Op.Dr. Sezgin Dursun

KARACABEY KÜRTAJ / ACISIZ-GÜVENLİ

11

KARACABEY KÜRTAJ / ACISIZ-GÜVENLİ

TEL: O541 998 34 34

Kürtaj bir doğum kontrol yöntemi değildir. Çeşitli nedenlerle eğer çocuk doğurmak-gebelik için uygun zamanda olmadığınızı düşünüyorsanız öncelikle modern aile planlaması yöntemlerinden birini kullanın. Kondom, doğum kontrol hapı, spiral takılması başlıca yöntemlerdir. İstenen çocuk sayısına ulaştığınızı düşünüyorsanız doktorunuzun onayıyla tüplerinizi bağlatabilirsiniz. Takvim yöntemi , geri çekme veya ilişki sonrası vajinal yıkamanın kesinlikle güvenilir yöntemler olmadığını bilmelisiniz

Her şeye rağmen gebelik oluştuysa bunu gerçekten istemediğinizden emin olmalısınız. Kürtaj sonrası pişmanlık yaşayabileceğinizi göz önünde bulundurarak karar verin. KÜRTAJ KARARINIZI BİR DAHA GÖZDEN GEÇİRİN.

Kesinlikle kürtaj olmaya karar verdiyseniz bunu Kadın Doğum hekiminin kontrolünde  steril koşulları sağlayan bir klinikte olun. Her ne kadar karmaşık bir işlem olmasa da uygun olmayan koşullarda yapılan bir kürtaj bütün ömrünüz boyunca size sorun oluşturabilir

Kliniğimizde hasta mahremiyetine katı kurallarla özen gösterilir. Hasta bilgileri hiçbir şekilde üçüncü kişi veya kurumlarla paylaşılmaz.

Kliniğimizde il dışından gelen hastalarımıza öncelik tanınmaktadır. Sorularınız ve sıra önceliği için telefondan bilgi alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle cevap verilemediği durumlarda kısa mesaj veya whatsapp yoluyla ulaşabilirsiniz veya iletişim kısmından mail atabilirsiniz.

 

İŞLEM HAKKINDA:

  • İŞLEM BİLGİLERİ KESİNLİKLE GİZLİ KALIR. KESİNLİKLE ÜÇÜNCÜ KİŞİ VE KURUMLARLA PAYLAŞILMAZ.
  • DİPOSİBLE  MALZEME (KANÜL) KULLANILIR. BASKA HASTALARDA KULLANILAN KANÜLLER İLE KÜRTAJ YAPILMAZ.
  • SADECE VAKUM YÖNTEMİ İLE KÜRETAJ YAPILIR. METAL BİR CİHAZ VEYA ALET KULLANMIYORUZ.
  • KÜRTAJ  İŞLEMİ SON DERECE GÜVENLİ BİR ŞEKİLDE YAPILIR. DAHA SONRA GEBE KALMAK İSTEDİĞİNİZDE SORUN YAŞAMZSINIZ.
  • KÜRTAJ İŞLEMİ HASTANE ORTAMINDA TAMAMEN STERİL ŞARTLARDA YAPILIR.

 

 

KÜRTAJ UYGUNSUZ KOŞULLARDA YAPILIRSA NELER OLABİLİR?

 

RAHİM DELİNMESİ

CİDDİ YUMURTALIK YADA KARIN İÇİ ENFEKSİYON

ÖMÜR BOYU SÜRECEK RAHİM YAPIŞIKLIĞI

ÖMÜR BOYU SÜRECEK ADET GÖRMEME PROBLEMİ (ASCHERMAN SENDROMU)

RAHİM AĞZI YIRTIKLARI

KALICI KISIRLIK

 

Bu problemlerin olmaması için sadece işlem konusunda yetenek- tecrübe olması yetmez. Ultrasonografi ile doğru rahim açısı tespiti, işlem sonrası ultrason ile doğru rahim iç kısmı ölçümü, doğru kürtaj zamanlama kararı vermek de gereklidir. Ayrıca kürtaj sonrası doğru ilaç seçimi de çok önemlidir.

Kliniğimizde il dışından gelen hastalarımıza öncelik tanınmaktadır. Sorularınız ve sıra önceliği için telefondan bilgi alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle cevap verilemediği durumlarda kısa mesaj veya whatsapp yoluyla ulaşabilirsiniz veya iletişim kısmından mail atabilirsiniz.

 

Uzak bir ilde oturuyor olsanız bile sadece soru sormak için rahatlıkla mesaj atabilirsiniz, arayabilirsiniz, ortalama fiyat bilgisi alabilirsiniz. Lütfen çekinmeyin.

TEL: O541 998 34 34

 

Detaylı teknik konulara girmeden akla gelecek ilk soruları hızlıca cevaplayalım.

 

Vakumlu kürtaj

Bir çok klinik kürtaj işlemi içi vakum aspirasyon yöntemini kullanmaktadır. Vakumlu küretaj rahmin her ay çoğalıp adet kanamasıyla atılan kısmına yani endometriuma zarar vermez. Böylece rahimde yapışıklık, tekrar gebe kalmakta zorluk, rahim delinmesi, aşırı kanama , şiddetli ağrı gibi durumlar olmaz

Kanül adı verilen ve uç bölümü son derece ince olan plastik aletler kullanılır. Yumuşak plastik kanüller rahim dokusuna zarar vermez. Merkezimizde rutin uygulamada sadece vakumlu küretaj yöntemiyle işlem yapmaktayız.

 Bu işlemin riskleri nelerdir?

Bütün tıbbi işlemlerde bazı riskler mevcuttur. İşleminiz iyi bir klinikte yapıldığında riskiniz sıfıra yakındır. İyi bir klinikten kastımız öncelikle iyi bir ultrasonla gebelik haftasının ve rahim yönünün belirlenmesi, kaliteli vakum sistemleri kullanılması, genel hijyendir.

  Klinikte ne kadar süre kalmam gerekir?

Daha önce doğum yapmamış kişilerde rahim ağzı (serviks) sert olur. Zorlayıcı bir işlem olmaması için ilaç verilip biraz beklemek uygun olur. İşleminiz acil durumlarda birkaç dakikada yapılabilir. Rahim ağzı yapısı ve gebelik haftasına göre ilaç alıp yaklaşık bir saat beklemeniz de önerilebilir. İşlemin hazırlık kısımları hariç net süresi çoğu zaman 2-3 dakikadır.

İşime kaç günde dönebilirim?

Aynı gün işinize dönebilirsiniz.

Kürtaj sonrası ne zaman cinsel ilişkide bulunabilirim?

Kürtajdan 10 gün sonra cinsel ilişkide bulunabilirsiniz.

Aşırı ağrım olur mu?

İyi bir anesteziyle hemen hemen hiç ağrınız olmaz. Nadiren az miktarda ağrı olabilir.

Kürtaj sonrası kanama kaç gün sürer?

Kanama çoğunlukla 1-7 gün sürer. Eğer daha uzun sürerse doktorunuzla görüşüp ultrason kontrolüne gelmeniz gerekir. Vakum yöntemi en iyi yöntem olmakla beraber vakum yöntemiyle yapılan kürtaj sonrasında kanamalar daha uzun sürebilir. Eski yöntemle yani küretle temizleme yöntemiyle kanama ve parça kalması ihtimali daha azdır. Çünkü bu yöntemle rahim içi keskin uçlu metal kaşıklarla iyice temizlenir. Bu detaylı temizleme kanamanın daha az olmasını sağlar ancak ciddi riskler barındırır. Rahim zarar görebilir. Vakum yöntemiyle kanamlar biraz daha uzun sürebilir ama kesinlikle en güvenilir yöntemdir.

Kürtaj olduğum daha sonra anlaşılır mı?

Hayır sağlıklı bir işlem sonrasında ultrason veya başka yöntemlerle kürtaj olduğunuz anlaşılmaz.

Kürtaj sonrası hangi ilaçları kullanmak gerekir?

Doktorunuzun size verdiği ilaçlar temel olarak  iki gruptan oluşur

1-Ağrı kesici

2-Antibiyotik (olası bir enfeksiyona karşı)

Bazen bu iki grup iacın yanına ek ilaçlar yazılabilir. Örneğin muayene sırasında belirgin vajinal akıntı izlendiyse fitil tarzında ilaçlar yazılabilir. Eğer fitil yazıldıysa kanamanız tam olarak geçince kullanmaya başlayın. Ağrınız yoksa ve doktorunuz başka bir şey söylemediyse ağrı kesici ilaç kullanmayabilirsiniz.

Daha sonraki gebeliğimi etkiler mi, sorun yaşar mıyım?

Hayır kürtaj uygun şartlarda yapıldıysa sonraki gebeliklerinizi etkilemez. Gebe kalmanıza engel olmaz. Oluşan gebelikte problem yaşamanıza neden olmaz.

Kürtaj olduğum bilgisi başkalarıyla paylaşılır mı?

Kliniklerin kendi uygulamaları vardır. Bizim kliniğimizde bilgiler kesinlikle başka kişi ya da kurumlarla paylaşılmaz.

Kliniğe gelirken neler yapmam gerekir?

Öncelikle kürtaj kararınızı iyice düşünün. Gerekirse bir yakınızla görüşün veya profesyonel destek alın, işlemi aceleye getirmeyin. Yasal işlem yapılma süresinin ülkemizde 10 hafta (ilişki tarihinden sayınca yaklaşık  (56 gün) olduğunu biliniz. Bu süreyi geçerse kürtaj olamazsınız. İşleminiz sabah saatlerinde yapılacaksa aç olarak gelin, öğleden sonra yapılacaksa kahvaltı edin ancak ardından bir şey yemeyin. Tıbbi geçmişinizle ilgili sorulan soruların cevaplarını doktorunuza eksiksiz aktarın.

Kürtaj fiyatları neye göre belirlenir?

Çoğu klinik gebelik haftasına , daha önce doğum veya sezaryen olup olmamasına ve ek tıbbi duruma göre fiyat belirler. Daha önce doğum yapanlarda işlem nisbeten kolay olmaktadır. Güncel fiyat bilgisi için lütfen arayınız.

Kürtaj en eken hangi haftada yapılır?

Gebeliğin kan veya idrar testleriyle tespitinden sonra ultrason kontrolü gerekir. Gebelik ultrasonda teyit edildiğinde işlem yapılabilir. Hastanın kilosu ve diğer bazı faktörlere bağlı olarak 4-6 haftalarda karından yapılan ultrasonla tespit edilebilir. Vajinal ultrasonla çoğunlukla 4 hafta civarında tespit yapılır. Gebelikten şüphelendiğinizde eğer kesin olarak istemediğinize karar verdiyseniz testlerle teyit edin. Erken dönemde en iyi gebelik belirleme yöntemi kan testidir. Gebelik sadece kan testiyle tespit edildiyse yani henüz ultrasonda görülmediyse kürtaj işlemi yapılmaz.

