniyle hasta kabul edilemediği gibi bir dönüş alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle devlet hastanesinde kürtaj işlemini gerçekleştirilemeyebilir. Ayrıca yasalar çerçevesinde evli olan kadınların kürtaj yaptırabilmesi için eşlerinin de rızasının olduğuna dair belgesinin de olması gerektiği unutulmamalıdır.

Tıp merkezlerinde kürtaj yapılır mı?

Evet. Uygun şartları sağlayan hastane ve tıp merkezlerinde kürtaj yapılabilir. Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

Özel hastanede kürtaj yapılır mı?

Evet. Uygun şartları sağlayan hastane ve tıp merkezlerinde kürtaj yapılabilir . Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

 Gizli kürtaj yaptırmak istiyorum, bu mümkün mü?

Hasta hakları ve kişisel bilgileri koruma kanunu çerçevesinde bütün bilgilerinizin mahremiyeti sağlanmalıdır. Kliniğimizde bu konu hassas olarak değerlendirilir. Hiçbir bilginiz başka kişi ve kurumlarla paylaşılmaz.

Kızlık zarına zarar vermeden kürtaj yapılır mı?

Evet  yapılabilir. Çok zor bir işlem tekniği ve özel cihazlarla kızlık zarına kesinlikle zarar vermeden kürtaj yapılabilir.

Kürtaj için genel anestezi mi lokal anestezi mi daha iyidir?

Lokal anesteziyle tamamen ağrısız olarak kürtaj yapılabilir. Yine de pek çok kişi kürtaj işlemi için genel anesteziyi tercih eder. Eğer kürtaj olacak kişi daha önce normal doğum yapmışsa lokal anestezi tercih etmek daha uygun olabilir. Kürtaj olacak kişi çoğunlukla işlemle ilgili hiçbir şey hatırlamak istemez. Bu durumda genel anestezi tercih etmek daha iyi bir seçenektir. Genel anestezi mi lokal anestezi mi sorusunun cevabı tıbbi durumla ilgili olduğu kadar hastanın ağrı eşiği ve endişe düzeyiyle de ilgilidir.

 

Genel anestezi ile kürtaj işlemi

Diğer büyük ameliyatlardaki gibi entübasyon gerektiren gerçek bir anesteziye gerek yoktur. Toplam 3-4 dakika süren kısa bir özel anestezi türüyle yapılır. Son derece güvenlidir. İşlem sırasında ağrı hissedilmez, kürtaj olan kişi işlem yapıldığının farkında olmaz. Kürtajdan sonra kişinin kendine gelme süresi çok kısadır. Anestezik madde damar yolundan verilir. Kürtaj olacak kişi başka birinden destek almadan kendi kendine kliniğe gelip genel anesteziyle kürtaj olabilir. Gerekli destek tecrübeli elemanlarımızla sağlanır.  Hasta kendine geldikten sonra kendi başına klinikten ayrılabilir.

Lokal anestezi ile kürtaj işlemi

Bu işlemde asıl rahatsızlık normal jinekolojik muayenede olduğu gibi spekulum takılma kısmında olmaktadır. Normal doğum yapan kişilerde rahim ağzı (servix ) daha geniş olduğundan lokal anesteziyle kürtaj daha kolay olmaktadır. Lokal anestezi uygun madde, uygun dozajda  tecrübeli doktorın elinde genel anestezi kadar etkin bir yöntemdir.

 

Uzak bir ilde oturuyor olsanız bile sadece soru sormak için rahatlıkla mesaj atabilirsiniz, arayabilirsiniz, ortalama fiyat bilgisi alabilirsiniz. Lütfen çekinmeyin.

 

 

OP DR SEZGİN DURSUN

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI


OP DR SEZGİN DURSUN

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bazı tarihçilerin ve ekonomicilerin hâlâ benimsedikleri  üçüncü kuram hiç kuşku duyulmayacak  BERGAMA  KÜRTAJ  olgudan; Kİ hem Mezopotamya’da hem de Kuzey Çin ile Meksika’da geniş  çaplı sulama sistemlerinin; Kİ devletlerin boy gösterdiği  BERGAMA  KÜRTAJ  zamanda inşa edilmeye başladığı olgusundan yola çıkar. Bu kurama göre büyük; Kİ karmaşık  BERGAMA  KÜRTAJ  sulama sistemi ya da suya dayalı  BERGAMA  KÜRTAJ  yönetim kurmak için merkezi  BERGAMA  KÜRTAJ  bürokrasiye gerek vardır. Kuram daha sonra zamanla gözlemlenmiş kaba  BERGAMA  KÜRTAJ  bağlaşıklığı varsayımsal  BERGAMA  KÜRTAJ  neden-sonuç zincirine dönüştürür. Güya Mezopotamyalılar; Kİ Kuzey Çinliler; Kİ Meksikalılar geniş çaplı  BERGAMA  KÜRTAJ  sulama ağının onlara sağlayacağı yararları; Kİ o tarihte onlara böyle  BERGAMA  KÜRTAJ  ağın yararını gösterecek benzer  BERGAMA  KÜRTAJ  şey binlerce kilometre ötelerinde bile (ya da Katta  dünyanın  hiç BERGAMA  KÜRTAJ  yerinde) olmamasına karşın; Kİ gördüler. Bu uzak görüşlü insanlar kendi yetersiz küçük şefliklerini  BERGAMA  KÜRTAJ leştirip  geniş  çaplı sulama ağları kurmalarına olanak sağlayacak büyük  BERGAMA  KÜRTAJ  devlet kurmayı seçtiler.

 

Bununla  BERGAMA  KÜRTAJ likte; Kİ devletlerin oluşumuyla ilgili bu “suya dayalı kuram “a da toplumsal sözleşme kuramlarına genelde yöneltilen eleştiriler yöneltilebilir. Daha açık söylersek; Kİ bu kuram karmaşık toplumların evriminde yalnızca son  evreyi ele alır. Geniş çaplı sulama projesi ufukta görünmeden önceki

 

bin yıllar boyunca obalardan kabilelere; Kİ kabilelerden  şefliklere geçişi sağlayan itici gücün nereden kaynaklandığı konusunda hiç BERGAMA  KÜRTAJ  şey söylemez. Tarihsel ve arkeolojik dönemler ayrıntısıyla incelendiğinde bunlar; Kİ devletlerin oluşumunun itici gücünün sulama olduğu görüşünü desteklemez. Mezopotamya’da; Kİ Kuzey Çin’de; Kİ Meksika’da; Kİ Madagaskar’da devletler ortaya çıkmadan önce küçük çaplı sulama sistemleri zaten vardı. Geniş çaplı sulama  sistemlerinin inşası devletlerin doğuşuna eşlik etmedi; Kİ bütün bu söz konusu bölgelerin her  BERGAMA  KÜRTAJ inde hayli sonra başladı. Mezo-amerika’nın ve Andlar’ın Maya bölgesinde kurulmuş devletlerin çoğunda sulama sistemleri yerel toplulukların kendi kendilerine inşa edebilecekleri; Kİ aynı şekilde koruyabilecekleri küçüklükte kaldılar. Dolayısıyla suya dayalı karmaşık yönetim sistemlerinin gerçekten ortaya çıktığı bu bölgelerde bile bunlar başka nedenlerden dolayı oluşmuş olan devletlerin ikincil sonuçlarıydı.

 

Bazı devletlerin oluşumuyla sulama arasındaki bağlaşıklıktan çok daha geniş oranda geçerliliği olan; Kİ bence devletlerin oluşumuyla ilgili temelde doğru  BERGAMA  KÜRTAJ  görüşe işaret ediyor gibi görünen; Kİ kuşku götürmeyecek  BERGAMA  KÜRTAJ  olgu var: Belli  BERGAMA  KÜRTAJ   bölgedeki nüfus hacminin toplumsal karmaşıklığın  BERGAMA  KÜRTAJ icik ön habercisi olması. Daha önce gördüğümüz gibi obaların nüfusu 30-40; Kİ kabilelerin nüfusu  BERGAMA  KÜRTAJ kaç yüz; Kİ şefliklerin nüfusu  BERGAMA  KÜRTAJ kaç bin ile  BERGAMA  KÜRTAJ kaç on bin; Kİ devletlerinki de genellikle 50.000’den fazladır. Bölgenin nüfus hacmi ile toplum türü (oba; Kİ kabile; Kİ vb.) arasındaki bu kaba bağlaşıklığın yanı sıra; Kİ bütün bu kategorilerin her  BERGAMA  KÜRTAJ inin içinde; Kİ nüfus ile toplumun karmaşıklığı arasında daha duyarlı  BERGAMA  KÜRTAJ  eğilim vardır: örneğin; Kİ

 

nüfusu kalabalık şefliklerin en merkezi; Kİ en katmanlı; Kİ en karmaşık olması.

 

Bu bağlaşıklıklar bize bölgesel nüfus hacminin ya da nüfus yoğunluğunun ya da nüfus baskısının karmaşık toplumların oluşumuyla  BERGAMA  KÜRTAJ  ilişkisinin olması gerektiğini güçlü  BERGAMA  KÜRTAJ  şekilde gösteriyor. Ama bu bağlaşıklıklar bize nüfus değişkenlerinin sonunda karmaşık  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumla noktalanacak neden-sonuç zinciri içinde nasıl  BERGAMA  KÜRTAJ  işlevinin olduğunu tam olarak açıklamıyor. Bu zinciri izleyebilmek için şimdi biz yoğun nüfuslu toplumların nasıl ortaya çıktığını anımsayalım. Sonra büyük ama basit  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumun niçin aynen devam edemeyeceğini inceleyebiliriz. Böyle  BERGAMA  KÜRTAJ  arka plandan sonra; Kİ daha basit  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumun bölgesel nüfus artarken nasıl daha karmaşık hale geldiği sorusuna döneceğiz.

