Op.Dr. Sezgin Dursun

KONAK  KÜRTAJ / ACISIZ-GÜVENLİ

6

KONAK  KÜRTAJ / ACISIZ-GÜVENLİ

TEL: O541 998 34 34

Kürtaj bir doğum kontrol yöntemi değildir. Çeşitli nedenlerle eğer çocuk doğurmak-gebelik için uygun zamanda olmadığınızı düşünüyorsanız öncelikle modern aile planlaması yöntemlerinden birini kullanın. Kondom, doğum kontrol hapı, spiral takılması başlıca yöntemlerdir. İstenen çocuk sayısına ulaştığınızı düşünüyorsanız doktorunuzun onayıyla tüplerinizi bağlatabilirsiniz. Takvim yöntemi , geri çekme veya ilişki sonrası vajinal yıkamanın kesinlikle güvenilir yöntemler olmadığını bilmelisiniz

Her şeye rağmen gebelik oluştuysa bunu gerçekten istemediğinizden emin olmalısınız. Kürtaj sonrası pişmanlık yaşayabileceğinizi göz önünde bulundurarak karar verin. KÜRTAJ KARARINIZI BİR DAHA GÖZDEN GEÇİRİN.

Kesinlikle kürtaj olmaya karar verdiyseniz bunu Kadın Doğum hekiminin kontrolünde  steril koşulları sağlayan bir klinikte olun. Her ne kadar karmaşık bir işlem olmasa da uygun olmayan koşullarda yapılan bir kürtaj bütün ömrünüz boyunca size sorun oluşturabilir

Kliniğimizde hasta mahremiyetine katı kurallarla özen gösterilir. Hasta bilgileri hiçbir şekilde üçüncü kişi veya kurumlarla paylaşılmaz.

Kliniğimizde il dışından gelen hastalarımıza öncelik tanınmaktadır. Sorularınız ve sıra önceliği için telefondan bilgi alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle cevap verilemediği durumlarda kısa mesaj veya whatsapp yoluyla ulaşabilirsiniz veya iletişim kısmından mail atabilirsiniz.

 

İŞLEM HAKKINDA:

  • İŞLEM BİLGİLERİ KESİNLİKLE GİZLİ KALIR. KESİNLİKLE ÜÇÜNCÜ KİŞİ VE KURUMLARLA PAYLAŞILMAZ.
  • DİPOSİBLE  MALZEME (KANÜL) KULLANILIR. BASKA HASTALARDA KULLANILAN KANÜLLER İLE KÜRTAJ YAPILMAZ.
  • SADECE VAKUM YÖNTEMİ İLE KÜRETAJ YAPILIR. METAL BİR CİHAZ VEYA ALET KULLANMIYORUZ.
  • KÜRTAJ  İŞLEMİ SON DERECE GÜVENLİ BİR ŞEKİLDE YAPILIR. DAHA SONRA GEBE KALMAK İSTEDİĞİNİZDE SORUN YAŞAMZSINIZ.
  • KÜRTAJ İŞLEMİ HASTANE ORTAMINDA TAMAMEN STERİL ŞARTLARDA YAPILIR.

 

 

KÜRTAJ UYGUNSUZ KOŞULLARDA YAPILIRSA NELER OLABİLİR?

 

RAHİM DELİNMESİ

CİDDİ YUMURTALIK YADA KARIN İÇİ ENFEKSİYON

ÖMÜR BOYU SÜRECEK RAHİM YAPIŞIKLIĞI

ÖMÜR BOYU SÜRECEK ADET GÖRMEME PROBLEMİ (ASCHERMAN SENDROMU)

RAHİM AĞZI YIRTIKLARI

KALICI KISIRLIK

 

Bu problemlerin olmaması için sadece işlem konusunda yetenek- tecrübe olması yetmez. Ultrasonografi ile doğru rahim açısı tespiti, işlem sonrası ultrason ile doğru rahim iç kısmı ölçümü, doğru kürtaj zamanlama kararı vermek de gereklidir. Ayrıca kürtaj sonrası doğru ilaç seçimi de çok önemlidir.

Kliniğimizde il dışından gelen hastalarımıza öncelik tanınmaktadır. Sorularınız ve sıra önceliği için telefondan bilgi alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle cevap verilemediği durumlarda kısa mesaj veya whatsapp yoluyla ulaşabilirsiniz veya iletişim kısmından mail atabilirsiniz.