 Kürtaj en geç hangi haftada yapılır?

Türkiye’de yasal kürtaj süresi 10 haftadır. Bu süre adet tarihinden sayınca 10 hafta olmakla birlikte ilişki tarihinden sayınca 8 haftaya    (56 gün ) denk gelmektedir.

Kürtajdan sonra işlemin doğru yapıldığı test edilecek mi?

Evet. Kürtaj işleminden sonra ultrasonla tekrar rahim içine bakılır. İşlem doğru yapılmış mı, içerde parça var mı, kanama odağı var mı diye kontrol edilir.

 İstanbul Kürtaj fiyatları 2022

Kürtaj fiyatı, operasyonun yapılacağı işlemde kullanılan malzemelerin tek kullanımlık olup olmaması, işlem yapılacak kliniğin hijyeni, hekimin deneyimi, gebelik haftasına göre değişiklik göstermektedir.

Kürtaj sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Kürtaj anestezili (uyutularak) yapıldıysa işlem sonrası uyku hali,unutkanlık, dikkat dağınıklığı olabilir. Kürtaj işlemine ciddi psikolojik baskı-kararsızlıkla giren kişilerde işlem sonrası çok nadiren de olsa pişmanlık, ağlama krizleri olabilir. Bu stresli durumdan kurtulmanın verdiği aşırı sevinç de ağlama krizlerine yol açabilir.

Anestezi ile kürtaj olanların ilk bir saat araç kullanmak gibi dikkat gerektiren işler yapmaması gerekir.

Muayenehanede kürtaj yapılır mı?

Muayenehane ölçeğindeki yerlerde kürtaj yapılması durumu ülkeden ülkeye değişmektedir. Aslında kürtaj yapılıp yapılmaması ya da hangi haftaya kadar yapılabileceği ülkeler arasında ciddi farklılıklar gösterir. Muayenehane ölçeğinde bir klinikte işlem yapılması başka herhangi bir sağlık sorunu olmayan birinde tıbbi prosedür olarak son derece güvenlidir.

Kürtaj sonrası kısırlık olur mu?

Kürtaj işlemi araba kullanmaya benzer. Çok aşırı zor değildir ancak basit dikkatsizlikler düzeltilemez ciddi sorunlara yol açabilir.

Trafik kuralları gibi basit ama hayat kurtarıcı kurallardan bazıları şunlardır:

  • Kürtajın yapıldığı klinikte hijyen kurallarına, steriliteye kesinlikle dikkat edilmelidir.
  • Kürtaj işlemini yapan hekim kesinlikle bu konuda çok tecrübeli olmalıdır. Sadece işlem konusunda değil ultrason konusunda da tecrübeli olmalıdır. Çünkü işlem öncesi rahim açısının doğru tespit edilmesi, işlem sonrası parça kalıp kalmadığının net anlaşılması ancak ultrasonla mümkün olabilmektedir.
  • Kürtaj işleminde hekime yardımcı olan sağlık personelinin bu konuda tam eğitimli olması gerekir.
  • Mümkünse sadece vakum yöntemi kullanılmalı. Vakum yöntemi kullanmayan bir klinikte bu işlem yapılmamalıdır.
  • Eğer gerekli ise kürtaj öncesinde rahim ağzını yumuşatıcı ilaç verip bir-iki saat kadar beklemek gerekir. Biraz sabırlı davranmak çok büyük sorunları önleyebilir.
  • İşlem sonrası verilen ilaçların düzenli olarak kullanılması gerekir. Antibiyotiği düzensiz kullanmak ya da hiç kullanmamak Çok ciddi sorunlara yol açabilir.
  • İşlem sonrası size verilen kontrol tarihinde doktorunuzla iletişime geçin.

 

Eğer bütün kurallara uyulursa kürtaj sonrasında kısırlık veya başka bir sorun yaşama ihtimaliniz hemen hemen hiç yoktur.

 

Eş onayı olmadan kürtaj yapılır mı?

Kadın doğum klinikleri kürtaj işlemi için eş onayı olmasını tercih eder. Detaylar ve istenebilecek belgeler için lütfen arayınız.

18 yaşından küçükler kürtaj olabilir mi?

Kürtaj işleminin yapılabilmesi için kürtaj olacak kişinin 18 yaşından büyük olması gerekir. Ebeveyin onayıyla veya yasal belgeler ile 18 yaşından önce kürtaj yapılabilir. Konunun hassas olduğu ve herhangi bir yaşta bu işlemin yapılamayacağı bilinmelidir. 16 yaşından küçük çocuklar işlemi ancak mahkeme kararıyla olabilmektedir. Detaylar ve istenebilecek belgeler için lütfen arayınız.

Adet tarihi geçmeden kürtaj olur mu?

Kürtaj işlemi için adet tarihinizin tek başına herhangi bir önemi yoktur. Gebelik şüpheniz varsa öncelikle test yaptırın. En garantili test kanda yapılan test ( BHCG) dir.  İdrar testlerinin güvenilirliği daha azdır. İdrar testinde gebelik var görünüyorsa hemen hemen kesinlikle gebelik vardır. İdrar testinde sonuç negatifse yani tek çizgiyse gebeliğin olmadığını söyleyebiliriz ancak bu çok güvenilir bir sonuç değildir. Hala şüpheniz varsa ya birer hafta arayla adet görünceye kadar gebelik testi yaptırın ya da kanda gebelik testi yaptırın.

Dış gebelikte kürtaj olur mu?

Hayır. Dış gebelikte kürtaj yapılamaz (tanı için olan özel durumlar hariç).

Ultrasonda gebelik görülmeden kürtaj yapılır mı?

Hayır. Ultrasonda gebeliğin rahim içinde olduğu net olarak görülmeden tanısal amaçlı özel durumlar hariç kürtaj işlemi yapılamaz.

Kan testinde gebelik çıktıysa ne zaman kürtaj olabilirim?

Kan testi yani bhcg testinde gebelik çıktıysa öncelikle değerin kaç olduğuna bakılır. 1500 üzeri değerlerde vajinal ultrasonla gebelik kesesi görülür. Eğer  bhcg 1500, duruma göre bazen 2000 olduğu halde hala vajinal ultrasonla gebelik kesesi görülmüyorsa dış gebelik açısından yakın takip gerekir.

Evde yapılan idrar testinde gebelik çıktıysa ne zaman kürtaj olabilirim?

Evde yapılan gebelik testi gebelik haftası için bize yardımcı olmamaktadır. Yapılacak en doğru şey eğer gebelik kesinlikle istenmiyorsa doktorunuza başvurmaktır. Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

Devlet hastanesinde kürtaj yapılır mı?

Yasal olarak uygun durumlarda yapılabilir. Devlet hastanesinde de özel kliniklerde olduğu gibi aynı işlem aynı prosedürler çerçevesinde yapılabilir. Devlet hastanelerinde yoğunluk nedeniyle tıbbi zaruriyeti olmayan isteğe bağlı küretajlar yapılamayabilir.

Ancak devlet hastanelerine başvurduğunuzda kürtaj işlemi yoğunluk nedeniyle hasta kabul edilemediği gibi bir dönüş alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle devlet hastanesinde kürtaj işlemini gerçekleştirilemeyebilir. Ayrıca yasalar çerçevesinde evli olan kadınların kürtaj yaptırabilmesi için eşlerinin de rızasının olduğuna dair belgesinin de olması gerektiği unutulmamalıdır.

Tıp merkezlerinde kürtaj yapılır mı?

Evet. Uygun şartları sağlayan hastane ve tıp merkezlerinde kürtaj yapılabilir. Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

Özel hastanede kürtaj yapılır mı?

Evet. Uygun şartları sağlayan hastane ve tıp merkezlerinde kürtaj yapılabilir . Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

 Gizli kürtaj yaptırmak istiyorum, bu mümkün mü?

Hasta hakları ve kişisel bilgileri koruma kanunu çerçevesinde bütün bilgilerinizin mahremiyeti sağlanmalıdır. Kliniğimizde bu konu hassas olarak değerlendirilir. Hiçbir bilginiz başka kişi ve kurumlarla paylaşılmaz.

Kızlık zarına zarar vermeden kürtaj yapılır mı?

Evet  yapılabilir. Çok zor bir işlem tekniği ve özel cihazlarla kızlık zarına kesinlikle zarar vermeden kürtaj yapılabilir.

Kürtaj için genel anestezi mi lokal anestezi mi daha iyidir?

Lokal anesteziyle tamamen ağrısız olarak kürtaj yapılabilir. Yine de pek çok kişi kürtaj işlemi için genel anesteziyi tercih eder. Eğer kürtaj olacak kişi daha önce normal doğum yapmışsa lokal anestezi tercih etmek daha uygun olabilir. Kürtaj olacak kişi çoğunlukla işlemle ilgili hiçbir şey hatırlamak istemez. Bu durumda genel anestezi tercih etmek daha iyi bir seçenektir. Genel anestezi mi lokal anestezi mi sorusunun cevabı tıbbi durumla ilgili olduğu kadar hastanın ağrı eşiği ve endişe düzeyiyle de ilgilidir.

 

Genel anestezi ile kürtaj işlemi

Diğer büyük ameliyatlardaki gibi entübasyon gerektiren gerçek bir anesteziye gerek yoktur. Toplam 3-4 dakika süren kısa bir özel anestezi türüyle yapılır. Son derece güvenlidir. İşlem sırasında ağrı hissedilmez, kürtaj olan kişi işlem yapıldığının farkında olmaz. Kürtajdan sonra kişinin kendine gelme süresi çok kısadır. Anestezik madde damar yolundan verilir. Kürtaj olacak kişi başka birinden destek almadan kendi kendine kliniğe gelip genel anesteziyle kürtaj olabilir. Gerekli destek tecrübeli elemanlarımızla sağlanır.  Hasta kendine geldikten sonra kendi başına klinikten ayrılabilir.

Lokal anestezi ile kürtaj işlemi

Bu işlemde asıl rahatsızlık normal jinekolojik muayenede olduğu gibi spekulum takılma kısmında olmaktadır. Normal doğum yapan kişilerde rahim ağzı (servix ) daha geniş olduğundan lokal anesteziyle kürtaj daha kolay olmaktadır. Lokal anestezi uygun madde, uygun dozajda  tecrübeli doktorın elinde genel anestezi kadar etkin bir yöntemdir.

 

Uzak bir ilde oturuyor olsanız bile sadece soru sormak için rahatlıkla mesaj atabilirsiniz, arayabilirsiniz, ortalama fiyat bilgisi alabilirsiniz. Lütfen çekinmeyin.