 

Hacimli ve yoğunluklu nüfusların ancak yiyecek üretiminin yapılması durumunda ya da hiç değilse avcılar; Kİ yiyecek toplayıcıları için görülmemiş derecede iyi koşullar söz konusu olduğunda ortaya çıktığını daha önce görmüştük. Bazı üretici avcı/yiyecek toplayıcı toplumları şeflik düzeyinde örgütlenme evresine ulaştılar ama devlet düze   İZMİR KÜRTAJ FİYAT .ulaşan olmadı: Bütün devletler vatandaşlarını yiyecek üretimiyle beslerler.  BERGAMA  KÜRTAJ az önce sözü edilen bölgesel nüfus hacimleriyle toplumsal karmaşıklık arasındaki bağlaşıklığın yanı sıra bu nedenler; Kİ yiyecek üretimi; Kİnüfus değişkenleri ile toplumsal karmaşıklık arasındaki nedensel ilişkiler konusunda sonu gelmez  BERGAMA  KÜRTAJ  yumurta/ tavuk tartışmasına yol açmıştır. Yoğun yiyecek üretimi mi nüfus artışını tetikler; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ  şekilde karmaşık  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumun yolunu açar? Yoksa büyük hacimli nüfuslar ile

 

karmaşık toplumlar mı  BERGAMA  KÜRTAJ  şekilde yiyecek üretiminin artmasına yol açar?

 

Soruyu böyle; Kİ o mu yoksa bu mu diye sorarsak asıl önemli noktayı gözden kaçırırız. Yoğun yiyecek üretimi ile toplumsal karmaşıklık  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ lerini ateşlediler; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ lerini hızlandırdılar. Yani; Kİ nüfus artışı toplumsal karmaşıklığa yol açar; Kİ daha sonra tartışacağımız düzenekler aracılığıyla; Kİ toplumsal karmaşıklık da yoğun yiyecek üretimine ve giderek nüfus artışına. Karmaşık merkezileşmiş toplumların; Kİ (sulama sistemleri de içinde olmak üzere) kamu görevlerini; Kİ (daha iyi tarım aletleri yapmak için metal ithal etmek de içinde olmak üzere) uzak yerlerle ticareti; Kİ (çiftçilerin tahıllarıyla çobanları beslemek; Kİ çobanların hayvan varlığını saban hayvanı  olarak  kullanmaları için çiftçilere aktarmak gibi) farklı ekonomik uzmanlık gruplarının etkinliklerini düzenlemekte eşi yoktur. Merkezileşmiş toplumlara özgü bütün bu olanaklar tarih boyunca yiyecek üretiminin artmasına; Kİ bunun sonucunda da nüfus artışının hızlanmasına yol açmıştır.

 

Buna ek olarak yiyecek üretimi karmaşık toplumların belli yönlerine en azından üç şekilde katkıda bulunur.  BERGAMA  KÜRTAJ incisi; Kİ mevsimsel olarak emek girdisinin artması söz konusudur. Merkezileşmiş siyasal otorite ürün kaldırıldıktan sonra çiftçilerin emek gücünden istediği gibi yararlanabilir; (Mısır piramitleri gibi) devletin gücünü gösteren kamuya ait yapıtların; Kİ ya da (Polinezya’nın Hawaii Adasındaki sulama sistemi ya da balık havuzları gibi) daha fazla insanın karnının doymasına yol açacak kamuya ait yapıtların inşasında kullanabilir ya da daha büyük siyasal  BERGAMA  KÜRTAJ imler oluşturmak için fetih savaşlarına gönderebilir.

 

İkincisi; Kİ yiyecek üretimi; Kİ depolanmak üzere yiyecek fazlası yaratacak şekilde düzenlenebilir; Kİ bu da ekonomik uzmanlaşmaya ve toplumsal katmanlaşmaya olanak sağlar. Ürün fazlası karmaşık  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumun bütün katmanlarını beslemek için kullanılabilir: şefleri; Kİ bürokratları; Kİ seçkin  sınıfın öteki üyelerini; yazıcıları; Kİ zanaat erbabını; Kİ yiyecek üreticisi olmayan öteki uzmanları; kamuya ait yapılarda çalıştırıldıkları zaman çiftçilerin kendilerini.

 

Son olarak da yiyecek üretimi insanların yerleşik hayatı benimsemelerine izin verir ya da bunu gerekli kılar; Kİ bu da büyük miktarda kişisel eşya sahibi olmanın; Kİ ileri teknoloji ve el sanatları geliştirmenin; Kİ kamuya ait yapılar inşa etmenin önkoşuludur. Karmaşık  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumda yerleşikliğin önemi; Kİ misyonerlerin ve hükümetlerin Yeni Gine’de ya da  Amazon’da; Kİ daha önce başkalarıyla hiç ilişkisi olmamış göçebe kabilelerle ya da obalarla ilişki kurar kurmaz niçin hemen ilk amaçlarının hep aynı şey olduğunu açıklar.  BERGAMA  KÜRTAJ inci amaçları elbette göçebeleri ‘ yatıştırmaktır; Kİ yani misyonerleri; Kİ bürokratları ya da  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ lerini öldürmemeleri gerektiğine inandırmak. İkinci amaçları ise göçebeleri köylere yerleşmeye razı etmektir; Kİ böylece göçebeleri  BERGAMA  KÜRTAJ  yerde bulabilecek; Kİ onları tıp hizmeti; Kİ okul gibi olanaklardan yararlandırabilecek; Kİ denetim altında tutabilecek; Kİ dinlerini değiştirebileceklerdir.

 

Dolayısıyla nüfus hacminin büyümesine yol açan yiyecek üretimi aynı zamanda karmaşık toplumların pek çok  belirleyici özelliğini kazanmasına da olanak sağlar. Ama bu; Kİ yiyecek üretimi ile büyük hacimli nüfusların karmaşık toplumları kaçınılmaz kıldığını kanıtlamaz. Oba ya da kabile düzeninin yüz binlerce kişiden oluşan toplumlarda işe

 

yaramadığı bütün büyük hacimli mevcut toplumların karmaşık; Kİ merkezi örgütlenmeye sahip olmasını nasıl açıklayabiliriz? En azından dört nedenden söz edebiliriz.

 

Nedenlerden  BERGAMA  KÜRTAJ i akraba olmayan yabancılar arasındaki çatışma sorunudur. Toplumu oluşturan insanların sayısı arttıkça bu sorun astronomik şekilde büyür. Yirmi kişilik  BERGAMA  KÜRTAJ  oba içindeki ilişkiler 190 ikili ilişki içerir (20 kişi çarpı 19 bölü 2) ama 2000 kişilik  BERGAMA  KÜRTAJ  obada bu sayı 1.999.000 e yükselir. Her  BERGAMA  KÜRTAJ  ikili kanlı  BERGAMA  KÜRTAJ  tartışmada patlamaya hazır saatli  BERGAMA  KÜRTAJ  bomba demektir. Oba ve kabile toplumlarında her öldürme olayı genellikle  BERGAMA  KÜRTAJ  intikam girişimine yol açar; Kİ böylece toplumun huzurunu kaçıran sonu gelmez  BERGAMA  KÜRTAJ  cinayet ve karşı cinayet döngüsünü başlatır.

 

Herkesin herkesle akraba olduğu  BERGAMA  KÜRTAJ  oba toplumunda kavga eden her iki tarafın akrabaları da aynı anda aracılık etmek için işe karışır. Pek çok kişinin hâlâ  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ iyle akraba olduğu ve herkesin en azından  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ ini adıyla tanıdığı kabile toplumlarında ortak akrabalar ve dostlar kavgada  arabuluculuk eder. Ama herkesin herkesi tanımasına olanak veren ” BERGAMA  KÜRTAJ kaç yüz” eşiği  BERGAMA  KÜRTAJ  kez aşıldıktan sonra sayısı artan İkililer  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ iyle ilişkisi olmayan yabancılardan oluşur. Yabancılar kavga ettiği zaman orada bulunan insanlardan pek azı kavgayı durdurmakta özel çıkarı olan; Kİ her iki tarafın da dostu ya da akrabası olacaktır. Bunun yerine seyredenlerin çoğu kavga edenlerden  BERGAMA  KÜRTAJ inin dostu ya da akrabası olacak; Kİ onun tarafını tutacak; Kİ iki kişilik  BERGAMA  KÜRTAJ  kavgayı  genel   BERGAMA  KÜRTAJ  arbedeye dönüştürecektir. Bu yüzden de anlaşmazlıkların çözümünü üyelerine  BERGAMA  KÜRTAJ akan büyük hacimli  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumun patlayıp havaya uçması kaçınılmazdır. Binlerce insandan

 

oluşan toplumların; Kİ ancak gücü tek elde toplamak ve anlaşmazlıkları çözmek için merkezi otorite geliştirirlerse ayakta kalabileceklerini bu olgu bile tek başına açıklayabilir.