 

Uzak bir ilde oturuyor olsanız bile sadece soru sormak için rahatlıkla mesaj atabilirsiniz, arayabilirsiniz, ortalama fiyat bilgisi alabilirsiniz. Lütfen çekinmeyin.  TEL: O541 998 34 34

 

 

Detaylı teknik konulara girmeden akla gelecek ilk soruları hızlıca cevaplayalım.

 

Vakumlu kürtaj

Bir çok klinik kürtaj işlemi içi vakum aspirasyon yöntemini kullanmaktadır. Vakumlu küretaj rahmin her ay çoğalıp adet kanamasıyla atılan kısmına yani endometriuma zarar vermez. Böylece rahimde yapışıklık, tekrar gebe kalmakta zorluk, rahim delinmesi, aşırı kanama , şiddetli ağrı gibi durumlar olmaz

Kanül adı verilen ve uç bölümü son derece ince olan plastik aletler kullanılır. Yumuşak plastik kanüller rahim dokusuna zarar vermez. Merkezimizde rutin uygulamada sadece vakumlu küretaj yöntemiyle işlem yapmaktayız.

 Bu işlemin riskleri nelerdir?

Bütün tıbbi işlemlerde bazı riskler mevcuttur. İşleminiz iyi bir klinikte yapıldığında riskiniz sıfıra yakındır. İyi bir klinikten kastımız öncelikle iyi bir ultrasonla gebelik haftasının ve rahim yönünün belirlenmesi, kaliteli vakum sistemleri kullanılması, genel hijyendir.

  Klinikte ne kadar süre kalmam gerekir?

Daha önce doğum yapmamış kişilerde rahim ağzı (serviks) sert olur. Zorlayıcı bir işlem olmaması için ilaç verilip biraz beklemek uygun olur. İşleminiz acil durumlarda birkaç dakikada yapılabilir. Rahim ağzı yapısı ve gebelik haftasına göre ilaç alıp yaklaşık bir saat beklemeniz de önerilebilir. İşlemin hazırlık kısımları hariç net süresi çoğu zaman 2-3 dakikadır.

İşime kaç günde dönebilirim?

Aynı gün işinize dönebilirsiniz.

Kürtaj sonrası ne zaman cinsel ilişkide bulunabilirim?

Kürtajdan 10 gün sonra cinsel ilişkide bulunabilirsiniz.

Aşırı ağrım olur mu?

İyi bir anesteziyle hemen hemen hiç ağrınız olmaz. Nadiren az miktarda ağrı olabilir.

Kürtaj sonrası kanama kaç gün sürer?

Kanama çoğunlukla 1-7 gün sürer. Eğer daha uzun sürerse doktorunuzla görüşüp ultrason kontrolüne gelmeniz gerekir. Vakum yöntemi en iyi yöntem olmakla beraber vakum yöntemiyle yapılan kürtaj sonrasında kanamalar daha uzun sürebilir. Eski yöntemle yani küretle temizleme yöntemiyle kanama ve parça kalması ihtimali daha azdır. Çünkü bu yöntemle rahim içi keskin uçlu metal kaşıklarla iyice temizlenir. Bu detaylı temizleme kanamanın daha az olmasını sağlar ancak ciddi riskler barındırır. Rahim zarar görebilir. Vakum yöntemiyle kanamlar biraz daha uzun sürebilir ama kesinlikle en güvenilir yöntemdir.

Kürtaj olduğum daha sonra anlaşılır mı?

Hayır sağlıklı bir işlem sonrasında ultrason veya başka yöntemlerle kürtaj olduğunuz anlaşılmaz.

Kürtaj sonrası hangi ilaçları kullanmak gerekir?

Doktorunuzun size verdiği ilaçlar temel olarak  iki gruptan oluşur

1-Ağrı kesici

2-Antibiyotik (olası bir enfeksiyona karşı)

Bazen bu iki grup iacın yanına ek ilaçlar yazılabilir. Örneğin muayene sırasında belirgin vajinal akıntı izlendiyse fitil tarzında ilaçlar yazılabilir. Eğer fitil yazıldıysa kanamanız tam olarak geçince kullanmaya başlayın. Ağrınız yoksa ve doktorunuz başka bir şey söylemediyse ağrı kesici ilaç kullanmayabilirsiniz.

Daha sonraki gebeliğimi etkiler mi, sorun yaşar mıyım?

Hayır kürtaj uygun şartlarda yapıldıysa sonraki gebeliklerinizi etkilemez. Gebe kalmanıza engel olmaz. Oluşan gebelikte problem yaşamanıza neden olmaz.

Kürtaj olduğum bilgisi başkalarıyla paylaşılır mı?