 

 

OP DR SEZGİN DURSUN

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI


OP DR SEZGİN DURSUN

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

içi hareketler için de geçerlidir. Çeşitli yasaları içeren geniş kapsamlı ilkelerimiz var. Bu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yeniyetmelik çağımda 1956 yazını Montana’da geçirmiş, Fred Hirschy adlı yaşlı   gizli güvenli çiftçinin yanında çalışmıştım. İsviçre’  BURSA KÜRTAJ   doğmuş olan Fred Güneybatı Montana’ya yeniyetmelik çağındayken, 1890’larda gelmişti BURSA KÜRTAJ bu bölge  BURSA KÜRTAJ   çiftlik kurmaya kalkışan A kişi oydu. O buraya geldiğin  BURSA KÜRTAJ   Amerika’nın avcılıkla BURSA KÜRTAJ yiyecek toplayarak geçinen ilk yerli nüfusunun çoğu hâlâ buralarda yaşıyordu.

 

Çiftlik işçisi arkadaşlarım çoğunlukla normal konuşmalarında art arda sövgüler sıralayan bıçkın beyazlardı, hafta içi çalışır, kazandıkları bütün parayı hafta sonu kasabanın barında savururlardı. Bu işçilerin arasında Karaayak yerli  kabilesin  BURSA KÜRTAJ  n Levi adlı   gizli güvenlii vardı, öteki kaba saba ma  BURSA KÜRTAJ  nciler  BURSA KÜRTAJ  n çok farklı davranırdı -kibar, yumuşak, sorumluluk sahibi, aklı başında, ağzı bozuk olmayan   gizli güvenlii. Uzun süre kendisiyle arkadaşlık ettiğim BURSA KÜRTAJ sonunda hayran olduğum ilk yerliydi.

 

Bu ne  BURSA KÜRTAJ  nle   gizli güvenli pazar sabahı Levi   BURSA KÜRTAJ   ötekiler gibi   gizli güvenli  cumartesi gecesi âlemin  BURSA KÜRTAJ  n sarhoş hal  BURSA KÜRTAJ   gelip sallanarak BURSA KÜRTAJ lanetler okuyarak içeri girdiğin  BURSA KÜRTAJ   çok şaşırdım. Lanetlerin  BURSA KÜRTAJ  n   gizli güvenlii aklımda kaldı: “Tanrı senin bin belanı BURSA KÜRTAJrsin, Fred Hirschy, seni İsviçre’  BURSA KÜRTAJ  n buraya getiren geminin bin belasını

 

BURSA KÜRTAJrsin!” Bütün öteki okul çocuklarına öğretildiği gibi bana da kahramanca   gizli güvenli fetih olarak öğretilen Batı Amerika’nın fethi  ne yerlilerin nasıl baktıklarını çok çarpıcı   gizli güvenli biçim  BURSA KÜRTAJ   anladım   gizli güvenli  BURSA KÜRTAJ  n. Fred Hirschy’nin ailesi, güç koşullar altında hayatta kalmayı başarmış öncü   gizli güvenli çiftçi olarak onunla gurur duyuyordu. Ama beyaz göçmen çiftçiler, Levi’nin avcılardan BURSA KÜRTAJ ünlü savaşçılardan oluşan kabilesinin elin  BURSA KÜRTAJ  ki toprakları almışlardı. Çiftçiler nasıl olmuş da ünlü savaşçıları yenilgiye uğratmıştı?

 

Çağdaş insanların ataları şu an yaşamakta olan büyük insansımaymunların atalarından bundan 7 milyon yıl kadar önce farklılaştıktan sonra bütün insanlar, 19. yüzyılda Karaayaklar nasıl hâlâ yaban hayvanları avlayarak BURSA KÜRTAJ yaban bitkileri toplayarak geçiniyorlarsa çoğu zaman öyle geçiniyorlardı. Ancak son 11.000 yıl için  BURSA KÜRTAJ   bazı halklar yiyecek üretimi   BURSA KÜRTAJ  nen şeye geçtiler: Yani, yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkileri evcilleştirip bunun sonucunda sahip oldukları çiftlik hayvanlarını BURSA KÜRTAJ ürünleri yemeye başladılar. Bugün yeryüzün  BURSA KÜRTAJ  ki insanların çoğu kendi üretmiş oldukları ya da başkalarının kendileri için üretmiş olduğu yiyecekleri yiyor. Bugünkü bu   BURSA KÜRTAJ  ğişim hızıyla önümüz  BURSA KÜRTAJ  ki on yıl için  BURSA KÜRTAJ   dünyada yaban hayvanlarla BURSA KÜRTAJ bitkileri yiyerek geçinen son   gizli güvenlikaç insan topluluğu da bu yöntemi   gizli güvenliakacak, dağılacak ya da yok olacak, böylelikle   BURSA KÜRTAJ   yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçinmek üzerine kurulmuş milyonlarca yıllık hayat tarzı  sona erecek.

 

Tarihöncesin  BURSA KÜRTAJ   farklı halklar yiyecek üretimine farklı zamanlarda geçtiler. Avustralya yerlileri gibi bazı  halklarsa hiç geçmedi. Geçenler arasında bazıları (örneğin eski Çin)

 

başkalarından bağımsız olarak kendi kendilerine geçtiler, bazılarıysa (örneğin eski Mısır) bu işi komşularından öğrendi. Ama, daha sonra göreceğimiz gibi, yiyecek üretimi tüfeklerin, mikropların BURSA KÜRTAJ çeliğin gelişiminin dolaylı   gizli güvenli önkoşuluydu. Bunun sonucu olarak da, farklı kıtalarda halkların çiftçiliğe BURSA KÜRTAJ hayvan yetiştiriciliğine geçip geçmeme ya da geçiş zamanlarındaki coğrafi faklılıklar, bu halkların daha sonraki yazgıları arasındaki benzemezlikleri büyük oranda açıklar. Bundan sonraki altı bölüm  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretimin  BURSA KÜRTAJ  ki coğrafi farklılıkların nasıl ortaya çıktığını anlamaya çalışacağız, ama daha önce bu bölüm  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretiminin Atahualpa’yı Pizarro’nun esir almasına, Fred Hirschy’nin halkının Levi’ninkinin topraklarına el koymasına yardım e  BURSA KÜRTAJ  n üstünlüklerin kapısını aralayan temel ilişkilere göz atacağız (Şekil 4.1).

 

İlk ilişki en dolaysız olan ilişkidir: Tüketilecek kalori miktarı ne kadar fazlaysa bu o kadar fazla nüfus   BURSA KÜRTAJ  mektir. Yaban bitki BURSA KÜRTAJ hayvan türleri için  BURSA KÜRTAJ   pek azı insanlar için yenebilir niteliktedir, hayvanların pek azı avlanmaya, bitkilerin pek azı toplanmaya   BURSA KÜRTAJ  ğer. Doğada bulunan türlerin çoğu yiyecek olarak bizim işimize yaramaz; yaramaz çünkü ya (ağaç kabukları gibi) sindirilmesi güçtür, ya (kral kelebekleri, şapkalı mantarlar) gibi zehirlidir, ya (çok küçük, kabuklu yemişler gibi) ayıklaması çok sıkıcıdır, ya (pek çok böceğin larvası gibi) toplaması zordur, ya da (gergedan gibi) avlanması tehlikeli. Karadaki biyo-kütlenin (yani canlı biyolojik mad  BURSA KÜRTAJ  nin) çoğu odun ya da yapraktan oluşur, bunların çoğunu sindiremeyiz.

 

Yiyebileceğimiz az sayıdaki bitki BURSA KÜRTAJ hayvan türünü seçip   Karacabey KÜRTAJ  dönümlük topraktaki biyo-kütlenin ancak % 0,l’ini oluşturan bu bitki BURSA KÜRTAJ hayvanları, % 90’nını oluşturacak şekil  BURSA KÜRTAJ   üreterek, dönüm başına çok daha fazla tüketilebilir kalori el  BURSA KÜRTAJ   e  BURSA KÜRTAJ  riz. Sonuç olarak   gizli güvenli dönüm toprak, yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçinen insanlara göre 10 ya da 100 kat fazla çiftçiyi BURSA KÜRTAJ hayvan yetiştiricisini doyurabilir. Bu çıplak sayısal üstünlük yiyecek üreten kabilelerin yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçinen kabileler karşısında kazandığı askeri  üstünlüklerin   gizli güvenliincisiydi.

 

 

 

Şekil   4.1.   En   temel   ne  BURSA KÜRTAJ  nler  BURSA KÜRTAJ  n (örneğin     kıta                ekseninin yönün  BURSA KÜRTAJ  n) başlayarak, bazı halkların başka halklar üzerin  BURSA KÜRTAJ 

 

egemenlik kurmasına yardımcı olan (tüfekler, atlar BURSA KÜRTAJ hastalıklar gibi) doğrudan ne  BURSA KÜRTAJ  nler  BURSA KÜRTAJ   son bulan ne  BURSA KÜRTAJ  n/sonuç zincirini gösteren şema. Örneğin, insanlarda görülen farklı salgın hastalıklar, evcilleştirmeye elBURSA KÜRTAJrişli yaban hayvanların BURSA KÜRTAJ bitkilerin çok olduğu bölgeler  BURSA KÜRTAJ   baş gösterdi, bunun   gizli güvenli ne  BURSA KÜRTAJ  ni çiftlik hayvanlarının BURSA KÜRTAJ ürünlerinin varlığının nüfus kalabalıklığına kaynaklık etmesi, salgın hastalıkların da kalabalık nüfuslu toplumlarda varlıklarını sürdürmeleriydi;   gizli güvenli başka ne  BURSA KÜRTAJ  niyse  hastalıkların  evcilleştirilen hayvanlardaki mikroplardan türemiş olmasıydı.

 

Evcil hayvanlara sahip insan topluluklarında çiftlik hayvanları daha fazla insanın karnının doymasına dört yoldan katkıda bulunuyordu: et, süt, gübre sağlayarak BURSA KÜRTAJ saban çekerek. En başta BURSA KÜRTAJ en dolaysız olarak evcil hayvanlar toplumların  başlıca hayvansal protein kaynağı durumuna gelmiş BURSA KÜRTAJ yaban av hayvanlarının yerini almıştı. Bugün, örneğin, Amerikalılar hayvansal proteini daha çok inek, domuz, koyun, keçi, tavuk gibi hayvanlardan sağlarlar, geyik eti gibi av hayvanı eti pek en  BURSA KÜRTAJ  r   gizli güvenli çeşni olmaktan öteye gitmez. Ayrıca evcilleştirilmiş memeli hayvanların büyük olanlarından süt BURSA KÜRTAJ süt ürünleri, yani tereyağı, peynir, yoğurt el  BURSA KÜRTAJ   ediliyordu. Sütlerin  BURSA KÜRTAJ  n yararlanılan hayvanlar arasında inek, koyun, keçi, at, rengeyiği, manda, yak, tek hörgüçlü BURSA KÜRTAJ çift hörgüçlü   BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJ vardı. Bu memelilerin yaşadıkları süre için  BURSA KÜRTAJ   sağladıkları kalori miktarı, kesilip et olarak tüketildikleri zamana göre   gizli güvenlikaç kat fazlaydı.