 

İkinci  BERGAMA  KÜRTAJ  neden; Kİ nüfus hacminin büyümesiyle hep  BERGAMA  KÜRTAJ likte karar almanın giderek olanaksızlaşmasıdır. Yeni Gine’de haberlerin ve bilgilerin hızla herkese yayıldığı; Kİ bütün köy halkının  BERGAMA  KÜRTAJ  araya geldiği toplantılarda herkesin  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ ini duyabildiği; Kİ toplantıda konuşmak isteyen herkesin konuşma fırsatının olduğu küçük köylerde yetişkin  nüfusun  hepsinin  BERGAMA  KÜRTAJ  arada karar alması hâlâ olanaklıdır. Ama çok daha büyük toplumlarda herkesin  BERGAMA  KÜRTAJ  araya gelip karar almasının önkoşullarının hepsinin sağlanması olanaksızdır. Mikrofonların; Kİ hoparlörlerin bulunduğu günümüzde bile bin kişilik  BERGAMA  KÜRTAJ  grubun sorununu çözmenin yolunun o bin kişiyle   BERGAMA  KÜRTAJ  toplantı yapmak olmadığını hepimiz biliyoruz. Bu yüzden de kararların etkili  BERGAMA  KÜRTAJ  şekilde alınması isteniyorsa büyük hacimli  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumun yapılandırılması ve merkezileşmesi gerekir.

 

Üçüncü neden ekonomik kaygılarla ilgili. Her toplumun üyeleri arasında malları aktarma araçlarına gereksinimi vardır.  BERGAMA  KÜRTAJ   BERGAMA  KÜRTAJ eyin elinde  BERGAMA  KÜRTAJ  gün  BERGAMA  KÜRTAJ  ticaret ürününden fazla miktarda  BERGAMA  KÜRTAJ  başka üründen az miktarda bulunabilir. Çünkü  BERGAMA  KÜRTAJ eylerin yetenekleri farklıdır; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ   BERGAMA  KÜRTAJ ey sürekli olarak  BERGAMA  KÜRTAJ  gereksinim maddesi fazlasına sahip olurken  BERGAMA  KÜRTAJ  başka  gereksinim  maddesi açığıyla karşı karşıya kalabilir. Az sayıda üye çiftine sahip küçük toplumlarda ortaya çıkan mal aktarımı gereksinimi çiftler ya da aileler arasında doğrudan karşılıklı değiş tokuş ile düzenlenebilir. Ama büyük hacimli  toplumlarda anlaşmazlıkların doğrudan doğruya çiftler

 

arasında çözülmesini etkisiz kılan aynı matematik; Kİ doğrudan doğruya çiftler arasında ekonomik aktarımı da işlemez hale getirir. Büyük hacimli toplumlar ancak karşılıklı ekonomiye  ek olarak yeniden dağıtım ekonomisine sahip olurlarsa ekonomik işlevlerini yerine getirebilirler.  BERGAMA  KÜRTAJ   BERGAMA  KÜRTAJ eyin gereksiniminden fazla olan ürün o  BERGAMA  KÜRTAJ eyden merkezi  BERGAMA  KÜRTAJ  otoriteye aktarılmalı; Kİ o otorite de o ürünü açığı olan  BERGAMA  KÜRTAJ eylere dağıtmalıdır.

 

Büyük hacimli toplumlarda karmaşık örgütlenmeyi zorunlu kılan son  BERGAMA  KÜRTAJ  neden de nüfus yoğunluklarıyla ilgilidir. Yiyecek üreticilerinin büyük hacimli toplumlarının daha fazla sayıda üyeleri olduğu gibi; Kİ avcı/yiyecek toplayıcıların küçük obalarına göre daha yüksek nüfus yoğunlukları vardır. Otuz- kırk avcıdan oluşan her  BERGAMA  KÜRTAJ  oba geniş  BERGAMA  KÜRTAJ  alana yayılmıştır; Kİ kendilerine gerekli kaynakların çoğu bu alan içinde vardır. Geriye kalan gereksinimlerini oba savaşlarına ara verildiği dönemlerde komşu obalarla ticaret yaparak elde ederler. Nüfus yoğunluğu arttıkça 30-40 kişilik oba büyüklüğündeki nüfusun toprağı da gittikçe küçülür; Kİ gereksinimleri o bölge dışından elde etme zorunluluğu artar. Örneğin; Kİ Hollanda’da

40.000 kilometre kareyi ve 16.000.000 kişiyi; Kİ her  BERGAMA  KÜRTAJ i 20 kişilik özerk  BERGAMA  KÜRTAJ  obaya yurtluk edecek; Kİ her  BERGAMA  KÜRTAJ inin sınırları içinde obaların kendi kendine yeterli olacağı; Kİ geçici ateşkes dönemlerinden yararlanarak ara sıra kendi  küçük  topraklarının sınırlarına gidip komşu obayla bazı ticaret ürünleri ve kız alışverişi yapacakları 50 dönümlük 800.000 özel arazi parçasına bölemezsiniz. Mekânla ilgili bu tür gerçekler yoğun nüfuslu bölgelerde karmaşık olarak örgütlenmiş büyük hacimli toplumların olmasını gerektirir.

 

Anlaşmazlıkların çözümüyle; Kİ kararların alınmasıyla; Kİ ekonomiyle; Kİ mekânla ilgili nedenler büyük hacimli toplumların merkezileşmesi gereğini doğurmakta   BERGAMA  KÜRTAJ leşir. Ama gücün merkezileşmesi; Kİ gücü elinde bulunduran; Kİ bilgi alma tekelini elinde tutan; Kİ kararları veren; Kİ malların yeniden dağıtımını yapanların; Kİ fırsatlardan yararlanmasının ve yakınlarını yararlandırmasının yolunu açar. Çağdaş insan öbekleşmelerini bilen herkes için bu çok açıktır. En eski toplumlar gelişirken merkezileşen gücü ele geçirenler yavaş yavaş kendilerini seçkinler olarak kabul ettirdiler; Kİ belki de onlar eşit düzeydeki köy klanları arasında ötekilere göre  “daha eşit” duruma gelen  BERGAMA  KÜRTAJ  klanın üyeleriydi.

 

Büyük hacimli toplumların oba düzenini sürdürmemelerinin; Kİ karmaşık hırsızkrasiler haline gelmelerinin nedenleri işte bunlardır. Ama küçük basit toplumların aslında nasıl evrimleşip ya da  BERGAMA  KÜRTAJ leşip büyük toplumlar haline geldikleri sorusu hâlâ duruyor. Toplulukların  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesi; Kİ anlaşmazlıkların tek merkezden çözümü; Kİ karar alma; Kİ ekonomik olarak yeniden dağıtım; Kİ hırsızkratlara özgü din; Kİ Rousseauvari  BERGAMA  KÜRTAJ  toplumsal sözleşmeyle hemen kendiliğinden gelişmez. Toplulukların  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesinin itici gücü  nereden gelir?

 

Bunun yanıtı  BERGAMA  KÜRTAJ  oranda evrim mantığında yatmaktadır. Bu bölümün başında söylemiştim; Kİ aynı kategoride toplanan toplumların  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ ine özdeş olmadığını; çünkü insanlar ve insan toplulukları sonsuz çeşitlilik gösterir. Örneğin; Kİ obalar ve kabileler arasında bazılarının ulu kişileri başka  toplumların ulu kişilerine göre ister istemez daha etkileyici; Kİ güçlü ve karar almakta daha yeteneklidir. Büyük kabileler arasında daha

 

güçlü ulu kişilere; Kİ bunun sonucunda da daha geniş çaplı merkezileşmeye sahip olanlar genellikle daha küçük çaplı  BERGAMA  KÜRTAJ  merkezileşmeye sahip olanlara göre üstün durumdadırlar. Anlaşmazlıkları Fa-yular gibi çok kötü  BERGAMA  KÜRTAJ  biçimde çözen kabileler yeniden parçalanıp obalara bölünme eğilimi gösterirler; Kİ oysa kötü yönetilen şeflikler daha küçük şefliklere ya da kabilelere bölünürler. Anlaşmazlıkları çözmeyi; Kİ sağlıklı karar almayı; Kİ ekonomik anlamda uyumlu  BERGAMA  KÜRTAJ  yeniden dağıtım yapmayı iyi beceren toplumlar daha iyi teknolojiler geliştirebilir; Kİ askeri güçlerini  BERGAMA  KÜRTAJ  noktada toplayabilir; Kİ daha geniş; Kİ daha verimli toprakları ele geçirebilir ve daha küçük özerk toplumları tek tek ezebilir.

 

Böylece; Kİ belli  BERGAMA  KÜRTAJ  karmaşıklık düzeyindeki toplumlar arasındaki yarış; Kİ eğer koşullar elverirse; Kİ toplumları  BERGAMA  KÜRTAJ  sonraki karmaşıklık düze   İZMİR KÜRTAJ FİYAT .genellikle taşıyabilir. Kabileler şeflik düze   İZMİR KÜRTAJ FİYAT .ulaşmak için başka kabileleri ele geçirir ya da  onlarla  BERGAMA  KÜRTAJ leşirler; Kİ şeflikler şeflikleri ele geçirerek ya da onlarla  BERGAMA  KÜRTAJ leşerek devlet büyüklüğüne ulaşır; Kİ devletler başka devletleri ele geçirerek ya da onlarla  BERGAMA  KÜRTAJ leşerek imparatorlukları oluşturur. Daha genel olarak; Kİ büyük  BERGAMA  KÜRTAJ imler eğer -bu büyük  BERGAMA  KÜRTAJ  “eğer”dir- her zaman ortaya çıkan türedilerin liderlik talepleri; Kİ halk kitlelerinin hırsızkrasiden yaka silkmesi; Kİ ekonomik bütünleşmeyle ilişkili olarak sorunların artması biçimindeki tehditleri ortadan kaldırabilir; Kİ yani büyüklüğün getirdiği sorunları çözebilirlerse tek tek küçük  BERGAMA  KÜRTAJ imlere göre üstünlük kazanabilirler.