Kliniklerin kendi uygulamaları vardır. Bizim kliniğimizde bilgiler kesinlikle başka kişi ya da kurumlarla paylaşılmaz.

Kliniğe gelirken neler yapmam gerekir?

Öncelikle kürtaj kararınızı iyice düşünün. Gerekirse bir yakınızla görüşün veya profesyonel destek alın, işlemi aceleye getirmeyin. Yasal işlem yapılma süresinin ülkemizde 10 hafta (ilişki tarihinden sayınca yaklaşık  (56 gün) olduğunu biliniz. Bu süreyi geçerse kürtaj olamazsınız. İşleminiz sabah saatlerinde yapılacaksa aç olarak gelin, öğleden sonra yapılacaksa kahvaltı edin ancak ardından bir şey yemeyin. Tıbbi geçmişinizle ilgili sorulan soruların cevaplarını doktorunuza eksiksiz aktarın.

Kürtaj fiyatları neye göre belirlenir?

Çoğu klinik gebelik haftasına , daha önce doğum veya sezaryen olup olmamasına ve ek tıbbi duruma göre fiyat belirler. Daha önce doğum yapanlarda işlem nisbeten kolay olmaktadır. Güncel fiyat bilgisi için lütfen arayınız.

Kürtaj en eken hangi haftada yapılır?

Gebeliğin kan veya idrar testleriyle tespitinden sonra ultrason kontrolü gerekir. Gebelik ultrasonda teyit edildiğinde işlem yapılabilir. Hastanın kilosu ve diğer bazı faktörlere bağlı olarak 4-6 haftalarda karından yapılan ultrasonla tespit edilebilir. Vajinal ultrasonla çoğunlukla 4 hafta civarında tespit yapılır. Gebelikten şüphelendiğinizde eğer kesin olarak istemediğinize karar verdiyseniz testlerle teyit edin. Erken dönemde en iyi gebelik belirleme yöntemi kan testidir. Gebelik sadece kan testiyle tespit edildiyse yani henüz ultrasonda görülmediyse kürtaj işlemi yapılmaz.

 Kürtaj en geç hangi haftada yapılır?

Türkiye’de yasal kürtaj süresi 10 haftadır. Bu süre adet tarihinden sayınca 10 hafta olmakla birlikte ilişki tarihinden sayınca 8 haftaya    (56 gün ) denk gelmektedir.

Kürtajdan sonra işlemin doğru yapıldığı test edilecek mi?

Evet. Kürtaj işleminden sonra ultrasonla tekrar rahim içine bakılır. İşlem doğru yapılmış mı, içerde parça var mı, kanama odağı var mı diye kontrol edilir.

 İstanbul Kürtaj fiyatları 2022

Kürtaj fiyatı, operasyonun yapılacağı işlemde kullanılan malzemelerin tek kullanımlık olup olmaması, işlem yapılacak kliniğin hijyeni, hekimin deneyimi, gebelik haftasına göre değişiklik göstermektedir.

Kürtaj sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Kürtaj anestezili (uyutularak) yapıldıysa işlem sonrası uyku hali,unutkanlık, dikkat dağınıklığı olabilir. Kürtaj işlemine ciddi psikolojik baskı-kararsızlıkla giren kişilerde işlem sonrası çok nadiren de olsa pişmanlık, ağlama krizleri olabilir. Bu stresli durumdan kurtulmanın verdiği aşırı sevinç de ağlama krizlerine yol açabilir.

Anestezi ile kürtaj olanların ilk bir saat araç kullanmak gibi dikkat gerektiren işler yapmaması gerekir.

Muayenehanede kürtaj yapılır mı?

Muayenehane ölçeğindeki yerlerde kürtaj yapılması durumu ülkeden ülkeye değişmektedir. Aslında kürtaj yapılıp yapılmaması ya da hangi haftaya kadar yapılabileceği ülkeler arasında ciddi farklılıklar gösterir. Muayenehane ölçeğinde bir klinikte işlem yapılması başka herhangi bir sağlık sorunu olmayan birinde tıbbi prosedür olarak son derece güvenlidir.

Kürtaj sonrası kısırlık olur mu?

Kürtaj işlemi araba kullanmaya benzer. Çok aşırı zor değildir ancak basit dikkatsizlikler düzeltilemez ciddi sorunlara yol açabilir.