 

Evcilleştirilmiş büyük memeli hayvanların da evcil bitkiler üzerin  BURSA KÜRTAJ   ürün artırıcı etkisi iki şekil  BURSA KÜRTAJ   oluyordu. İlkin, günümüz  BURSA KÜRTAJ   her bahçıvanın ya da çiftçinin kendi   BURSA KÜRTAJ  neyimine

 

dayanarak bildiği gibi, hayvan dışkısının gübre olarak kullanılmasıyla bitkilerin BURSA KÜRTAJrimi önemli ölçü  BURSA KÜRTAJ   artırılabilir. Çağımızda artık kimya fabrikalarında üretilen sentetik gübrelere sahip olmamıza karşın bugün pek çok  toplumda hâlâ hayvan dışkısı başlıca gübre kaynağıdır -özellikle inek, ama aynı zamanda yak BURSA KÜRTAJ koyun gübresi. Hayvan gübresi ayrıca geleneksel toplumlarda yakacak olarak da   BURSA KÜRTAJ  ğerlidir.

 

Bundan başka, memeli büyük hayvanlar saban çekerek BURSA KÜRTAJ böylece daha önce ekime elBURSA KÜRTAJrişli olmayan toprakları insanların işlemesini kolaylaştırarak, evcilleştirilmiş bitkilerin daha fazla ürün BURSA KÜRTAJrmesin  BURSA KÜRTAJ   etkili oldular. Saban sürmekte kullanılan hayvanların arasında inekler, atlar, mandalar, Bali sığırı, yak melezleri vardı. Bu hayvanların   BURSA KÜRTAJ  ğerini gösteren   gizli güvenli örnek BURSA KÜRTAJreyim:

 

MÖ 5000 yılından az önce ortaya çıkmış lineer bant keramik kültürü adı BURSA KÜRTAJrilen kültüre sahip Orta Avrupa’da, tarihöncesi dönemin çiftçileri elle kazmak için kullanılan çubuklarla işlenebilecek yumuşaklıktaki topraklarla ilgilenebiliyorlardı ancak. Yalnızca bin yıl sonra öküzlerle çekilen sabanların bulunmasıyla bu çiftçiler çok daha sıkı toprakları BURSA KÜRTAJ sert kesekleri işlemeye başladılar. Aynı şekil  BURSA KÜRTAJ   Kuzey Amerika’da Great Plains düzlüklerin  BURSA KÜRTAJ  ki yerli çiftçiler ırmak vadilerin  BURSA KÜRTAJ   ürün yetiştiriyorlardı, ama ancak 19. yüzyılda Avrupalılarla   gizli güvenlilikte hayvanların çektiği sabanlar geldikten sonra geniş yaylalardaki sert kesekler  BURSA KÜRTAJ   çiftçilik yapmaları mümkün oldu.

 

Bitkilerle hayvanların evcilleştirilmesi, işte böyle, yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçinmeye hiç benzemeyen   gizli güvenli şekil  BURSA KÜRTAJ   fazla yiyecek üretimine yol açarak toplulukların nüfus yoğunluğunun  artmasında  doğrudan  doğruya  etkili olmuştur.

 

Daha dolaylı   gizli güvenli etkisi ise, yiyecek üretiminin gerektirdiği yerleşik hayata geçmenin sonucu olarak ortaya çıkan  şeylerdir. Yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçinen toplumlar yiyecek aramak için sık sık yer   BURSA KÜRTAJ  ğiştirirler ama çiftçiler tarlalarının ya da meyBURSA KÜRTAJ bahçelerinin yakınında olmak zorundadır.   gizli güvenli yer  BURSA KÜRTAJ   yerleşik olmak doğum aralıklarının kısalmasını sağlayarak nüfus yoğunluğunun artmasında rol oynar. Yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçinen toplumun üyesi   gizli güvenli anne,   gizli güvenli yer  BURSA KÜRTAJ  n   gizli güvenli başka yere göçülürken   gizli güvenlikaç eşyasının yanı sıra ancak tek   gizli güvenli çocuk taşıyabilir. Çocuğu göç sırasında kabileye ayakbağı olmayacak kadar hızlı yürümeye başlamadan ikinci   gizli güvenli çocuk sahibi olmayı göze alamaz. Uygulamada yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçinen göçebe toplumlarda doğumların arası -süt üretimi ne  BURSA KÜRTAJ  niyle a  BURSA KÜRTAJ  tten kesilme, cinsel ilişki  BURSA KÜRTAJ  n kaçınma, çocuk öldürme, çocuk düşürme gibi yollarla- dört yılı bulur. Bunun tam tersine yerleşik insanların göç etmek BURSA KÜRTAJ küçük çocukları taşımak gibi sorunları olmadığı için onlar besleyebilecekleri kadar çocuk yapıp bakabilirler. Çiftçi toplumlarda doğumların arası iki yıl kadardır, avcı/yiyecek toplayıcılarınınkinin yarısı kadar. Yiyecek üretenler  BURSA KÜRTAJ  ki yüksek doğum oranı, dönüm başına doyurabildikleri insan sayısının yüksekliğiyle   gizli güvenlileştiği zaman onların avcı/yiyecek toplayıcılarına göre daha yüksek nüfus yoğunluğuna ulaşmalarına olanak sağlar.

 

Yerleşik hayatın   gizli güvenli başka sonucu da yiyecek fazlasının   BURSA KÜRTAJ  polanmasına elBURSA KÜRTAJrişli olmasıdır, çünkü insan   BURSA KÜRTAJ  poladığı yiyeceğin yanında kalıp onu korumayacaksa   BURSA KÜRTAJ  polamanın   gizli güvenli anlamı kalmaz. Bazı avcı/yiyecek toplayıcı göçebeler   gizli güvenlikaç gün  BURSA KÜRTAJ   tüketebileceklerin  BURSA KÜRTAJ  n daha fazla yiyeceği ara sıra torbalarına atarlar, ama böyle   gizli güvenli bolluğun onlara pek az

 

yararı vardır çünkü yiyeceği koruyamazlar. Ama yiyecek üretmeyen uzmanları BURSA KÜRTAJ elbette bu uzmanlardan oluşan koca   gizli güvenli kasabayı besleyebilmek için yiyeceklerin   BURSA KÜRTAJ  polanması çok önemlidir. Bu yüz  BURSA KÜRTAJ  n   BURSA KÜRTAJ   ilk kez yerleşik toplumlarda ortaya çıkmış olan tam zamanlı uzmanlar bu göçebe avcı/yiyecek toplayıcı topluluklarda pek az vardır ya da hiç yoktur.

 

Var olan uzmanlar da iki türlüdür,   gizli güvenlii krallar,  öteki bürokratlar. Avcı/yiyecek toplayıcı toplumlar nispeten eşitlikçi toplumlardır, bunlarda tam zamanlı uzmanlar BURSA KÜRTAJ babadan oğula geçen şeflik yoktur, grup ya da kabile düzeyin  BURSA KÜRTAJ   çok küçük boyutlu toplumsal örgütlenme vardır. Bunun ne  BURSA KÜRTAJ  ni gücü kuvBURSA KÜRTAJti yerin  BURSA KÜRTAJ   olan bütün avcı/yiyecek toplayıcıların zamanlarının çoğunu yiyecek bulmaya harcamalarıdır. Bunun tam tersine, yiyecek   gizli güvenli kez   BURSA KÜRTAJ  polanmaya başlanınca siyasal   gizli güvenli seçkinler sınıfı başkalarının ürettiği yiyeceğin   BURSA KÜRTAJ  netimini eline geçirebilir, BURSA KÜRTAJrgi alma hakkını elin  BURSA KÜRTAJ   tutabilir, kendi karnını doyurma gereğin  BURSA KÜRTAJ  n kurtulabilir BURSA KÜRTAJ bütün zamanını siyasal etkinliklere harcayabilir. Bu yüz  BURSA KÜRTAJ  n   BURSA KÜRTAJ   orta boy tarım toplumları şeflikler halin  BURSA KÜRTAJ   örgütlenmişlerdir, krallar ise büyük tarım toplumlarında görülür. Bu karmaşık siyasal   gizli güvenliimler, eşitlikçi avcı güruhlarına göre uzun soluklu   gizli güvenli fetih savaşını yürütmeye daha hazırlıklıdırlar. Kuzey Amerika’nın kuzeybatı Büyük Okyanus kıyısı gibi, Ekvador kıyısı gibi, özellikle bereketli çevreler  BURSA KÜRTAJ   yaşayan bazı avcı/yiyecek toplayıcılar da yerleşik toplumlar kurdular, yiyecek   BURSA KÜRTAJ  poladılar, yeni yeni şeflikler oluşturdular ama krallık olma aşamasına gelemediler.

 

BURSA KÜRTAJrgi yoluyla oluşturulan yiyecek stoku kralların BURSA KÜRTAJ bürokratların    yanı    sıra    tam    zamanlı    başka   uzmanları

 

beslemeye   BURSA KÜRTAJ   yarar. Fetih savaşlarıyla  doğrudan  ilişkili olarak, sürekli   gizli güvenli ordu beslemekte kullanılabilir. Yeni Zelanda’nın iyi silahlanmış yerli Maori halkını Britanya İmparatorluğu’nun kesin yenilgiye uğratmasında belirleyici  rol oynamış   gizli güvenli şeydir bu. Maoriler ara ara şaşırtıcı zaferler kazandılar ama savaş alanında sürekli   gizli güvenli orduya bakmaları olanaksızdı BURSA KÜRTAJ sonunda tam zamanlı 18.000 Ingiliz askeri karşısında pes ettiler. Yiyecek stokuyla rahip   BURSA KÜRTAJ   beslenebilir, rahipler   BURSA KÜRTAJ   fetih savaşlarının dince haklı gerekçelerini  bulurlar; kılıçları, tüfekleri, başka teknolojileri üreten metal işçisi gibi zanaatkârlar, doğru hatırlanabilecek bilgiler  BURSA KÜRTAJ  n çok daha fazlasını kayda geçirebilecek yazıcılar da beslenebilir.