 

Küçük  BERGAMA  KÜRTAJ imlerin  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesiyle büyük  BERGAMA  KÜRTAJ imlerin oluşması tarihsel ya da arkeolojik olarak belgelenmiştir. Rousseau’nun dediği gibi; Kİ bu  BERGAMA  KÜRTAJ leşmeler; Kİ hiç BERGAMA  KÜRTAJ  tehdit altında olmayan

 

küçük toplumların vatandaşlarının mutluluğunu artırmak için özgürce  BERGAMA  KÜRTAJ leşme kararı almalarıyla oluşmamıştır. Küçük toplumların liderleri; Kİ büyüklerinki gibi; Kİ kendi bağımsızlıklarını ve yetkilerini çok kıskanırlar. Oysa  BERGAMA  KÜRTAJ leşme iki şekilde olur: ya dış  BERGAMA  KÜRTAJ  gücün tehdidiyle ya da gerçek  BERGAMA  KÜRTAJ  fetihle. Bu iki yolu örnekleyen sayısız durum vardır.

 

Dış  BERGAMA  KÜRTAJ  gücün tehditiyle  BERGAMA  KÜRTAJ leşmeye en iyi örnek Amerika  BERGAMA  KÜRTAJ leşik Devletleri’nin güneydoğusunda kurulan Çeroki konfederasyonudur. Çerokiler aslında 30 ya da 40 bağımsız şefliğe bölünmüşlerdi; Kİ şefliklerin her  BERGAMA  KÜRTAJ i aşağı yukarı 400 kişilik  BERGAMA  KÜRTAJ  köyden oluşuyordu. Beyazlar gelip yerleştikçe Çerokilerle beyazlar arasında anlaşmazlıklar çıktı. Çerokilerin arasında bazı kişiler beyaz  BERGAMA  KÜRTAJ  göçmene ya da tacire saldırdığı zaman beyazlar farklı Çeroki şefliklerini  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ inden ayıramadıkları için ya askeri  BERGAMA  KÜRTAJ  eylemle ya da ticarete son vererek Çerokilerden ayrım gözetmeden intikam alıyorlardı. Buna karşılık Çeroki şeflikleri de 18. yüzyıl boyunca yavaş yavaş kendilerini tek  BERGAMA  KÜRTAJ  konfederasyon halinde  BERGAMA  KÜRTAJ leşmek zorunda buldular. İlkin bu büyük şeflikler 1730’da Moytoy adında genel  BERGAMA  KÜRTAJ  lider seçtiler; Kİ daha sonra onun yerine 174l’de oğlu geçti. Bu liderlerin ilk işi beyazlara kendi başlarına saldıran Çerokileri cezalandırmak ve beyaz hükümetle başa çıkmaktı. 1758 dolaylarında Çerokiler daha önceki köy meclislerine benzeyen yıllık  BERGAMA  KÜRTAJ  meclis kurdular; Kİ bu meclis  BERGAMA  KÜRTAJ  köyde (Echota da) toplanıyordu; Kİ böylece bu köy fiilen “başkent” oldu. En sonunda (XII. Bölüm’de gördüğümüz  gibi) Çerokiler okuryazar hale geldiler ve yazılı  BERGAMA  KÜRTAJ  anayasa benimsediler.

 

Çeroki konfederasyonu böylece fetih yoluyla değil; Kİ daha önce paylaşımcı olmayan daha küçük  BERGAMA  KÜRTAJ imlerin; Kİ ancak daha güçlü dış güçler tarafından yok edilme tehdidi karşısında  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesiyle oluştu. Buna çok benzer  BERGAMA  KÜRTAJ  şekilde; Kİ bütün Amerikan tarih kitaplarında anlatılan  BERGAMA  KÜRTAJ  devlet oluşumu örneğinde; Kİ aralarında Çeroki devlet oluşumunu  hızlandıran   BERGAMA  KÜRTAJ  koloninin (Georgia’nın) de bulunduğu beyaz Amerikan kolonilerinin kendileri Britanya Krallığı gibi  BERGAMA  KÜRTAJ  dış gücün tehdidiyle karşı karşıya kaldıkları zaman kendi devletlerini oluşturmak zorunluluğunu duydular. Başlangıçta Amerikan kolonileri kendi özerklikleri konusunda Çeroki  şeflikleri kadar kıskançtı ve  BERGAMA  KÜRTAJ  Konfederasyon Akdi ile  BERGAMA  KÜRTAJ leşik   BERGAMA  KÜRTAJ  yapı oluşturma konusundaki ilk girişimin (1781) sonuç vermesi olanaksızdı çünkü eski kolonilere çok fazla özerklik tanınmıştı. Ancak daha başka tehditler; Kİ 1786’da Shays Ayaklanması ile savaş borçları sorununun çözülememiş olması; Kİ eski kolonileri özerkliklerinden fedakarlık etmeye ve bizim güçlü federal anayasamızı 1787’de kabul  etmeye zorladı. Almanya’nın paylaşımcı olmayan prensliklerinin 19.yüzyılda  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesi de aynı derecede güç oldu. İlk üç girişim (1848 Frankfurt Parlamentosu; Kİ yeniden kurulan 1850 Alman Konfederasyonu; Kİ 1866 Kuzey Alman  Konfederasyonu) 1870’de Fransa’nın savaş ilan etmesi gibi  BERGAMA  KÜRTAJ  dış tehdit üzerine en sonunda prensliklerin egemenliklerinin çoğunu 1871’de merkezi Alman imparatorluk hükümetine devretmesinden önce başarısızlıkla sonuçlanmıştı.

 

Dış  BERGAMA  KÜRTAJ  gücün tehditi altında  BERGAMA  KÜRTAJ leşmenin yanı sıra karmaşık toplum oluşturma yollarından ikicisi fetihler aracılığıyla  BERGAMA  KÜRTAJ leşmektir. Bunun belgelerle kanıtlanmış  BERGAMA  KÜRTAJ  örneği Güneydoğu Afrika’da Zulu devletinin kuruluşudur. Beyaz

 

göçmenler Zuluları ilk tanıdıklarında Zulular onlarca küçük şefliğe bölünmüş durumdaydı. 1700’lerin sonlarında nüfus baskısı arttıkça şeflikler arasındaki kavgalar da arttı. Bu şeflikler arasında her zaman var olan merkezi güç yapılarını kurma sorununu en başarılı biçimde çözen şef Dingiswayo’ydu; Kİ 1807’de rakibini öldürerek Mtetwa şefliğinin başına geçmişti. Dingiswayo bütün köylerden gençleri toplayıp askere alarak ve onları köylerine göre değil yaşlarına göre alaylar halinde gruplayarak yüksek merkezi  BERGAMA  KÜRTAJ  askeri örgüt oluşturdu. Ayrıca başka şeflikleri yenilgiye uğrattığında kan dökmekten kaçınarak; Kİ yenilgiye uğrattığı şefin ailesine dokunmayarak; Kİ yenilgiye uğrattığı şefin yerine onun Dingiswayo ile iş BERGAMA  KÜRTAJ liği yapmaya hazır  BERGAMA  KÜRTAJ  akrabasını  geçirerek yüksek  BERGAMA  KÜRTAJ  merkezi siyasal örgüt kurdu. Anlaşmazlıkların dinlenip hükme bağlanmasını genişleterek yüksek  BERGAMA  KÜRTAJ  anlaşmazlık çözme merkezi oluşturdu. Böylece Dingiswayo öteki 30 Zulu şefliğini ele geçirip  BERGAMA  KÜRTAJ leştirmeye başladı. Ondan sonra gelenler hukuk sistemini; Kİ denetimi; Kİ kuralları genişleterek bu Zulu devleti embriyosunu güçlendirdiler.

 

Fetihlerle oluşan bu Zulu devleti örneği neredeyse sonsuza kadar çoğaltılabilir. Avrupalıların 18. ve 19. yüzyıllarda oluşumuna tanık oldukları; Kİ şefliklerden türemiş devletlerin arasında Polinezya’da Hawaii devleti; Kİ Polinezya’da Tahiti devleti; Kİ Madagaskar’da Merina devleti; Kİ Zulularınkinin yanı sıra Güney Afrika’da kurulan Lesotho; Kİ Swazi ve başka devletler; Kİ Batı Afrika’da Ashanti devleti; Kİ Uganda’da Ankole  ve Buganda devletleri bulunuyor. Aztek ve İnka İmparatorlukları 15. yüzyıl fetihlerinden; Kİ yani Avrupalılar gelmeden önce kurulmuştu ama onların oluşumuyla ilgili

 

olarak ilk gelen İspanyol göçmenleri tarafından ya-zıya geçirilmiş sözlü yerli tarihleri aracılığıyla çok şey biliyoruz. Roma devletinin oluşumu ve İskender’in Makedonya İmparatorluğu’nun yayılışı o çağın klasik yazarları tarafından ayrıntılarıyla anlatılmıştır.

 

Bütün bu örnekler bize savaşların ya da savaş tehditlerinin toplumların hepsinin değilse bile çoğunun  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesinde önemli  BERGAMA  KÜRTAJ  rol oynadığını gösteriyor. Ama savaşlar; Kİ obalar arasında bile; Kİ insanlık tarihinin değişmeyen olgusuydu. Peki o zaman savaşlar niçin yalnızca son 13.000 yıl içinde toplumların  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesine yol açmaya başladı? Daha önce karmaşık toplumların oluşumunun  BERGAMA  KÜRTAJ  şekilde nüfus baskısıyla ilişkili olduğu sonucuna varmıştık; Kİ şimdi bu yüzden nüfus baskısıyla savaşların çıkması arasında  BERGAMA  KÜRTAJ  bağ aramalıyız. Savaşlar niçin nüfuslar yoğun olduğu zaman toplumların  BERGAMA  KÜRTAJ leşmesine yol açsın; Kİ seyrek oldukları zaman açmasın? Yanıtı şu: Yenilgiye uğrayan halkların yazgısı olası üç sonuç bakımından nüfus yoğunluğuna bağlıdır.