Trafik kuralları gibi basit ama hayat kurtarıcı kurallardan bazıları şunlardır:

  • Kürtajın yapıldığı klinikte hijyen kurallarına, steriliteye kesinlikle dikkat edilmelidir.
  • Kürtaj işlemini yapan hekim kesinlikle bu konuda çok tecrübeli olmalıdır. Sadece işlem konusunda değil ultrason konusunda da tecrübeli olmalıdır. Çünkü işlem öncesi rahim açısının doğru tespit edilmesi, işlem sonrası parça kalıp kalmadığının net anlaşılması ancak ultrasonla mümkün olabilmektedir.
  • Kürtaj işleminde hekime yardımcı olan sağlık personelinin bu konuda tam eğitimli olması gerekir.
  • Mümkünse sadece vakum yöntemi kullanılmalı. Vakum yöntemi kullanmayan bir klinikte bu işlem yapılmamalıdır.
  • Eğer gerekli ise kürtaj öncesinde rahim ağzını yumuşatıcı ilaç verip bir-iki saat kadar beklemek gerekir. Biraz sabırlı davranmak çok büyük sorunları önleyebilir.
  • İşlem sonrası verilen ilaçların düzenli olarak kullanılması gerekir. Antibiyotiği düzensiz kullanmak ya da hiç kullanmamak Çok ciddi sorunlara yol açabilir.
  • İşlem sonrası size verilen kontrol tarihinde doktorunuzla iletişime geçin.

 

Eğer bütün kurallara uyulursa kürtaj sonrasında kısırlık veya başka bir sorun yaşama ihtimaliniz hemen hemen hiç yoktur.

 

Eş onayı olmadan kürtaj yapılır mı?

Kadın doğum klinikleri kürtaj işlemi için eş onayı olmasını tercih eder. Detaylar ve istenebilecek belgeler için lütfen arayınız.

18 yaşından küçükler kürtaj olabilir mi?

Kürtaj işleminin yapılabilmesi için kürtaj olacak kişinin 18 yaşından büyük olması gerekir. Ebeveyin onayıyla veya yasal belgeler ile 18 yaşından önce kürtaj yapılabilir. Konunun hassas olduğu ve herhangi bir yaşta bu işlemin yapılamayacağı bilinmelidir. 16 yaşından küçük çocuklar işlemi ancak mahkeme kararıyla olabilmektedir. Detaylar ve istenebilecek belgeler için lütfen arayınız.

Adet tarihi geçmeden kürtaj olur mu?

Kürtaj işlemi için adet tarihinizin tek başına herhangi bir önemi yoktur. Gebelik şüpheniz varsa öncelikle test yaptırın. En garantili test kanda yapılan test ( BHCG) dir.  İdrar testlerinin güvenilirliği daha azdır. İdrar testinde gebelik var görünüyorsa hemen hemen kesinlikle gebelik vardır. İdrar testinde sonuç negatifse yani tek çizgiyse gebeliğin olmadığını söyleyebiliriz ancak bu çok güvenilir bir sonuç değildir. Hala şüpheniz varsa ya birer hafta arayla adet görünceye kadar gebelik testi yaptırın ya da kanda gebelik testi yaptırın.

Dış gebelikte kürtaj olur mu?

Hayır. Dış gebelikte kürtaj yapılamaz (tanı için olan özel durumlar hariç).

Ultrasonda gebelik görülmeden kürtaj yapılır mı?

Hayır. Ultrasonda gebeliğin rahim içinde olduğu net olarak görülmeden tanısal amaçlı özel durumlar hariç kürtaj işlemi yapılamaz.

Kan testinde gebelik çıktıysa ne zaman kürtaj olabilirim?

Kan testi yani bhcg testinde gebelik çıktıysa öncelikle değerin kaç olduğuna bakılır. 1500 üzeri değerlerde vajinal ultrasonla gebelik kesesi görülür. Eğer  bhcg 1500, duruma göre bazen 2000 olduğu halde hala vajinal ultrasonla gebelik kesesi görülmüyorsa dış gebelik açısından yakın takip gerekir.

Evde yapılan idrar testinde gebelik çıktıysa ne zaman kürtaj olabilirim?

Evde yapılan gebelik testi gebelik haftası için bize yardımcı olmamaktadır. Yapılacak en doğru şey eğer gebelik kesinlikle istenmiyorsa doktorunuza başvurmaktır. Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

Devlet hastanesinde kürtaj yapılır mı?

Yasal olarak uygun durumlarda yapılabilir. Devlet hastanesinde de özel kliniklerde olduğu gibi aynı işlem aynı prosedürler çerçevesinde yapılabilir. Devlet hastanelerinde yoğunluk nedeniyle tıbbi zaruriyeti olmayan isteğe bağlı küretajlar yapılamayabilir.