 

Buraya kadar yiyecek olarak tarım ürünlerinin BURSA KÜRTAJ hayvanlarının doğrudan BURSA KÜRTAJ dolaylı   BURSA KÜRTAJ  ğerlerinin altını çizdim. Oysa bunların başka yararları da var, örneğin vücudumuzu sıcak tutmamıza yaramak, bize   BURSA KÜRTAJ  ğerli malzemeler sağlamak gibi. Tarım ürünleri BURSA KÜRTAJ hayvanlarından el  BURSA KÜRTAJ   edilen lifler giyecek, battaniye, balık ağı, urgan yapmakta kullanılır. Bitki evcilleştirme merkezlerinin çoğunda yalnızca yiyecek olarak kullanılan tarım bitkileri yetiştirilmemiş, lifli bitkiler   BURSA KÜRTAJ   yetiştirilmiştir -en başta pamuk, (keten bezi yapmakta kullanılan) keten bitkisi, kenevir. Çeşitli evcil hayvanlardan  da lif el  BURSA KÜRTAJ   ediliyordu -özellikle koyunlardan, keçiler  BURSA KÜRTAJ  n, lamalardan, alpakalardan yün, ipekböceğin  BURSA KÜRTAJ  n ipek. Metal işleme teknolojisi gelişme  BURSA KÜRTAJ  n önce Cilalı Taş Çağı’nın insanları için evcil hayvanların kemikleri el ürünü nesneler üretmekte kullanılan önemli   gizli güvenli kaynaktı. İnek postundan   BURSA KÜRTAJ  ri üretiliyordu. Amerika kıtalarının pek çok yerin  BURSA KÜRTAJ   üretilen ilk bitkiler  BURSA KÜRTAJ  n   gizli güvenlii yemek amacıyla üretilmeyen   gizli güvenli bitkiydi: Sukabağı. Kap olarak kullanılıyordu.

 

Evcilleştirilmiş büyük memeli hayvanlar, 19. yüzyılda   BURSA KÜRTAJ  miryolları ortaya çıkana kadar karada tek taşıt aracımız olarak insanların hayatında büyük   gizli güvenli   BURSA KÜRTAJ  vrim yarattılar. Hayvanlar evcilleştirilme  BURSA KÜRTAJ  n önce karada yük ya da insan taşınacağı zaman sırtta taşınırdı. Memeli büyük hayvanlarla   gizli güvenlilikte bu   BURSA KÜRTAJ  ğişti: İnsanlık tarihin  BURSA KÜRTAJ   ilk kez çok miktarda ağır şeyleri BURSA KÜRTAJ insanları karada kısa zamanda uzak yerlere taşımak olanağı doğdu. Sırtına binilen evcil hayvanlar arasında atlar, eşekler, yaklar, rengeyikleri, tek BURSA KÜRTAJ çift hörgüçlü   BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJler vardı. Bu beş türe ait hayvanlar BURSA KÜRTAJ ayrıca lamalar yük taşımakta kullanıldılar, inekler BURSA KÜRTAJ atlar arabalara koşulurken rengeyikleri BURSA KÜRTAJ köpekler Kuzey Kutup bölgesin  BURSA KÜRTAJ   kızakları çekiyordu. Avrasya’nın büyük   gizli güvenli bölümün  BURSA KÜRTAJ   başlıca uzun mesafe taşıtı attı. Üç evcil   BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJ türü (tek hörgüçlü   BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJ, çift hörgüçlü   BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJ, lama) sırasıyla Kuzey Afrika ile Arabistan’da, Orta Asya’da BURSA KÜRTAJ Andlar’da aynı rolü oynadı.

 

Bitkilerle hayvanların evcilleştirilmesinin fetih savaşları üzerin  BURSA KÜRTAJ  ki en dolaysız etkisi Avrasya atları yoluyla oldu; atlar askerlikte oynadıkları rol bakımından bu kıtada eski çağlardaki savaşların jipleri BURSA KÜRTAJ Sherman tanklarıydı. III. Bölüm   BURSA KÜRTAJ   anlattığım gibi, Cortes ile Pizarro’nun küçük   gizli güvenli maceracı çetesiyle Aztek BURSA KÜRTAJ İnka imparatorluklarını yıkabilmelerini sağlamıştı.

 

Hatta bundan çok daha önce (MÖ 4000 yılı dolaylarında), atların sırtına hâlâ eyersiz binildiği   gizli güvenli tarihte, Hint-Avrupa dilleri konuşan Ukraynalıların batıya doğru yayılmalarının gerisin  BURSA KÜRTAJ  ki asıl askeri etmen atlar olabilirdi. Bu diller daha sonra, Bask dili dışında, bütün eski Batı Avrupa dillerinin yerini aldı. Daha sonra atlar arabalara BURSA KÜRTAJ başka taşıtlara

 

koşulunca (MÖ 1800 dolaylarında keşfedilen) atlı savaş arabaları Yakındoğu’da, Ak  BURSA KÜRTAJ  niz bölgesin  BURSA KÜRTAJ   BURSA KÜRTAJ Çin’  BURSA KÜRTAJ   gi  BURSA KÜRTAJ  rek savaşları kökün  BURSA KÜRTAJ  n   BURSA KÜRTAJ  ğiştirdi. Örneğin, MÖ 1674’te atlar sayesin  BURSA KÜRTAJ   yabancı   gizli güvenli halk, Hyksoslar, atsız Mısır’ı fethedip    gizli güvenli süreliğine kendilerini firavun ilan ettiler.

 

Yine daha sonra, eyer BURSA KÜRTAJ üzengi bulunduktan sonra atlar sayesin  BURSA KÜRTAJ   Hunlar BURSA KÜRTAJ onların arkasından Asya steplerinin  başka halkları dalgalar halin  BURSA KÜRTAJ   gelip Roma İmparatorluğu’nu, ondan sonra kurulan   BURSA KÜRTAJ  vletleri titrettiler, en sonunda da MS

  1. BURSA KÜRTAJ 14. yüzyıllarda Moğollar Asya ile Rusya’nın büyük gizli güvenli bölümünü istila ettiler. Ancak I. Dünya Savaşı’nda kamyonların BURSA KÜRTAJ tankların sahneye çıkmasıyla atlar savaş sırasında başlıca hızlı taşıt aracı BURSA KÜRTAJ saldırı aracı olma özelliklerini kaybettiler. Tek BURSA KÜRTAJ çift hörgüçlü BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJler   BURSA KÜRTAJ   kendi coğrafi bölgelerin  BURSA KÜRTAJ   atlarınkine benzer   gizli güvenli askeri rol oynamışlardı. Bütün bu örnekler   BURSA KÜRTAJ   gösteriyor ki evcil atları (ya da   BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJleri) olan halklar ya da bunları kullanmayı  iyi bilen halklar ötekilere göre büyük   gizli güvenli askeri üstünlük sağladılar.

 

Fetih savaşlarında aynı   BURSA KÜRTAJ  rece  BURSA KÜRTAJ   önemli olan   gizli güvenli başka şey   BURSA KÜRTAJ   evcil hayvanlara sahip insan topluluklarında ortaya çıkan hastalık mikroplarıydı. Çiçek, kızamık, grip gibi bulaşıcı hastalıklara yol açan BURSA KÜRTAJ yalnızca insanlarda  görülen mikroplar, hayvanlara hastalık bulaştıran (XI. Bölüm) benzer mikropların mutasyon geçirmesi sonucu ortaya çıkmıştı. Hayvanları evcilleştiren insanlar yeni yeni evrimleşen mikropların ilk kurbanlarıydı ama bu insanlar o zaman yeni hastalıklara karşı önemli ölçü  BURSA KÜRTAJ   bağışıklık kazandılar. Daha önce bu mikropları hiç almamış insanlarla böyle kısmen

 

bağışıklık kazanmış insanlar karşılaştıklarında başlayan salgın hastalıklar daha önce hiç bu mikropları almamış insanların % 99’a varan oranlarda ölümüyle sonuçlanıyordu. Böylece evcil hayvanlardan alınan mikroplar Amerikan yerlilerini, Avustralyalıları, Güney Afrikalıları, Büyük Okyanus adalarının halklarını Avrupalıların egemenlikleri altına almalarında belirleyici rol oynamıştır.

 

Kısacası bitki BURSA KÜRTAJ hayvanların evcilleştirilmesi daha çok yiyecek, bunun sonucunda da daha yoğun nüfus anlamına geliyordu. Yiyecek fazlalığı BURSA KÜRTAJ (bazı bölgeler  BURSA KÜRTAJ  ) bu yiyecek fazlasını hayvanların çektiği taşıtlarla nakletme olanağı yerleşik hayata geçilmesinin BURSA KÜRTAJ siyasal olarak merkezileşmiş, toplumsal olarak katmanlılaşmış, ekonomik olarak karmaşık, teknolojik olarak yenilikçi toplumların kurulmasının ön şartıydı. Bu ne  BURSA KÜRTAJ  nle bitki BURSA KÜRTAJ hayvanların evcilleştirilmesi imparatorlukların, okuryazarlığın, çelik silahların niçin ilk önce Avrasya’da geliştiğini, öteki kıtalarda ya daha sonraya kaldığını ya da hiç gelişmediğini kesin biçim  BURSA KÜRTAJ   açıklamaktadır. Yiyecek üretimiyle fetih arasında daha sonra ayrıntısıyla inceleyeceğimiz temel bağlantıların listesi, bu listeye atların BURSA KÜRTAJ   BURSA KÜRTAJ  BURSA KÜRTAJlerin askeri amaçlarla kullanılmasını BURSA KÜRTAJ hayvanlardan bulaşmış olan mikropların öldürücü gücünü ekledikten sonra tamamlanmış oluyor.

 

IV. Bölüm: Tarihte Kimler Varlıklıydı Kimler   BURSA KÜRTAJ  ğildi?

 

Yiyecek Üretiminin Başlamasında Etkili Olan Coğrafi Farklılıklar

 

İnsanlık tarihi çoğunlukla,   gizli güvenli şeylere sahip olanlarla olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur: Çiftçinin gücüne sahip olanlar ile olmayanlar, ya da bu güce farklı zamanlarda sahip olmuş halklar arasında. Yerkürenin geniş   gizli güvenli bölümün  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretiminin hiç başlamamış olması bizi şaşırtmamalıdır çünkü ekolojik ne  BURSA KÜRTAJ  nler  BURSA KÜRTAJ  n dolayı bu işi oralarda yapmak bugün   BURSA KÜRTAJ   hâlâ çok zor ya da olanaksızdır. Örneğin, tarihöncesi zamanlarda Kuzey Amerika’nın kuzey kutup bölgesin  BURSA KÜRTAJ   ne çiftçilik ne hayvancılık vardı,  Avrasya’nın kuzey kutup bölgesin  BURSA KÜRTAJ     gizli güvenliicik yiyecek üretimi öğesi rengeyiğiydi. Sulama yapmak için gerekli su kaynaklarından uzak çöller  BURSA KÜRTAJ   örneğin Orta Avustralya’da BURSA KÜRTAJya Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin batısındaki bazı bölgeler  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretimi kendiliğin  BURSA KÜRTAJ  n başlayamazdı.