 

Nüfus yoğunluklarının çok düşük olduğu yerlerde – avcı/yiyecek toplayıcısı obaların bulundukları  yerler genellikle böyledir- yenilgiye uğramış topluluğun sağ kalan üyelerinin tek yapması gereken şey düşmanlarından uzak  BERGAMA  KÜRTAJ  yere gitmektir. Yeni Gine’de ve Amazon’da göçebe obaların arasındaki savaşların sonucu genellikle budur.

 

Nüfus yoğunluklarının orta düzeyde olduğu yerlerde -yiyecek üreticisi kabilelerin bulundukları yerlerde- yenilgiye uğramış  BERGAMA  KÜRTAJ  kabilenin sağ kalan üyelerinin kaçabilecekleri büyüklükte boş alanlar yoktur. Öte yandan; Kİ yiyecek üretiminin yoğun olmadığı kabile toplumlarında kölelere yaptırılacak iş yoktur; Kİ

 

fazla haracın  BERGAMA  KÜRTAJ ikmesine yetecek miktarda yoktur. Bu yüzden savaşı kaybeden kabilenin sağ kalan üyeleri savaşı kazananların hiç BERGAMA  KÜRTAJ  işine yaramaz; Kİ olsa olsa kadınlarıyla evlenirler. Yenilgiye uğrayan adamlar öldürülürler; Kİ topraklarına da savaşı kazananlar el koyabilir yiyecek fazlası da

 

Nüfus yoğunluklarının yüksek olduğu yerlerde -şefliklerin ya da devletlerin bulunduğu yerlerde- yenilgiye uğrayanların     İZMİR KÜRTAJ FİYAT .kaçacakları  BERGAMA  KÜRTAJ  yer yoktur; ama savaşı kazananların; Kİ yenilgiye uğrayanların yaşamasına izin verirken onlardan yararlanmak için şimdi iki seçenekleri vardır. Şeflik ve devlet toplumlarında ekonomik uzmanlık olduğu için yenilenler Kitabı Mukaddes çağında çoğunlukla yapıldığı gibi köle olarak kullanılabilirler. Bunun dışında; Kİ bu tür toplumların çoğunda büyük miktarda artıdeğer getiren yoğun yiyecek üretme sistemleri olduğu için; Kİ savaşı kazananlar kaybedenleri yerlerinde  BERGAMA  KÜRTAJ akır ama onların siyasal özerkliklerini ellerinden alırlar; Kİ yiyecek ya da mal olarak düzenli şekilde haraç alırlar; Kİ onların toplumunu kazanan devletin ya da şefliğinkiyle  BERGAMA  KÜRTAJ leştirirler. Kayıtlı tarih boyunca devletlerin ya da imparatorlukların kuruluşuyla ilişkilendirilen çarpışmaların genellikle sonucu budur. Örneğin; Kİ İspanyol fatihler Meksika’nın yenilen yerli halklarından haraç almak istiyorlardı; Kİ bu yüzden Aztek İmparatorluğu’nun haraç listesi onları çok ilgilendiriyordu. Azteklerin kendilerine bağlı halklardan her yıl topladıkları haraç 7000 ton mısır; Kİ 4000 ton fasulye; Kİ 4000 ton horozibiği  BERGAMA  KADIN DOĞUMsi tanesi; Kİ 2.000.000 pamuklu manto; Kİ büyük miktarlarda kakao tohumu; Kİ savaş  giysisi; Kİ kalkan; Kİ tüylü başlık ve amberden oluşuyordu.

 

Böylece yiyecek üretimi; Kİ toplumlar arasındaki yarış ve yayılma; Kİ en sonuncu nedenler olarak; Kİ ayrıntıda farklı ama hepsi de büyük hacimli yoğun nüfuslar ve yerleşik yaşamla ilişkili nedensellik zincirleri aracılığıyla; Kİ fetihlerde etkili olan en yakın nedenlerin ortaya çıkmasına yol açtılar: Mikroplar; Kİ yazı; Kİ teknoloji; Kİ merkezi siyasal örgütlenme. Bu en sonuncu nedenler farklı kıtalarda farklı şekilde geliştiği için fetihlerde etkili olan öğeler de öyle gelişti. Bu yüzden bu etkili öğeler genellikle  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ iyle ilişkili olarak ortaya çıktı ama  aralarındaki ilişki kesin  BERGAMA  KÜRTAJ  ilişki değildi: Örneğin; Kİ İnkaların yazısı olmamasına karşın  BERGAMA  KÜRTAJ  İnka imparatorluğu; Kİ Azteklerin pek az salgın hastalığı olmasına karşın  BERGAMA  KÜRTAJ  Aztek yazısı ortaya çıktı. Dingiswayo’nun Zuluları bu öğelerin her  BERGAMA  KÜRTAJ inin tarihin genel seyrine  BERGAMA  KÜRTAJ az bağımsız şekilde katkıda bulunduğunu örnekliyor. Onlarca Zulu şefliği arasında Mtetwa şefliğinin öteki şefliklere göre ne teknoloji; Kİ ne yazı; Kİ ne de mikroplar bakımından  BERGAMA  KÜRTAJ  üstünlüğü vardı; Kİ ama    İZMİR KÜRTAJ FİYAT .de onları yenmeyi başarmıştı. Tek üstünlüğü yönetim ve ideoloji üstünlüğüydü. Sonuçta ortaya çıkan Zulu devleti bu yüzden  BERGAMA  KÜRTAJ  kıtanın  BERGAMA  KÜRTAJ  parçasını neredeyse  BERGAMA  KÜRTAJ  yüzyıl elinde tutabilmişti.

 

* İngilizce “kleptocracy” sözcüğünün karşılığı olarak; Kİ hırsızlar yönetimi anlamında “hır-sızkrasi”; “kleptocrat” sözcüğü için de benzer biçimde “hırsızkrat” sözcüğünü kullandım. (ç.n.)

 

Dördüncü Kısım: Beş Bölümde Devriâlem

XIV.  Bölüm: Yali’nin Halkı

 

Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  ile Avustralya Tarihleri

 

Karım Marie ile ben  BERGAMA  KÜRTAJ  yaz Avustralya’da tatil yaparken; Kİ Menindee kasabası yakınlarındaki çölde yerlilere ait iyi korunmuş kaya resimlerini görmeye gitmeye karar verdik. Avustralya çöllerinin kuruluğuyla ve sıcağıyla ünlü olduğunu biliyordum; Kİ ama Kaliforniya çölünün ve Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  savanasının kuru sıcağında uzun saatler çalışarak geçirmiştim bu yüzden Avustralya’da turist olarak karşılaşacağımız önemsiz sorunlarla baş edebilecek kadar deneyimli olduğumu düşünüyordum. Yanımıza epeyce su alarak Marie ile ikimiz üç-beş kilometre ötedeki duvar resimlerini görmeye gitmek üzere öğleyin yaya olarak yola çıktık.

 

Yol; Kİ bulutsuz  BERGAMA  KÜRTAJ  göğün altında; Kİ gölge namına hiç BERGAMA  KÜRTAJ  şeyin olmadığı açık  BERGAMA  KÜRTAJ  arazide korucu istasyonundan başlayarak tepeye doğru gidiyordu. Soluduğumuz hava öylesine kuru ve sıcaktı ki sanki  BERGAMA  KÜRTAJ  Fin hamamında oturmuş soluyordum. Resimlerin bulunduğu kayalıklara vardığımızda suyumuz bitmişti. Resimlere duyduğumuz ilgiyi de kaybetmiştik; Kİ yamaca tırmanıyor; Kİ düzenli şekilde ağır ağır soluyorduk. Derken; Kİ kesinlikle timalya kuşunun  BERGAMA  KÜRTAJ  türü olan  BERGAMA  KÜRTAJ  kuş gördüm ama bilinen bütün timalya kuşu türlerine göre çok büyük görünüyordu. O zaman hayatımda ilk kez sıcaktan

 

sanrı gördüğümü fark ettim. Marie ile ikimiz hemen geri dönmemiz gerektiğine karar verdik.

 

İkimiz de konuşmuyorduk. Yürürken olanca dikkatimizle soluklarımızı dinliyor; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ  sonraki işaret noktasından ne kadar uzakta olduğumuzu hesaplamaya; Kİ ne kadar zaman alacağını tahmin etmeye çalışıyorduk. Benim ağzım; Kİ dilim kupkuruydu artık; Kİ Marie’nin de yüzü kıpkırmızı olmuştu. Sonunda havalandırmalı korucu istasyonuna vardığımızda su soğutucusunun yanındaki sandalyelere yığıldık; Kİ su soğutucusunda kalmış olan 2 litre suyu içtik; Kİ korucudan  BERGAMA  KÜRTAJ  şişe daha istedik. Orada öyle hem fiziksel hem duygusal  olarak  BERGAMA  KADIN DOĞUMn halde otururken; Kİ o resimleri yapmış olan yerlilerin bütün hayatlarını; Kİ böyle başlarını sokacak havalandırmalı  BERGAMA  KÜRTAJ  sığınak olmadan; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ  şekilde bu çölde geçirdiklerini; Kİ su da yiyecek de bulmayı başardıklarını düşündüm.