Ancak devlet hastanelerine başvurduğunuzda kürtaj işlemi yoğunluk nedeniyle hasta kabul edilemediği gibi bir dönüş alabilirsiniz. Yoğunluk nedeniyle devlet hastanesinde kürtaj işlemini gerçekleştirilemeyebilir. Ayrıca yasalar çerçevesinde evli olan kadınların kürtaj yaptırabilmesi için eşlerinin de rızasının olduğuna dair belgesinin de olması gerektiği unutulmamalıdır.

Tıp merkezlerinde kürtaj yapılır mı?

Evet. Uygun şartları sağlayan hastane ve tıp merkezlerinde kürtaj yapılabilir. Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

Özel hastanede kürtaj yapılır mı?

Evet. Uygun şartları sağlayan hastane ve tıp merkezlerinde kürtaj yapılabilir . Bu konuda çekinmeden kliniğimizi arayabilirsiniz.

 Gizli kürtaj yaptırmak istiyorum, bu mümkün mü?

Hasta hakları ve kişisel bilgileri koruma kanunu çerçevesinde bütün bilgilerinizin mahremiyeti sağlanmalıdır. Kliniğimizde bu konu hassas olarak değerlendirilir. Hiçbir bilginiz başka kişi ve kurumlarla paylaşılmaz.

Kızlık zarına zarar vermeden kürtaj yapılır mı?

Evet  yapılabilir. Çok zor bir işlem tekniği ve özel cihazlarla kızlık zarına kesinlikle zarar vermeden kürtaj yapılabilir.

Kürtaj için genel anestezi mi lokal anestezi mi daha iyidir?

Lokal anesteziyle tamamen ağrısız olarak kürtaj yapılabilir. Yine de pek çok kişi kürtaj işlemi için genel anesteziyi tercih eder. Eğer kürtaj olacak kişi daha önce normal doğum yapmışsa lokal anestezi tercih etmek daha uygun olabilir. Kürtaj olacak kişi çoğunlukla işlemle ilgili hiçbir şey hatırlamak istemez. Bu durumda genel anestezi tercih etmek daha iyi bir seçenektir. Genel anestezi mi lokal anestezi mi sorusunun cevabı tıbbi durumla ilgili olduğu kadar hastanın ağrı eşiği ve endişe düzeyiyle de ilgilidir.

 

Genel anestezi ile kürtaj işlemi

Diğer büyük ameliyatlardaki gibi entübasyon gerektiren gerçek bir anesteziye gerek yoktur. Toplam 3-4 dakika süren kısa bir özel anestezi türüyle yapılır. Son derece güvenlidir. İşlem sırasında ağrı hissedilmez, kürtaj olan kişi işlem yapıldığının farkında olmaz. Kürtajdan sonra kişinin kendine gelme süresi çok kısadır. Anestezik madde damar yolundan verilir. Kürtaj olacak kişi başka birinden destek almadan kendi kendine kliniğe gelip genel anesteziyle kürtaj olabilir. Gerekli destek tecrübeli elemanlarımızla sağlanır.  Hasta kendine geldikten sonra kendi başına klinikten ayrılabilir.

Lokal anestezi ile kürtaj işlemi

Bu işlemde asıl rahatsızlık normal jinekolojik muayenede olduğu gibi spekulum takılma kısmında olmaktadır. Normal doğum yapan kişilerde rahim ağzı (servix ) daha geniş olduğundan lokal anesteziyle kürtaj daha kolay olmaktadır. Lokal anestezi uygun madde, uygun dozajda  tecrübeli doktorın elinde genel anestezi kadar etkin bir yöntemdir.

 

Uzak bir ilde oturuyor olsanız bile sadece soru sormak için rahatlıkla mesaj atabilirsiniz, arayabilirsiniz, ortalama fiyat bilgisi alabilirsiniz. Lütfen çekinmeyin.

 

 

OP DR SEZGİN DURSUN

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI


OP DR SEZGİN DURSUN

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

. Carlos’u esir almaya İspanya’ya geleceğine nasıl olmuştu    KONAK  KÜRTAJ . Pizarro onu esir almak için oraya gelmişti? Bugün geriye bakınca bizim apaçık bir tuzak olduğunu gördüğümüz bir şeyi Atahualpa nasıl olmuş    KONAK  KÜRTAJ . görmemişti? Atahualpa ile Pizarro’nun karşılaşmasın   KONAK  KÜRTAJ . etkili UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER nedenler acaba Eski Dünya ile GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  Dünya halkları ve başka halklar arasın   KONAK  KÜRTAJ .ki karşılaşmalar   KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ .ha genel anlam   KONAK  KÜRTAJ .  rol  oynarlar mı?