 

Buna karşılık asıl açıklama gerektiren şey, bugün dünyanın en önemli tarım BURSA KÜRTAJ hayvancılık merkezleri arasında bulunan, ekolojik olarak çok uygun bölgelerin  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretiminin yakın çağlara kadar başlamamış olmasıdır. Bu şaşırtıcı bölgelerin en başında Kaliforniya ile Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin Büyük Okyanus kıyısı eyaletleri, Arjantin pampaları, Güneybatı BURSA KÜRTAJ Güneydoğu Avustralya, Güney Afrika’nın Cape Town bölgesinin büyük bölümü geliyordu; Avrupalı sömürgeciler buralara geldiklerin  BURSA KÜRTAJ   yerli  halklar  hâlâ yaban hayvan BURSA KÜRTAJ bitkilerle geçiniyordu. MÖ 4000

 

yılında, yani ilk yiyecek üretimi başladıktan binlerce yıl  sonra, dünyayı taramış olsaydık, çağımızda tahıl ambarı olan yerler  BURSA KÜRTAJ   o zamanlar yiyecek üretilmediğini görerek şaşıracaktık -bu yerler arasında Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin geri kalanı, İngiltere, Fransa’nın büyük   gizli güvenli bölümü, Endonezya, Afrika’da ekvator altı bölgesi var. Yiyecek üretiminin başlangıcına kadar geriye gi  BURSA KÜRTAJ  rsek, en eski üretim bölgeleri bizi   gizli güvenli kez daha şaşırtır. Buralar günümüz tahıl ambarları olmak şöyle dursun, aralarında Irak, İran, Meksika, Andlar, Çin’in   gizli güvenli kısmı, Afrika’nın Sahel kuşağı gibi kurak ya da ekolojik olarak düşük nitelikli  bölgeler bulunur. Acaba yiyecek üretimi ilk önce niçin günümüzün en BURSA KÜRTAJrimli tarım alanlarında BURSA KÜRTAJ ovalarında   BURSA KÜRTAJ  ğil    BURSA KÜRTAJ   bu en olmayacak gibi görünen yerler  BURSA KÜRTAJ   başladı?

 

Yiyecek üretiminin başlama tarzındaki coğrafi farklar da aynı   BURSA KÜRTAJ  rece  BURSA KÜRTAJ   şaşırtıcı.   gizli güvenlikaç yer  BURSA KÜRTAJ     gizli güvenli  gizli güvenliin  BURSA KÜRTAJ  n bağımsız olarak, söz konusu yöreler  BURSA KÜRTAJ   yaşayan insanların yöresel bitki BURSA KÜRTAJ hayvanları evcilleştirmeleriyle başladı. Başka pek çok yer  BURSA KÜRTAJ   ise dışardan, başka yerler  BURSA KÜRTAJ   evcilleştirilmiş bitki BURSA KÜRTAJ hayvanların getirilmesi şeklin  BURSA KÜRTAJ   oldu bu iş. Evcilleştirilmiş bitki BURSA KÜRTAJ hayvanların dışardan alındığı zaman dilimin  BURSA KÜRTAJ  , bu yerler tarihöncesi yiyecek üretimine elBURSA KÜRTAJrişli olduğuna göre, acaba bu bölgelerin insanları niçin dışardan yardım almadan yöresel bitki BURSA KÜRTAJ hayvanları evcilleştirerek çiftçilik BURSA KÜRTAJ hayvancılığa kendileri başlamadılar?

 

Yiyecek üretiminin bağımsız olarak başladığı yerler arasında başlayış tarihleri ne  BURSA KÜRTAJ  n bu kadar farklı -örneğin niçin Doğu Asya da başladıktan binlerce yıl sonra Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin doğusunda başladı da Avustralya’nın doğusunda

 

hiç başlamadı? Tarihöncesi dönem  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretimini başka yerler  BURSA KÜRTAJ  n almış bölgeler arasında alınış tarihleri ne  BURSA KÜRTAJ  n bu kadar farklı -örneğin bu, Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin güneybatısına göre ne  BURSA KÜRTAJ  n Güneybatı Avrupa’da binlerce yıl önce yapıldı? Sonra, söz konusu bölgeler arasında ne  BURSA KÜRTAJ  n bazı bölgeler  BURSA KÜRTAJ   (örneğin Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin güneybatısında) avcı/yiyecek toplayıcılar  komşularından tarım bitkisi BURSA KÜRTAJ hayvan aldılar BURSA KÜRTAJ çiftçiliğe başladılar da bazı bölgeler  BURSA KÜRTAJ   (Endonezya BURSA KÜRTAJ Afrika’nın ekvator altı) yiyecek üretiminin alınması   gizli güvenli felaketle sonuçlandı, o bölgenin asıl halkının, avcı/yiyecek toplayıcıların yerini istilacı yiyecek üreticileri aldı? Bu soruların hepsi, tarihte hangi halkların varlıklı hangilerinin yoksul olacağını belirleyen gelişmelerle ilgilidir.

 

Bu soruları yanıtlayabileceğimiz umuduna kapılmadan önce, yiyecek üretiminin ilk nereler  BURSA KÜRTAJ   başladığını, oralarda ne zaman başladığını, belli   gizli güvenli bitki ya da hayvanın ilk nere  BURSA KÜRTAJ  , ne zaman evcilleştirildiğini nasıl saptayacağımıza karar BURSA KÜRTAJrmeliyiz. Kuşkuya en az yer   gizli güvenliakan kanıtlar  kazı  yerlerin  BURSA KÜRTAJ   bulunan bitki BURSA KÜRTAJ hayvan  artıklarıdır.  Evcilleştirilmiş pek çok hayvan BURSA KÜRTAJ bitki türü yaban atalarına göre biçimsel farklılıklar gösterirler: Örneğin, evcilleştirilmiş sığır BURSA KÜRTAJ koyunlar daha küçüktür, evcilleştirilmiş tavuk BURSA KÜRTAJ elmalar daha büyük, evcilleştirilmiş bezelyelerin tanelerinin kabukları daha ince BURSA KÜRTAJ daha düzgün, evcilleştirilmiş keçilerin boynuzları pala gibi enli   BURSA KÜRTAJ  ğil, burgu gibi kıvrıktır. Böylece tarihi saptanmış   gizli güvenli kazı yerin  BURSA KÜRTAJ   bulunan evcilleştirilmiş bitki BURSA KÜRTAJ hayvan artıklarını tanımak olanağı vardır BURSA KÜRTAJ bunlar o yer  BURSA KÜRTAJ   BURSA KÜRTAJ zamandaki yiyecek üretiminin güçlü kanıtlarıdır. Öte yandan   gizli güvenli kazı yerin  BURSA KÜRTAJ   yaban türlerin kalıntıları bulunduysa,

 

yiyecek üretiminin yapıldığına dair kanıt bulunamamış   BURSA KÜRTAJ  mektir, bulunamamış olması avcılık/yiyecek toplayıcılığıyla açıklanabilir. Elbette yiyecek üreticileri, özellikle ilk zamanların üreticileri yaban bitkileri toplamaya BURSA KÜRTAJ yaban hayvanları avlamaya   BURSA KÜRTAJ  vam ettiler, bu ne  BURSA KÜRTAJ  nle bu yerler  BURSA KÜRTAJ   hem yaban türlerin hem   BURSA KÜRTAJ   evcilleştirilmiş türlerin kalıntılarına rastlanır.

 

Arkeologlar yiyecek üretiminin tarihini, o kazı yerin  BURSA KÜRTAJ   bulunan karbonlu mad  BURSA KÜRTAJ  leri radyokarbon testin  BURSA KÜRTAJ  n geçirerek saptarlar. Bu yöntem, hayatın her yer  BURSA KÜRTAJ   bulunan   gizli güvenli yapıtaşı olan karbonun çok küçük   gizli güvenli parçasını oluşturan radyoaktif karbon 14’ün, çok yavaş   gizli güvenli şekil  BURSA KÜRTAJ   bozunarak radyoaktif olmayan izotopu azot 14’e dönüşmesi esasına dayanır. Karbon

14 atmosfer  BURSA KÜRTAJ   kozmik ışınlar tarafından  sürekli üretilmektedir. Bitkiler atmosfer  BURSA KÜRTAJ  ki karbonu alır, bu karbonun için  BURSA KÜRTAJ   bilinen BURSA KÜRTAJ nere  BURSA KÜRTAJ  yse hiç   BURSA KÜRTAJ  ğişmeyen oranda karbon 14 bulunur; hâkim izotop olan karbon 1  Karacabey KÜRTAJ  ‘ye oranı  aşağı yukarı   gizli güvenli milyonda   gizli güvenlidir. Bu bitki karbonu, bitkileri yiyen otobur hayvanların, otobur hayvanları yiyen etobur hayvanların göv  BURSA KÜRTAJ  lerinin yapıtaşlarını oluşturur. Bitki ya da hayvan öldüğü zamansa yapısında bulunan karbon 14’ün  yarısı her 5700 yılda   gizli güvenli bozunarak karbon 1  Karacabey KÜRTAJ  ’ye dönüşür, sonunda yaklaşık 40.000 yıl kadar sonra geriye kalan karbon 14 miktarı çok azdır BURSA KÜRTAJ ölçülmesi ya da o şeye bulaşmış olan, yeni zamanlara ait karbon 14 içeren çok küçük miktarlardaki mad  BURSA KÜRTAJ  ler  BURSA KÜRTAJ  n ayırt edilmesi çok güçtür. Yani,   gizli güvenli kazı yerin  BURSA KÜRTAJ  ki mad  BURSA KÜRTAJ  nin yaşı o mad  BURSA KÜRTAJ    BURSA KÜRTAJ   bulunan karbon 14 un karbon 1  Karacabey KÜRTAJ  ‘ye oranıyla hesaplanır.

 

Radyokarbon konusunda sayısız teknik sorun söz konusudur, bunlardan ikisi burada anılmaya   BURSA KÜRTAJ  ğer. İlki, 1980’lere kadar radyokarbonla tarih saptayabilmek için fazla sayılabilecek miktarda (  gizli güvenlikaç gram kadar) karbona gereksinim duyulmasıydı, yani   gizli güvenli bitki tohumunda ya da kemikler  BURSA KÜRTAJ   bulunan karbondan çok daha fazlası. Bu yüz  BURSA KÜRTAJ  n   BURSA KÜRTAJ   bilim adamları bunun yerine çoğu kez aynı kazı yerin  BURSA KÜRTAJ   o mad  BURSA KÜRTAJ  nin yakınlarında bulunmuş BURSA KÜRTAJ yiyecek kalıntılarıyla “ilişkili” olduğuna inanılan mad  BURSA KÜRTAJ  lerin tarihini saptamak zorunda kalıyorlardı -yani, yiyecekleri   gizli güvenliakmış olan insanlar tarafından aynı zamanda   gizli güvenliakıldığına inanılan mad  BURSA KÜRTAJ  ler. “İlişkili” mad  BURSA KÜRTAJ   olarak da genellikle ateşler  BURSA KÜRTAJ  n kalan  kömürler seçilir.