 

Beyaz Avustralyalılar için Menindee; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ  yüzyıl önce çölün kuru sıcağı yüzünden felaketlerin en kötüsüne uğramış iki beyazın ana kamp yeri olarak ünlüdür: İrlandalı polis Robert Burke ile Ingiliz gökbilimci William Wills; Kİ Avustralya’yı güney-kuzey doğrultusunda  BERGAMA  KÜRTAJ  baştan  BERGAMA  KÜRTAJ  başa  geçmek isteyen Avrupalıların ilk keşif yolculuğunun kötü yazgılı liderleri. Uç ay yetecek yiyecek yüklü altı deve ile yola çıkan Burke ile Wills’in Menindee’nin  kuzeyindeki  çölde yiyecekleri tükendi. Arka arkaya üç kez iyi beslenen yerlilere rastladılar ve üç kez bu yerliler tarafından kurtarıldılar; Kİ o  çölde yaşayan bu yerliler kâşiflere balık; Kİ eğreltiotu çöreği; Kİ kızarmış besili fareler verdiler. Ama sonra Burke  BERGAMA  KÜRTAJ  aptallık edip yerlilerden  BERGAMA  KÜRTAJ ine tüfeğiyle ateş etti; Kİ bunun üzerine

 

yerlilerin hepsi kaçtı. Burke ile Wills hayvan avlayabilecekleri tüfekleri olmasına; Kİ yerlilerden daha üstün durumda bulunmalarına karşın aç kaldılar; Kİ güçten düştüler; Kİ yerlilerin çekip gidişinden  BERGAMA  KÜRTAJ  ay sonra öldüler.

 

Karımla ikimizin Menindee deneyimi; Kİ Burke ile Wills’in yazgısı benim için Avustralya’da  BERGAMA  KÜRTAJ  insan toplumu kurmanın güçlüklerinin canlı örneği oldu. Avustralya bütün öteki kıtalardan farklı  BERGAMA  KÜRTAJ  kıta: Avrasya; Kİ Afrika; Kİ Kuzey Amerika; Kİ Güney Amerika arasındaki farklar; Kİ Avustralya ile bu kara parçalarının herhangi  BERGAMA  KÜRTAJ i arasındaki farkların yanında  önemsiz kalıyor. Avustralya hepsinden çok daha kurak; Kİ küçük; Kİ düz; Kİ verimsizin verimsizi; Kİ iklimi belli  olmayan; Kİ canlılar yönünden en yoksul kıta. Avrupalıların en son fethettikleri kıta. Avrupalılar fethedinceye kadar en farklı ve nüfusu en az insan topluluklarının yaşadığı  BERGAMA  KÜRTAJ  kıtaydı.  BERGAMA  KÜRTAJ incisi mi İkincisine yol açtı? Öyleyse; Kİ nasıl? Bizim için en mantıklısı dünya çevresindeki yolculuğumuza Avustralya’dan başlamak ve bütün kıtaların farklı tarihlerini anlamak için 2. ve 3. Kısımlardan çıkan dersleri uygulamak.

 

Konunun uzmanı olmayan insanların çoğu için Avustralya’nın yerli toplumlarının en göze çarpan özelliği görünürdeki “gerilik”leridir. Çağımızda sözüm ona uygarlığın damgalarından hiç BERGAMA  KÜRTAJ ini taşımayan yerli halkların hâlâ yaşadığı tek kıta Avustralya’dır -ne çiftçilik; Kİ ne hayvancılık; Kİ  ne metal işleme; Kİ ne ok ve yay; büyük yapılar; Kİ yerleşik köyler; Kİ yazı; Kİ şeflikler ya da devletler; Kİ hiç BERGAMA  KÜRTAJ i olmadan. Avustralya yerlileri göçebe ya da yarı göçebe avcı/yiyecek toplayıcısıydılar; Kİ obalar halinde örgütlenmişlerdi; Kİ geçici barınaklarda ya da kulübelerde yaşıyorlardı; Kİ hâlâ taş aletler

 

kullanıyorlardı. Son 13.000 yıl içinde öteki kıtalara göre Avustralya’daki kültürel değişim çok daha az olmuştu. Avrupalıların Avustralya yerlileriyle ilgili görüşlerini ilk Fransız kâşiflerden  BERGAMA  KÜRTAJ inin şu sözleri çok iyi özetliyor: “Dünyanın en sefil insanları; Kİ vahşi hayvanlara en yakın olan insanlar.”

 

Oysa 40.000 yıl önce Avustralya yerlileri Avrupa ile öteki kıtalardaki toplumlara göre büyük  BERGAMA  KÜRTAJ  sıçrama yapmışlardı. Dünyada bilinen ağızları keskinleştirilmiş ilk taş aletlerden bazılarını; Kİ saplı ilk taş aletleri (yani; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ  sapın ucuna takılmış taş başlardan oluşan baltaları); Kİ en eski deniz taşıtlarını geliştirmişlerdi. Bilinen en eski kaya resimlerinden bazıları Avustralya’da bulunmuştur. Çağdaş insanın vücut yapısına sahip insanlar Batı Avrupa’ya yerleşmeden önce Avustralya’ya yerleşmiş olabilirler. Peki; Kİ bütün bu gelişmelere karşılık niçin Avrupalılar Avustralya’yı ele geçirdi de bunun tersi olmadı?

 

Bu sorunun içinde  BERGAMA  KÜRTAJ  başka soru yatıyor. Pleyistosen Buzul Çağı sırasında okyanusların suyunun çoğunu kıtalardaki buz tabakası tutuyordu; Kİ su düzeyi bugünkü düzeyinin çok altına düşmüştü; bugün Avustralya’yı Yeni Gine’den ayıran sığ Ara- fura denizi ovalık; Kİ kuru  BERGAMA  KÜRTAJ  araziydi. Bundan yaklaşık 12.000 ile 8000 yıl önce buz tabakalarının erimesiyle deniz yükseldi; Kİ ovalık araziyi sular bastı; Kİ eski Büyük Avustralya kıtası Avustralya ve Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  olmak üzere iki yarı kıtaya bölündü (Şekil 15.1).

 

Eskiden  BERGAMA  KÜRTAJ leşik olan bu iki kara kütlesindeki insan toplulukları yakın çağlarda  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ lerinden çok farklıydı. Avustralya yerlileri üzerine  BERGAMA  KÜRTAJ az önce söylediklerimin tersine; Kİ Yeni Ginelilerin çoğu; Kİ örneğin Yali’nin halkı çiftçi ve

 

domuz çobanıydı. Yerleşik köylerde yaşıyorlardı ve siyasal olarak obalar halinde değil daha çok kabileler halinde örgütlenmişlerdi. Yeni Ginelilerin hepsinde ok ve yay vardı; Kİ çoğu çanak çömlek kullanıyordu. Avustralyalılara göre Yeni Gineliler genellikle çok daha sağlam evlere; Kİ denize dayanıklı gemilere; Kİ çok daha fazla sayıda ve çeşitlilikte kap kaçağa sahipti. Yeni Gineliler avcı/yiyecek toplayıcısı değil de yiyecek üreticisi oldukları için Avustralyalılara göre nüfus yoğunluğu ortalaması çok daha yüksek toplumlarda yaşıyorlardı: Yeni Gine’nin yüzölçümü Avustralya’nınkinin onda  BERGAMA  KÜRTAJ iydi ama Avustralya’daki yerel nüfusun  BERGAMA  KÜRTAJ kaç kat fazlasını barındırıyordu.

 

 

 

Şekil 15.1. Güneydoğu Asya’dan Avustralya ve Yeni Gine’ye kadar   bölge   haritası.   Kesiksiz   çizgiler   bugünkü            kıyıları

 

gösteriyor; kesik çizgilerse deniz seviyesinin Pleyistosen Bölüm’de; Kİ bugünkü düzeyinin -yani; Kİ Asya  ve  Büyük Avustralya sığlıklarının- altına düştüğü zamanki kıyılan. Pleyistosen Bölüm’de Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  ve Avustralya  BERGAMA  KÜRTAJ leşik durumda tek  BERGAMA  KÜRTAJ  kıtaydı ve Büyük  Avustralya’yı  oluşturuyordu; Borneo; Kİ Cava; Kİ Sumatra ve Tayvan’sa Asya anakarasının parçasıydı.

 

Pleyistosen Bölüm’ün Büyük Avustralyasından kopmuş daha büyük kara parçasındaki insan toplulukları gelişmekte niçin  bu kadar “geri” kaldılar da; Kİ daha küçük kara parçasındakiler bu kadar hızla “ileri” gitti? Yeni Gine’deki bütün bu yenilikler Yeni Gine’den topu topu 150 kilometrelik  BERGAMA  KÜRTAJ  denizle; Kİ Torres Boğazıyla ayrılmış olan Avustralya’ya niçin yayılmadı? Kültürel antropoloji açısından Avustralya ile Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  arasındaki uzaklık 150 kilometreden bile azdır; Kİ çünkü Torres Boğazı’na serpiştirilmiş adalarda ok ve yay kullanan; Kİ kültürel bakımdan Yeni Ginelilere benzeyen çiftçiler yaşar. Torres Boğazı adalarının en büyüğü Avustralya’dan 16 kilometre uzaktadır. Adalılar Yeni Ginelilerle olduğu kadar Avustralya yerlileriyle de çok canlı  BERGAMA  KÜRTAJ  ticaret hayatı sürdürmüşlerdi. Yalnızca 16 kilometre genişliğinde olan ve sürekli kanoların mekik dokuduğu sakin  BERGAMA  KÜRTAJ  suyun iki kıyısında nasıl bu kadar farklı iki kültür evreni varlığını sürdürebilir?