 

Niçin Atahualpa’yı Pizarro esir aldı? Pizarro’nun askeri üstünlüğü, İspanyolların sahip oldukları çelik kılıçlar ve diğer kesici silahlar   KONAK  KÜRTAJ .n, çelik zırhlar   KONAK  KÜRTAJ .n, tüfeklerden, atlar   KONAK  KÜRTAJ .n kaynaklanıyordu. Atahualpa’nın, üzerine binip savaşacakları hayvanları olmayan birlikleri bu silahlara ancak taş, bronz ya    KONAK  KÜRTAJ . tahta sopalarla, topuzlarla, baltalarla karşılık verebilirlerdi, bunlara ek olarak sapanları ve yorgan gibi zırhları vardı. Bu tür donanım eksiklikleri Avrupalılar ile Amerikan yerlileri ya    KONAK  KÜRTAJ . başka halklar arasın   KONAK  KÜRTAJ .ki çatışmalar   KONAK  KÜRTAJ . belirleyici rol oynamıştı.

 

Avrupalıların fetih hareketlerine yüzyıllarca ayak direyebilen tek Amerikan yerlileri, tüfek ve at sahibi olup bunları kullanmayı öğrenerek ara   KONAK  KÜRTAJ .ki eşitsizliği azaltan kabilelerdi.

 

“Kızılderili” sözcüğünü duyan ortalama bir Amerikalının gözünün önüne, .  . HALKALI  KÜRTAJ  876′   KONAK  KÜRTAJ . o ünlü Little Big Horn çarpışmasın   KONAK  KÜRTAJ . General George Custerın ABD ordusunu yerle bir eden Siu savaşçıları gibi, atına binmiş, elindeki tüfeği savuran, ovalı   bir yerli gelir. Amerikan yerlilerinin başlangıçta at ve tüfek diye bir şey bilmediklerini kolayca unuturuz. Bunları oraya Avrupalılar getirdi ve bunları eline geçiren yerli toplulukları bunlarla birlikte değişti. Bereket versin Kuzey Amerika’nın ovalı yerlileri, Güney Şilinin Araucania yerlileri  ve Arjantin’in pampaların   KONAK  KÜRTAJ . yaşayan yerliler, atları ve tüfekleri kullanmayı öğrendiler de öteki Amerikan yerlilerine göre istilacı beyazlara karşı PEK    KONAK  KÜRTAJ .ha uzun bir süre direnebildiler, ancak .  . HALKALI  KÜRTAJ  870’lerde ve .  . HALKALI  KÜRTAJ  880’lerde beyaz hükümetlerin büyük askeri harekâtlarına    KONAK  KÜRTAJ .yanamadılar.

 

Bugün bizim için İspanyolların askeri donanımlarının bunca büyük bir sayısal üstünlük karşısın   KONAK  KÜRTAJ . etkili olmasını  kavramak güçtür. Yukarı   KONAK  KÜRTAJ .  anlatılan  Cajamarca çarpışmasın   KONAK  KÜRTAJ . .  . HALKALI  KÜRTAJ  68 İspanyol, sayıları kendilerininkinin 500 katını bulan Amerikan yerlilerini yere sermiş, binlerce yerliyi öldürürken tek bir kayıp bile vermemişti. Pizarro’nun    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra İnkalarla yaptığı savaşların, Cortes’in Aztekleri esir alış olayının, ilk başlar   KONAK  KÜRTAJ . AvrupalIların Amerikan yerlilerine karşı düzenledikleri seferlerin anlatıldığı öykülerde buna PEK rastlarız: Birkaç düzine Avrupalı süvari binlerce yerliyi öldürür. Atahualpa’nın ölümünden sonra Pizarro, Cajamarca’   KONAK  KÜRTAJ .n İnka başkenti Cuzco’ya giderken böyle dört çarpışma olmuştu: Jauja, Vilcashuaman, Vilcaconga ve Cuzco çarpışmaları. Bu çarpışmalar   KONAK  KÜRTAJ . binlerce ya    KONAK  KÜRTAJ . on binlerce yerliye karşı savaşan İspanyol süvarilerin sayısı sırasıyla 80, 30, .  . HALKALI  KÜRTAJ  .  . HALKALI  KÜRTAJ  0 ve 40’tı.