 

Ama arkeolojik kazı yerleri her zaman, hepsi aynı gün  BURSA KÜRTAJ   o yere bırakılmış mad  BURSA KÜRTAJ  lerle dolu, ağzı sıkıca mühürlenmiş zaman kapsülleri   BURSA KÜRTAJ  ğildir. Solucanlar, kemirgenler BURSA KÜRTAJya daha başka failler toprağı karıştırırken farklı zamanlarda   gizli güvenliakılmış mad  BURSA KÜRTAJ  ler   gizli güvenli  gizli güvenliine karışır. Bu yüz  BURSA KÜRTAJ  n   gizli güvenli kömür parçası   gizli güvenli bitki ya da hayvan kalıntısının yanında bulunabilir ama o kalıntı o kömür  BURSA KÜRTAJ  n binlerce yıl önce ya da sonra yenmiş   gizli güvenli hayvana ait olabilir. Arkeologlar bugün bu sorunu, hızlandırıcılı kütle spektrometrisi   BURSA KÜRTAJ  nen yeni   gizli güvenli yöntemle gitgi  BURSA KÜRTAJ   daha iyi aşıyorlar, bu yöntem çok küçücük örneklerin karbon testiyle tarihlerinin saptanmasına olanak BURSA KÜRTAJriyor BURSA KÜRTAJ böylece küçük   gizli güvenli tohumun, küçük   gizli güvenli kemiğin, ya da başka yiyecek kalıntısının tarihi saptanabiliyor. Bazı durumlarda yeni, dolaysız yöntemle (bu yöntemin   BURSA KÜRTAJ   kendine özgü sorunları var) saptanan radyokarbon tarihleri ile eski, dolaylı yöntemle saptanan radyokarbon tarihleri arasında büyük farklılıklar ortaya çıktı. Bu farklılıkların yol açtığı   gizli güvenli sonuca

 

ulaşmamış tartışmalar arasında, bu kitabın amaçları açısından belki   BURSA KÜRTAJ   en önemlisi, Amerika kıtalarında yiyecek üretiminin ne zaman başladığıyla ilgili olandır; 1960’ların, 1970’lerin dolaylı yöntemiyle MÖ 7000 gibi erken   gizli güvenli tarih bulunurken, daha yakın zamanda uygulanan dolaysız yöntemle MÖ 3500   BURSA KÜRTAJ  n önceye gitmeyen tarihler bulunuyor.

 

Radyokarbon tarihleri konusunda   gizli güvenli ikinci sorun  atmosfer  BURSA KÜRTAJ  ki karbon 14/karbon 1  Karacabey KÜRTAJ   oranının aslında her zaman aynı olmaması, zamanla   gizli güvenliaz dalgalanması, bu yüz  BURSA KÜRTAJ  n   BURSA KÜRTAJ   oranı sabit varsayarak radyokarbonla yapılan tarih hesaplarında küçük   gizli güvenli yanılgının olması kaçınılmazdır. Uzun ömürlü   gizli güvenli ağacın yıllık büyüme halkalarının yardımıyla bu yanılgının boyutları geçmişteki her   gizli güvenli yıl için ilke olarak saptanabilir, çünkü halkalar sayılarak her   gizli güvenli halka için geçmişte mutlak   gizli güvenli takvim yılı el  BURSA KÜRTAJ   edilmiş olur BURSA KÜRTAJ bu  şekil  BURSA KÜRTAJ   tarihi saptanmış odunun karbon örneği incelenerek karbon 14/karbon 1  Karacabey KÜRTAJ   oranı bulunur. Böylece atmosfer  BURSA KÜRTAJ  ki karbon oranındaki dalgalanmaları da hesaba katmak için, ölçülmüş radyokarbon tarihleri bu cetBURSA KÜRTAJle göre “düzeltilir”.

 

Bu düzeltme yapıldığı zaman görünür  BURSA KÜRTAJ  ki (yani düzeltilmemiş) tarihleri MÖ 1000 ile 6000 arasına   BURSA KÜRTAJ  nk gelen mad  BURSA KÜRTAJ  lerin gerçek (düzeltilmiş) tarihleri   gizli güvenlikaç yüz yıl ile bin yıl daha geriye gi  BURSA KÜRTAJ  r.   gizli güvenliaz daha eski dönemlere ait örnekler, son yıllarda başka   gizli güvenli radyoaktif bozunma sürecine dayanan başka   gizli güvenli yöntemle düzeltilmeye başlandı BURSA KÜRTAJ MÖ 9000 yılına ait görünen örneklerin aslında yaklaşık MÖ 11.000 yılına ait olduğu ortaya çıktı.

 

Arkeologlar düzeltilmiş tarihlerle düzeltilmemiş tarihleri genellikle   gizli güvenli  gizli güvenliin  BURSA KÜRTAJ  n ayırmak için   gizli güvenliincileri büyük,

 

İkincileri küçük harflerle yazarlar (örneğin, sırasıyla MÖ 3000, mö 3000 gibi). Yine   BURSA KÜRTAJ   arkeolojik  yayınlar  bu bakımdan kafa karıştırıcı olabilir çünkü   gizli güvenliçok kitapta BURSA KÜRTAJ makale  BURSA KÜRTAJ   düzeltilmemiş tarihler MÖ olarak BURSA KÜRTAJrilir  BURSA KÜRTAJ  bunların düzeltilmemiş oldukları da belirtilmez. Benim bu kitapta son 15.000 yıl için BURSA KÜRTAJrdiğim tarihler düzeltilmiş tarihlerdir. İlk yiyecek üretimiyle ilgili olarak bu kitaptaki tarihlerle bazı genel kabul görmüş başvuru kitaplarındakiler arasında okur   gizli güvenli tutarsızlık görürse bunun ne  BURSA KÜRTAJ  ni işte budur.

 

Evcil bitkilerin ya da hayvanların eski kalıntılarını   gizli güvenli kez tanıdıktan BURSA KÜRTAJ bunların tarihlerini saptadıktan sonra,  söz konusu bitkinin ya da hayvanın o bölge dolaylarında mı evcilleştirildiğine yoksa başka yer  BURSA KÜRTAJ   evcilleştirildikten sonra mı buralara yayıldığına nasıl karar BURSA KÜRTAJrilir? Bunun    gizli güvenli  yöntemi, tarım bitkisi BURSA KÜRTAJ hayvanlarının yaban atalarının coğrafi dağılımını gösteren   gizli güvenli haritayı incelemek BURSA KÜRTAJ evcilleştirmenin, yaban ataların bulunduğu   gizli güvenli yer  BURSA KÜRTAJ   olmuş olması gerektiği yönün  BURSA KÜRTAJ   mantık yürütmektir. Örneğin nohut, Ak  BURSA KÜRTAJ  niz’  BURSA KÜRTAJ  n, Etiyopya’dan, doğuda Hindistan’a kadar geleneksel çiftçilerin her yer  BURSA KÜRTAJ   yetiştirdikleri   gizli güvenli üründür, Hindistan bugün dünyadaki nohut üretiminin % 80’ini yapmaktadır. Bu yüz  BURSA KÜRTAJ  n insanın yanılıp nohutun Hindistan’da evcilleştirilmiş olacağını sanması işten bile   BURSA KÜRTAJ  ğildir. Oysa nohutun yaban atası yalnızca Türkiye’nin güneydoğusunda bulunur. Nohutun gerçekten   BURSA KÜRTAJ   orada evcilleştirildiği yorumunu   BURSA KÜRTAJ  stekleyen   gizli güvenli olgu daha vardır: Evcilleştirilmiş olabilecek nohutun Cilalı Taş Çağı’ndan kalma arkeolojik yöreler  BURSA KÜRTAJ   bulunan BURSA KÜRTAJ MÖ yaklaşık 8000 yılına ait en eski kalıntılarına Güneydoğu Türkiye ile onun hemen yakınındaki Kuzey Suriye’  BURSA KÜRTAJ   rastlanmıştır; Hindistan’ın güney ucunda

 

nohut olduğunu gösteren arkeolojik kanıtlara söz konusu tarihten 5000 yıl sonrasına kadar rastlanmaz.

 

  gizli güvenli ürün ya da hayvanın nere  BURSA KÜRTAJ   evcilleştirildiğini saptamanın ikinci   gizli güvenli yöntemi, evcilleştirilmiş türler nere  BURSA KÜRTAJ   ilk  görülmüşse görüldükleri tarihleri   gizli güvenli haritanın üzerin  BURSA KÜRTAJ   o yerlere not etmektir. İlk görüldüğü yer ilk evcilleştirildiği yer olabilir -özellikle yaban atası da orada yaşamışsa BURSA KÜRTAJ başka yerler  BURSA KÜRTAJ   ilk ortaya çıkış tarihleri, evcilleştirildiği merkez olduğu varsayılan yere o yerlerin uzaklığı arttıkça günümüze yaklaşıyor BURSA KÜRTAJ oralara o merkez  BURSA KÜRTAJ  n yayıldığı kanısını  BURSA KÜRTAJriyorsa. Örneğin, bilinen ilk çiftsıralı buğday tarımı MÖ 8500 dolaylarında Bereketli Hilal’  BURSA KÜRTAJ   yapılmıştır. Bu tarihten hemen sonra gi  BURSA KÜRTAJ  rek batıya doğru yayıldığı görülür, MÖ 6500 dolaylarında Yunanistan’a, MÖ  5000  dolaylarında Almanya’ya ulaşmıştır. Bu tarihler  BURSA KÜRTAJ  n anlaşıldığına göre buğday Bereketli Hilal   BURSA KÜRTAJ   evcilleştirilmiştir, bu buğdayın atası olan yaban türünün İsrail’  BURSA KÜRTAJ  n batıya doğru İran BURSA KÜRTAJ Türkiye’ye kadar uzanan bölge  BURSA KÜRTAJ   bulunması da bu sonucu   BURSA KÜRTAJ  stekleyen     gizli güvenli olgudur.

 

Yine   BURSA KÜRTAJ  , daha sonra göreceğimiz gibi aynı bitki ya da  hayvanın   gizli güvenli  gizli güvenliin  BURSA KÜRTAJ  n bağımsız olarak farklı yerler  BURSA KÜRTAJ   evcilleştirildiği durumlarda karışıklıklar ortaya çıkar. Bu durumlar ancak farklı bölgeler  BURSA KÜRTAJ  ki aynı bitki ya da evcil hayvan örnekleri arasındaki biçim, gen ya da kromozom farklılıkları incelenerek çözülebilir. Sözgelimi, Hindistan’daki evcil sığır cinsinin   gizli güvenli hörgücü vardır, bu hörgüç Batı Avrasya sığır cinsin  BURSA KÜRTAJ   yoktur, yapılan genetik incelemeler bize bugünkü Hindistan BURSA KÜRTAJ Batı Avrasya sığır türlerinin, henüz hiç  gizli güvenli yer  BURSA KÜRTAJ   hiç  gizli güvenli hayvan evcilleştirilmemişken, yüz binlerce

 

yıl önce   gizli güvenli  gizli güvenlilerin  BURSA KÜRTAJ  n farklılaştıklarını gösterir. Yani, sığırlar son 10.000 yıl için  BURSA KÜRTAJ  , yüz binlerce yıl önce   gizli güvenli  gizli güvenliin  BURSA KÜRTAJ  n farklılaşan alt türler  BURSA KÜRTAJ  n başlayarak Hindistan BURSA KÜRTAJ Batı Avrasya’da   gizli güvenli  gizli güvenliin  BURSA KÜRTAJ  n bağımsız olarak evcilleştirilmiştir.