 

Avustralya yerlileriyle karşılaştırıldığında Yeni Gineliler kültürel olarak “ileri” düzeydedirler. Ama çağımızdaki başka insanların çoğu onları “geri” olarak görür. On dokuzuncu yüzyıl sonunda Avrupalılar Yeni Gine’yi sömürge haline getirmeye başlayıncaya kadar Yeni Ginelilerin hiç BERGAMA  KÜRTAJ i okuma yazma bilmiyordu; taş aletler kullanıyorlardı; Kİ siyasal olarak

 

henüz devletler ya da ( BERGAMA  KÜRTAJ kaçı dışında) şeflikler halinde örgütlenmiş değildiler. Varsayalım ki Yeni Gineliler  Avustralya yerlilerinden çok daha “gelişmiş” durumdaydı; Kİ peki    İZMİR KÜRTAJ FİYAT .de niçin Avrasyalılar; Kİ Afrikalılar; Kİ Amerikan yerlileri kadar “gelişmediler”? Böylece Yali’nin halkı ve onların AvustralyalI kuzenleri bilmece içinde bilmece sunuyorlar.

 

Avustralya’daki yerli toplumların kültürel olarak “geri” kalmasının nedenleri sorulduğunda beyaz Avustralyalıların basit  BERGAMA  KÜRTAJ  yanıtı var: Kabahat güya yerlilerin kendisinde. Yüz çizgileri ve deri rengi olarak yerliler elbette Avrupalılardan farklı; Kİ bu fark bazı on dokuzuncu yüzyıl sonu yazarlarını onların insansı-maymunlarla insanlar arasındaki eksik halkayı oluşturduğunu düşünmeye itti. Halkı 40.000 yıldan fazla  BERGAMA  KÜRTAJ  süredir okuması yazması olmayan  avcı/yiyecek toplayıcılardan oluşan  BERGAMA  KÜRTAJ  kıtayı sömürgeleştirmelerinin üzerinden  BERGAMA  KÜRTAJ kaç on yıl geçmeden; Kİ beyaz İngiliz sömürgecilerin okuryazar; Kİ yiyecek üreticisi  BERGAMA  KÜRTAJ  sanayi demokrasisi yaratmalarını insan başka nasıl açıklayabilir? Avustralya’da zengin bakır; Kİ kalay; Kİ kurşun; Kİ çinko yataklarının yanı sıra dünyanın en zengin demir ve alüminyum  yataklarının bulunması da özellikle dikkat çekicidir. Öyleyse Avustralya yerlileri niçin metal aletlerden hâlâ habersizdi ve Yontma Taş Çağı’nda yaşıyorlardı ?

 

İnsan toplumlarının evriminde bu son derece denetimli  BERGAMA  KÜRTAJ  deneye benziyor. Kıta aynı kıta; ancak insanlar farklı. Bundan dolayı; Kİ Avustralya yerli toplumlarıyla Avrupalı Avustralya toplumların arasındaki farkın açıklaması bu toplumları oluşturan insanlardaki farkta aranmalı. Öte yandan bunda küçük  BERGAMA  KÜRTAJ  yanılgı olduğunu göreceğiz.

 

Bu mantığı irdelemenin ilk adımı olarak  halkların  kendilerinin kökenlerini inceleyelim. Hem Avustralya’ya hem de Yeni Gine’ye insanlar en azından 40.000 yıl önce; Kİ bu ikisinin Büyük Avustralya olarak  BERGAMA  KÜRTAJ leşik oldukları  BERGAMA  KÜRTAJ  zamanda geldiler. Haritaya şöyle  BERGAMA  KÜRTAJ  göz atarsak (Şekil 15.1) sömürgecilerin en son kökenlerinin en yakın kıta; Kİ Güneydoğu Asya olması; Kİ adadan adaya atlayarak  Endonezya  Takımadaları yoluyla gelmiş olmaları gerektiği kanısına varırız. Bu sonucu çağdaş Avustralyalıların; Kİ Yeni Ginelilerin ve Asyalıların arasındaki genetik akrabalıklar ile bugün Filipinler’de; Kİ Malaya Yarımadası’nda; Kİ Myanmar açıklarındaki Andaman Adaları’nda fiziksel görünüşleri az çok  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ ine benzeyen  BERGAMA  KÜRTAJ kaç toplumun varlığını sürdürmesi gerçeği desteklemektedir.

 

Sömürgeciler Büyük Avustralya’nın kıyılarına ayak basar basmaz kıtanın her yerine; Kİ en uzak köşelerine; Kİ koşulları en olumsuz olan yaşam çevrelerine kadar hızla yayıldılar.  Fosiller ve yontma taş aletler onların 40.000 yıl önce Avustralya’nın güneybatı köşesinde; 35.000 yıl önce Avustralya’nın güneydoğu köşesinde ve Tasmanya’da; Kİ yani sömürgecilerin Batı Avustralya’da ya da Yeni Gine’de çıkarma yapmış olabilecekleri noktadan (Endonezya’ya ve Asya’ya en yakın bölümlerden) en uzak köşede; 30.000 yıl önce Yeni Gine’nin soğuk yaylalarında var olduklarını gösteriyor. Bütün bu yerlere batıdaki çıkarma noktasından kara yoluyla gitmiş olabilirler. Bununla  BERGAMA  KÜRTAJ likte 35.000 yıl önce Yeni Gine’nin kuzeydoğusundaki Bismarck ve Solomon Takımadalarında sömürge kurabilmek için onlarca kilometre genişliğindeki denizleri aşmak gerekiyordu. İnsanların yerleşmesi 40.000 yıl öncesinden 30.000 yıl öncesine kadar geniş  BERGAMA  KÜRTAJ  aralığa

 

yayılmamış daha hızlı gerçekleşmiş de olabilir; Kİ çünkü çeşitli tarihler radyokarbon yönteminin deneysel hata payı içinde kesin olarak belirlenemiyor.

 

Avustralya ile Yeni Gine’nin başlangıçta  BERGAMA  KÜRTAJ leşik olduğu Pleyistosen Bölüm’de Asya kıtası doğuya doğru bugünkü Borneo; Kİ Cava ve Bali adalarını içine alacak şekilde uzanıyordu; Kİ Avustralya ve Yeni Gine’ye bugünkü Güneydoğu Asya’nın kıyı çizgisinden neredeyse 1600 kilometre daha yakındı.    İZMİR KÜRTAJ FİYAT .de Borneo’dan ya da Bali’den Pleyistosen  Bölüm un Büyük Avustralyasına ulaşmak için aralarında genişlikleri 80 kilometreyi bulan boğazların da bulunduğu en azından sekiz boğazdan geçmek gerekiyordu. 40.000 yıl önce bambu sallarla; Kİ düşük teknolojiyle bu iş başarılmış olabilir ama denize dayanıklı gemiler Güney Çin kıyılarında bugün hâlâ kullanılıyor. Bu yolculuklar    İZMİR KÜRTAJ FİYAT .de çok güç olmuş olmalı; Kİ çünkü 40.000 yıl önceki o ilk çıkarmadan sonra on binlerce yıl boyunca Asya’dan Büyük Avustralya’ya gelen başka insanların olduğuna dair arkeolojik  BERGAMA  KÜRTAJ  kayıt yok. Yeni Gine’de Asya kaynaklı domuzların ve Avustralya’da Asya kaynaklı köpeklerin görülmesi şeklindeki güçlü  BERGAMA  KÜRTAJ  kanıta ancak son  BERGAMA  KÜRTAJ kaç bin yıl içinde rastlıyoruz.

 

Dolayısıyla Avustralya ve Yeni Gine’deki insan toplulukları kendi kökenlerini oluşturan Asya toplumlarından kesin  BERGAMA  KÜRTAJ  yalıtılmışlık içinde geliştiler. Bu yalıtılmıştık bugün  konuşulan dillere yansımaktadır. Bu binlerce yıllık yalıtılmışlıktan sonra; Kİ ne çağdaş Avustralya yerlilerinin dillerinin ne de (Papua dilleri denen) başlıca çağdaş  Yeni     BERGAMA  KÜRTAJ  dil grubunun herhangi çağdaş  BERGAMA  KÜRTAJ  Asya diliyle ilişkisi vardır.

 

Yalıtılmışlık genlere ve fiziksel yapıya da yansımıştır. Genetik incelemeler Avustralya yerlileri ile Yeni Gine’nin dağ insanlarının başka kıtaların insanlarına göre çağdaş Asyalılara  BERGAMA  KÜRTAJ az daha fazla benzediğini gösteriyor ama aralarında yakın akrabalık ilişkisi yok. İskelet ve fiziksel görünüm olarak Avustralya yerlileriyle Yeni Gineliler  Güneydoğu Asyalılardan da farklılar; Avustralyalıların ya da Yeni Ginelilerin fotoğraflarıyla EndonezyalIların ya da Çinlilerinkini karşılaştırırsanız apaçık görürsünüz. Bütün bu farkların  BERGAMA  KÜRTAJ  nedeni; Kİ başlangıçta Asya’dan Büyük  Avustralya’ya gelen sömürgecilerin; Kİ gerideki yurtlarında bıraktıkları Asyalı kuzenlerinden farklılaşmak için çok zamanları olması; Kİ bu sürenin büyük  BERGAMA  KÜRTAJ  bölümünde kuzenlerinin pek az genetik alışveriş yapmış olmalarıdır. Ama belki de daha önemli  BERGAMA  KÜRTAJ  nedeni Büyük Avustralya sömürgecilerinin kökenini oluşturan Güneydoğu Asya insan ailesinin yerini Çin’den yayılan başka Asyalıların almasıdır.