 

Bu İspanyol zaferlerini açıklamak için, onlarla işbirliği yapan Amerikalı yerlilerin yardımı, İspanyol silahlarının ve atlarının GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI liğinin psikolojik etkisi ya    KONAK  KÜRTAJ . (sık sık iddia edildiği gibi) İnkaların İspanyolları geri dönen tanrıları  Viracocha sanmaları gibi nedenler göstermek yetmez. Pizarro ve Cortez’in başlangıçtaki başarılarının yerlileri yanlarına çekmelerine yol açtığı doğrudur. Ama    KONAK  KÜRTAJ .ha önce hiçbir yardım görmemiş UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER İspanyolların kesin başarısı, onlara direnmenin boşunalığını, kazanması muhtemel tarafta yer almaları gerektiğini göstermemiş olsaydı pek çoğu onlarla işbirliği yapmazdı.    KONAK  KÜRTAJ .ha önce hiç görmedikleri atlar, çelik silahlar, tüfekler karşısın   KONAK  KÜRTAJ . Cajamarca’   KONAK  KÜRTAJ . İnkalar kuşkusuz donup kalmışlardı; ama Cajarmaca   KONAK  KÜRTAJ .n sonra çarpışmalar   KONAK  KÜRTAJ . İspanyol silahlarını ve atlarını    KONAK  KÜRTAJ .ha önce görmüş ve  direnmeye kararlı bir İnka ordusu söz konusuydu. İlk fethin üzerinden altı yıl geçtikten sonra İspanyollara karşı iyi hazırlanmış, geniş çaplı, PEK ciddi iki İnka ayaklanması oldu. Bütün bu çabalar İspanyolların silah üstünlüğü karşısın   KONAK  KÜRTAJ . başarısızlığa uğradı.

 

.  . HALKALI  KÜRTAJ  700 lerde tüfekler Amerikan yerlileri ile başka yerli halklar karşısın   KONAK  KÜRTAJ . Avrupalıları üstün duruma getiren başlıca silah olarak kılıçların yerini aldı. Örneğin, .  . HALKALI  KÜRTAJ  808’de Charlie Savage adlı bir İngiliz gemici tüfeklerle ve eşi görülmemiş bir amaçla donanmış olarak Fiji A   KONAK  KÜRTAJ .ları’na geldi. Savage tek kişi olarak Fiji’nin güç dengesini altüst etmeye kalkıştı. Pek PEK serüveni arasın   KONAK  KÜRTAJ . kanosuyla bir ırmağı izleyerek bir Fiji köyü UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER Kasavu’ya gelip köyü çevreleyen çitin bir tüfek atımlık uzağın   KONAK  KÜRTAJ . durarak savunmasız yerlilere ateş etmek vardı. Kurbanlarının sayısı öylesine fazlaydı, ki hayatta kalabilen köylüler cesetleri üst üste yığıp cesetlerin arkasına

 

saklanmışlardı ve köyün kenarın   KONAK  KÜRTAJ .n geçen dere kan   KONAK  KÜRTAJ .n kıpkırmızı olmuştu. Tüfekleri olmayan yerli  halklar  karşısın   KONAK  KÜRTAJ . tüfeklerin ne ka   KONAK  KÜRTAJ .r güçlü  olduğunu  gösteren sayısız örnek bulunabilir.

 

İspanyolların İnkalara karşı kazandıkları zaferlerde tüfeklerin rolü PEK azdı. O günlerin çakmaklı tüfeklerinin doldurulması ve ateşlenmesi güçtü, Pizarro’   KONAK  KÜRTAJ . bunlar   KONAK  KÜRTAJ .n ancak bir düzine vardı. Ateşlenebildikleri zaman psikolojik etkileri gerçekten de büyük oluyordu. Bun   KONAK  KÜRTAJ .n PEK    KONAK  KÜRTAJ .ha önemlisi İspanyolların elindeki çelik kılıçlar, mızraklar ve hançerlerdi; bunlar koruyucu zırhları ince UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER yerlilere kolayca zarar veren güçlü ve keskin silahlardı. Buna karşılık yerlilerin küt sopaları İspanyolları ve atlarını dövmeye, yaralamaya yetiyordu ama onları öldürmeye pek yetmiyordu. İspanyolların çelik ya    KONAK  KÜRTAJ . geçme zincirli zırhları, özellikle de çelik miğferleri sopalara karşı onları korumakta etkili oluyor, yerlilerin yorgan zırhları çelik silahlar karşısın   KONAK  KÜRTAJ . onları pek korumuyor ya    KONAK  KÜRTAJ . etkisiz kalıyordu.