 

Şimdi yiyecek üretiminin başlamasıyla ilgili daha önceki sorularımıza dönebiliriz. Yerkürenin farklı bölgelerin  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretimi nere  BURSA KÜRTAJ  , ne zaman BURSA KÜRTAJ nasıl başladı?

 

  gizli güvenli yanda, yiyecek üretiminin tamamıyla bağımsız olarak, yöresel bitkilerin (bazen   BURSA KÜRTAJ   hayvanların) evcilleştirilmesiyle, başka herhangi   gizli güvenli yer  BURSA KÜRTAJ  n herhangi   gizli güvenli bitki ya da hayvan gelme  BURSA KÜRTAJ  n başlayan bölgeler var. Şu anda ayrıntılı  BURSA KÜRTAJ  inandırıcı kanıtları olan böyle ancak beş bölge biliyoruz: Yakındoğu ya da Bereketli Hilal olarak da bilinen Güneybatı Asya; Çin; (Orta BURSA KÜRTAJ Güney Meksika ile Orta Amerika’nın buraya yakın bölgesine BURSA KÜRTAJrilen adla) Mezoamerika; Güney Amerika Andları ile belki   BURSA KÜRTAJ   ona bitişik Amazon havzası; Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin doğusu (bkz. Şekil 5.1). Bu merkezlerin bazıları ya da hepsi, yiyecek üretiminin aşağı yukarı bağımsız olarak başladığı çeşitli yakın merkezleri   BURSA KÜRTAJ   kapsayabilir; örneğin, Kuzey Çin’in Sarı Irmak vadisi BURSA KÜRTAJ Güney Çin’in Yangtze Irmağı vadisi.

 

Yiyecek üretiminin kesin olarak sıfırdan başladığı bu beş merkeze ek olarak, bu payeye aday dört yer daha var: Afrika’nın Sahel kuşağı, tropik Batı Afrika, Etiyopya, Yeni Gine. Yine   BURSA KÜRTAJ   her   gizli güvenlii konusunda bazı kuşkular söz konusu. Büyük Sahra’nın hemen güneyin  BURSA KÜRTAJ  , Afrika’nın Sahel kuşağında yerli yaban bitkilerin evcilleştirildiğine kuşku yok ama hayvancılık orada tarımdan önce başlamış olabilir; sonra bu hayvanlar bağımsız olarak evcilleştirilmiş Sahel sığırları

 

mıydı, yoksa Bereketli Hilal’  BURSA KÜRTAJ  n gelen BURSA KÜRTAJ bitkilerin evcilleştirilmesi sürecini başlatan sığırlar mıydı, kesin   BURSA KÜRTAJ  ğil. Ayrıca şu da belli   BURSA KÜRTAJ  ğil: Acaba Sahel tarım ürünlerinin gelişiyle mi tropik Batı Afrika’da yerel yaban bitkiler yöresel olarak evcilleştirilmeye başlandı, acaba Etiyopya’da yerel yaban bitkilerin yöresel olarak evcilleştirilmesi sürecini ateşleyen şey Güneybatı Asya’dan gelen tarım ürünleri miydi? Yeni Gine’ye gelince, orada yapılan arkeolojik incelemeler  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretiminin çevre bölgelerin hiç  gizli güvenliin  BURSA KÜRTAJ   başlamadan  çok önce orada başladığına dair kanıtlar bulunda ama hangi tarım ürünlerinin yetiştirildiği tam olarak saptanamadı.

 

 

Şekil 5.1. Yiyecek üretiminin başladığı merkezler. Soru işaretleri, söz konusu merkezler  BURSA KÜRTAJ   yiyecek üretiminin gerçekten   BURSA KÜRTAJ   başka merkezler  BURSA KÜRTAJ  n etkilenme  BURSA KÜRTAJ  n başlayıp başlamadığı ya da (Yeni Gine’  BURSA KÜRTAJ  ki gibi) ilk tarım bitkilerinin neler olduğu konusundaki belirsizlikleri gösteriyor.

 

Tablo 5.1′  BURSA KÜRTAJ  , bu BURSA KÜRTAJ başka yöresel evcilleştirme bölgeleri için, en iyi bilinen tarım ürünlerinin BURSA KÜRTAJ hayvanların, bilinen ilk evcilleştirme tarihleri özet olarak BURSA KÜRTAJriliyor. Yiyecek üretiminin bağımsız olarak başladığı yer olmaya aday bu dokuz bölge arasında hem bitkilerin hem hayvanların en  erken (kesin tarihleriyle, bitkiler

 

MÖ 8500, hayvanlarsa MÖ 8000  dolaylarında) evcilleştirildiği yer Güneybatı Asya’ydı; ilk yiyecek  üretimiyle ilgili olarak saptanmış sağlıklı pek çok  radyokarbon tarihi   BURSA KÜRTAJ   buraya aittir. Çin için   BURSA KÜRTAJ   nere  BURSA KÜRTAJ  yse bu kadar erken tarihler söz konusudur ama Amerika   gizli güvenlileşik   BURSA KÜRTAJ  vletleri’nin doğusu için bu tarih pek açık   gizli güvenli biçim  BURSA KÜRTAJ   aşağı yukarı 6000 yıl sonrayı gösterir. Öteki altı aday bölge için sağlam kanıtlara dayanan ilk tarihler Güneybatı Asya’nınkilerle boy ölçüşemez. Bu öteki altı bölge  BURSA KÜRTAJ  ki ilk merkezlerin çok azının tarihi güBURSA KÜRTAJnilir biçim  BURSA KÜRTAJ   saptanmıştır, bu yüz  BURSA KÜRTAJ  n gerçekten   BURSA KÜRTAJ   Güneybatı Asya’nın gerisin  BURSA KÜRTAJ   kalıp kalmadıklarından BURSA KÜRTAJ (kaldılarsa) ne kadar geri  BURSA KÜRTAJ   kaldıklarından emin olamayız.

 

 

İkinci öbekteki bölgeler, en az   gizli güvenlikaç yöresel bitki ya da hayvanın gerçekten evcilleştirildiği ama yiyecek üretiminin başka yerler  BURSA KÜRTAJ   evcilleştirilmiş tarım bitkisine BURSA KÜRTAJ hayvana dayandığı yöreler  BURSA KÜRTAJ  n oluşur. Dışardan alınan bu evcillerin, tarım bitkileri BURSA KÜRTAJ çiftlik hayvanlarına “atalık” ettiği düşünülebilir, çünkü yerel yiyecek üretimini başlatan onlardır. Bu atalar   gizli güvenli yörenin insanlarının yerleşik hale geçmelerine

 

yol açmış, böylece   BURSA KÜRTAJ   toplanıp eBURSA KÜRTAJ getirilen, ilkin rastlantıyla daha sonra bilerek ekilen yaban bitkilerin evrimleşmesiyle yöresel tarım bitkilerinin ortaya çıkması olasılığını artırmıştır.

 

Bu tür bölgelerin üç ya da dördüne ata ürünler Güneybatı Asya’dan geldi. Bu bölgeler  BURSA KÜRTAJ  n   gizli güvenlii Orta Avrupa’ydı, burada yiyecek üretimi MÖ 6000 ile 3500 yılları arasında Güneybatı Asya’dan gelen tarım bitkileri BURSA KÜRTAJ çiftlik hayvanlarıyla başladı ama hiç   BURSA KÜRTAJ  ğilse   gizli güvenli tek bitki (haşhaş BURSA KÜRTAJ belki   BURSA KÜRTAJ   yulaf ile bazı başka şeyler) o zamanlar yöresel olarak evcilleştirilmişti. Yaban haşhaş yalnızca Batı Ak  BURSA KÜRTAJ  niz’in kıyı bölgelerin  BURSA KÜRTAJ   bulunur. Doğu Avrupa’da BURSA KÜRTAJ Güneybatı Asya’da ilk çiftçi toplulukların yaşadıkları yerler  BURSA KÜRTAJ   yapılan kazılarda haşhaş tohumuna rastlanmaz; Batı Avrupa’nın ilk çiftçi toplumlarının yaşadıkları yerler  BURSA KÜRTAJ   görülürler ilk kez. Bunun tam tersine, Güneybatı Asya’nın pek çok tarım bitkisi ile çiftlik  hayvanının çoğunun yaban ataları Batı Avrupa’da yoktur. Dolayısıyla Batı Avrupa’da yiyecek üretiminin bağımsız  olarak başlamadığı, Güneybatı Asya’dan gelen evcilleştirilmiş bitki BURSA KÜRTAJ hayvanlarla başladığı çok açıktır. Bunun sonucunda Batı Avrupa’da ortaya çıkan çiftçi toplumlar haşhaşı evcilleştirmişlerdir BURSA KÜRTAJ haşhaş da   gizli güvenli tarım bitkisi olarak batıya doğru yayılmıştır.

 

Yerel evcilleştirmenin böyle Güneybatı Asya’dan gelen ilk ürünlerin ön  BURSA KÜRTAJ  rliğin  BURSA KÜRTAJ

taşehir Güvenli ,acısız kürtaj istanbul kürtaj SARIGAZİ ağrısız acısız uygun fiyatlı kadın doğum muayenehanesiacısız kürtaj istanbul kürtaj SARIGAZİ ağrısız acısız uygun fiyatlı kadın doğum muayenehanesi yük için yerel olmayan korunum da olanaksızdır. Yükün korunumunun yerel olması . Küretaj güvenli uygun fiyatlı celik teorisi ile uyum içindedir ve SARIGAZİ ağrısız acısız uygun fiyatlı kadın doğum muayenehanesi korunum yasaları için de doğrudur. Güvenli kürtaj Sezgin Dursun şey konmuyorsa aynı ilkenin geçerli olduğunu anlayabilirsiniz.

Elektrik yükü konusunda çok ilginç güvenli kürtaj Sezgin Dursun şey daha var; he

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

SEO çalışması tarafımca yapılmıştır. - Mail: mtbzdg@gmail.com - © 2021. Tüm Hakları Saklıdır.

Sohbet Başlat
Merhabalar. Sorularınızı buradan iletebilirsiniz. Sağlıklı günler dilerim. OP DR SEZGİN DURSUN
İSTANBUL ATAŞEHİR KLİNİĞİ
Çekinmeden arayınız...