 

Avustralya yerlileriyle Yeni Gineliler genetik olarak; Kİ beden yapısı ve dil olarak  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ lerinden farklılaşmışlardı. Örneğin; Kİ insanların (genetik olarak belirlenen) belli başlı kan grupları arasında ABO denen sistemin B gruplarıyla MNS sisteminin  S grupları Yeni Ginelilerde ve dünyadaki geri kalan insanların çoğunda görülür; Kİ ama her ikisi de  Avustralyalılarda çoğunlukla görülmez. Yeni Ginelilerin çoğunun saçları ince kıvırcıktır; Kİ Avustralyalıların çoğununkiyse düz ya da dalgalı. Avustralya dilleriyle Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  Papua dilleri Asya dilleriyle ilişkili olmadığı gibi  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ iyle de ilişkili değildir; Kİ ancak  Torres Boğazı’nın her iki kıyısına doğru yayılmış bazı sözcükler vardır.

 

Avustralyalılar ile Yeni Gineliler arasındaki bütün bu farklar çok farklı yaşama çevrelerinde uzun yıllar sürmüş yalıtılmışlığı yansıtmaktadır. Arafura Denizi sonunda Avustralya’yı Yeni Gine’den aşağı yukarı 10.000 yıl önce ayırdı ayıralı gen alışverişi Torres Boğazı adaları aracılığıyla pek seyrek olarak kurulacak ilişkilerle sınırlı kalmıştır. Bu olgu kıtanın iki yarısındaki insanların kendi yaşama çevrelerine uyum sağlamalarına olanak vermiştir. Yeni Gine’nin güney kıyılarının savanaları; Kİ mangrovları Kuzey Avustralya’dakilere benzer ama iki yarı kıtanın yaşama çevreleri bütün öteki önemli özellikleri açısından farklıdır.

 

Farklardan bazıları şunlardır: Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  neredeyse ekvatorun üzerindedir; Kİ Avustralya ise ta ılıman kuşaklara kadar uzanır; Kİ ekvatorun neredeyse 40 derece güne   İZMİR KÜRTAJ FİYAT .kadar ulaşır. Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  dağlıktır; Kİ son derece girintili çıkıntılıdır; Kİ dağların yüksekliği 5000 metreyi bulur; Kİ en yüksek tepelerin üzeri buzla kaplıdır; Kİ Avustralya ise çoğunlukla düz ve yüksek olmayan  BERGAMA  KÜRTAJ  kıtadır – topraklarının % 94’ünün deniz seviyesinden yüksekliği 650 metrenin altındadır. Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  dünyanın en çok yağış alan yerlerinden  BERGAMA  KÜRTAJ idir; Kİ Avustralya ise en kurak. Yeni Gine’nin çoğu bölgesi yılda 2500 milimetre yağış alır; Kİ yüksek yerler 5000 milimetreden fazla yağış alır; Kİ Avustralya’nın çoğu bölgesiyse 500 milimetreden az. Yeni Gine’nin ekvator iklimi mevsimden mevsime; Kİ yıldan yıla az değişiklik gösterir; Kİ ama Avustralya’nın iklimi mevsimliktir; Kİ öteki kıtaların hiç BERGAMA  KÜRTAJ inde iklim yıldan yıla bu kadar değişmez. Bu nedenle; Kİ kurumayan büyük ırmaklar Yeni Gine’yi dantel gibi süslerken; Kİ Avustralya’da sürekli akan ırmaklar çoğu zaman yalnızca Doğu Avustralya’da görülür;  Avustralya’nın en büyük ırmak sistemi (Murray-Darling) kuraklık sırasında

 

aylarca susuz kalmıştır. Yeni Gine’de karaların çoğu sık yağmur ormanlarıyla kaplıdır; Kİ Avustralya’daki karaların çoğu yalnızca çöllerle ve kabaklaşmış kuru ormanlıklarla.

 

Volkanik hareketlerin sonucu olarak Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  genç ve  verimli toprakla kaplıdır; Kİ buzullar durmadan  BERGAMA  KÜRTAJ  ileri; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ  geri gider; Kİ yüksek bölgelerdeki araziyi aşındırırlar; Kİ dağlardan inen akarsular ovalara büyük miktarda alüvyon taşır. Oysa Avustralya kadar toprakları yaşlı; Kİ verimsiz; Kİ besleyicilikten yoksun  BERGAMA  KÜRTAJ  kıta yoktur; Kİ çünkü Avustralya’da fazla volkanik hareket yoktur; Kİ yüksek dağlar ve buzullar da yoktur. Avustralya’nın topraklarının onda  BERGAMA  KÜRTAJ ine sahip olmasına karşın Yeni Gine’de Avustralya’daki memeli türlerinin ve kuş türlerinin neredeyse hepsi vardır -Yeni Gine’nin ekvator bölgesinde bulunmasının; Kİ çok daha fazla yağış almasının; Kİ  daha verimli; Kİ daha yüksek tepeli olmasının  BERGAMA  KÜRTAJ  sonucu. Bütün bu çevresel farklar bu iki yarı kıtanın şimdi ele alacağımız  BERGAMA  KÜRTAJ  BERGAMA  KÜRTAJ inden çok farklı kültürel tarihlerini etkiledi.

 

Büyük Avustralya’da en eski en yoğun yiyecek üretimi ile en yoğunluklu nüfuslar Yeni Gine’nin dağlık bölgesindeki vadilerde; Kİ deniz seviyesinden 1300 ile 3000 metre yükseklikte ortaya çıktı. Yapılan kazılar sonucunda 9000 yıl önceye kadar giden ve 6000 yıl önce yaygınlık kazanan karmaşık  BERGAMA  KÜRTAJ  kanalizasyon hendeği sistemi ve daha kuru bölgelerde toprağı nemli tutmaya yarayan setler ortaya çıktı. Hendek sistemleri bugün yüksek bölgelerde bahçe yapmak üzere bataklık arazileri kurutmakta kullanılanlara benziyordu. Polen incelemeleri yaklaşık 5000 yıl önce yüksek bölgelerdeki vadilerde yaygın ormansızlaştırmalar olduğunu kanıtlıyor; Kİ demek ki tarım yapmak için ormanları kesip tarla açıyorlardı.

 

Bugün yüksek bölge tarımının belli başlı ürünleri taro; Kİ muz; Kİ yam; Kİ şekerkamışı; Kİ yenebilir ot saplan; Kİ çeşitli yapraklı  BERGAMA  KADIN DOĞUMler ile yeni yeni yetiştirilen tatlı patatestir. Taro; Kİ muz ve yam; Kİ  BERGAMA  KÜRTAJ   BERGAMA  KADIN DOĞUM evcilleştirme bölgesi olduğuna kuşku bulunmayan Güneydoğu Asya’nın yerli ürünleri olduğu için; Kİ Yeni Gine’nin yüksek bölge ürünlerinin; Kİ tatlı patates dışında; Kİ Asya’dan geldiğine inanılıyordu. Ama sonunda  şekerkamışının; Kİ  yapraklı sebzelerin; Kİ yenebilir ot saplarının Yeni Gineli türler oldukları; Kİ Yeni Gine’de yetiştirilen belli muz türlerinin Asyalı değil daha çok Yeni  Gineli atalara sahip oldukları; Kİ taro ile  bazı yam  BERGAMA  KADIN DOĞUMlerinin Asya’nın yerli  BERGAMA  KADIN DOĞUMsi olduğu kadar Yeni Gine’nin de olduğu anlaşıldı. Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  tarımı gerçekten de Asya kökenli olsaydı yüksek bölge ürünlerinin kesin olarak Asya’dan gelmiş olması gerekirdi ama böylesi hiç yok. Bu nedenlerden dolayı Yeni Gine’nin yüksek bölgelerinde tarımın Yeni Gine’de bulunan yaban  BERGAMA  KADIN DOĞUM türlerinin  evcilleştirilmesiyle yerel olarak başladığı genel olarak kabul ediliyor.

 

Böylece Yeni    BERGAMA  KÜRTAJ  dünyada  BERGAMA  KADIN DOĞUMlerin bağımsız olarak evcilleştirildiği merkezlerden  BERGAMA  KÜRTAJ i olarak Bereketli Hilal in; Kİ Çin’in ve  BERGAMA  KÜRTAJ kaç başka bölgenin yanında yerini alıyor. Arkeolojik kazı yerlerinde 6000 yıl önce yüksek bölgelerde yetiştirilen gerçek  BERGAMA  KADIN DOĞUMlerin hiç BERGAMA  KÜRTAJ  kalıntısına rastlanmadı.    İZMİR KÜRTAJ FİYAT .de bu hiç şaşırtıcı değil; Kİ çünkü yüksek bölgelerin bugünkü ana ürünleri; Kİ özel koşullar altında olmadıkça  görünür arkeolojik kalıntı  BERGAMA  KÜRTAJ akacak cinsten  BERGAMA  KADIN DOĞUMler değil. Bu yüzden de bunların bazılarının (özellikle de günümüze kalmış olan eski kanal sistemi bugün taro yetiştirmek için kullanılan sisteme çok benzediği için); Kİ yüksek bölge tarımının ilk temel taşları olması olasılığı var.

içi hareketler için de geçerlidir. Çeşitli yasaları içeren geniş kaps

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

SEO çalışması tarafımca yapılmıştır. - Mail: mtbzdg@gmail.com - © 2021. Tüm Hakları Saklıdır.

Open chat
Merhabalar. Sorularınızı buradan iletebilirsiniz. Sağlıklı günler dilerim. OP DR SEZGİN DURSUN
İSTANBUL ATAŞEHİR KLİNİĞİ
Çekinmeden arayınız...