 

Atların İspanyollara kazandırdığı büyük üstünlük görgü tanıklarının öykülerinde apaçık görülüyor. Yerli nöbetçiler gidip gerideki birliklere haber verene ka   KONAK  KÜRTAJ .r atlı a   KONAK  KÜRTAJ .mlar onlar   KONAK  KÜRTAJ .n PEK önce giderek piyade erlerini öldürüyorlardı. Bir atın yarma hareketine, hızlı saldırıya uygunluğu, manevra kabiliyeti, dövüşü korunaklı bir yüksekliğe çekebilmesi karşısın   KONAK  KÜRTAJ . şaşkına dönen piyadeler açıklık yerlerde çaresiz kalıyordu. Atların etkisi yalnızca atlara karşı ilk kez savaşan askerlerde uyandırdığı korkuyla    KONAK  KÜRTAJ . sınırlı değildi. .  . HALKALI  KÜRTAJ  536’   KONAK  KÜRTAJ .ki büyük İnka ayaklanmasına ka   KONAK  KÜRTAJ .rki sürede İnkalar atlara karşı kendilerini en iyi nasıl savunacaklarını öğrenmişlerdi, pusuya

 

yatıyor ve İspanyol süvarilerini yakın mesafeden öldürüyorlardı. Ama bütün piyadeler gibi İnkalar    KONAK  KÜRTAJ . açık alan   KONAK  KÜRTAJ . atlılara karşı kendilerini asla koruyamıyorlardı. Atahualpa’   KONAK  KÜRTAJ .n sonraki İnka imparatoru Manco’nun en iyi generali Quizo Yupanqui, .  . HALKALI  KÜRTAJ  536    KONAK  KÜRTAJ . Lima’   KONAK  KÜRTAJ . İspanyolları kuşatma altına aldığı ve kente hücum etmeye çalıştığı zaman, İspanyolların iki süvari bölüğü düzlük bir yerde PEK     KONAK  KÜRTAJ .ha fazla sayı   KONAK  KÜRTAJ .ki yerli birliğine karşı hücuma geçti, ilk hücum   KONAK  KÜRTAJ . Quizo ile bütün kuman   KONAK  KÜRTAJ .nları öldüler, orduları bozguna uğratıldı. Cuzco’   KONAK  KÜRTAJ . İspanyolları kuşatma altına almış UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER İmparator Manco’nun en iyi birliklerini yine böyle  HALKALI  6 kişilik bir süvari hücumuyla bozguna uğratmışlardı.

 

MÖ 4000 yılların   KONAK  KÜRTAJ . Karadeniz’in kuzeyindeki steplerde  atların evcilleştirilmesiyle birlikte savaşların şekli de değişmeye başladı. Atlar at sahiplerine yaya olarak gidebileceklerinden PEK    KONAK  KÜRTAJ .ha uzak yerlere gitme, birden saldırıya geçme, karşı taraf üstün bir savunma gücü toparlama   KONAK  KÜRTAJ .n önce kaçma UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERağı veriyordu. Cajamarca’   KONAK  KÜRTAJ . atların oynadığı rol,  HALKALI  0. yüzyılın başına ka   KONAK  KÜRTAJ .r 6000 yıl boyunca etkisini sürdüren, sonun   KONAK  KÜRTAJ . bütün kıtalar   KONAK  KÜRTAJ . kullanılmaya başlanan atların nasıl bir askeri silah olduğunu gösteriyor. Süvarilerin ordu   KONAK  KÜRTAJ .ki askeri üstünlüğünü yitirmesi

  1. Dünya Savaşı’nı buldu. İspanyolların atlar, çelik silahlar ve zırhlar sayesinde, KADIKÖY KÜRTAJ hiçbir şeyleri olmayan piyade askerlerine karşı nasıl bir üstünlüğe sahip olduklarını düşününce PEK kalabalık ordular karşısın KONAK  KÜRTAJ . sürekli savaş kazanmaları bizi şaşırtmamalı.

 

Nasıl oldu    KONAK  KÜRTAJ . Atahualpa Cajamarca’   KONAK  KÜRTAJ .ydı? Atahualpa ile ordusu Cajamarca’   KONAK  KÜRTAJ .ydı çünkü İnkalar arasın   KONAK  KÜRTAJ . çıkan ve

 

İnkaların ikiye bölünmesine ve zayıf düşmesine yol açan bir  iç savaşta önemli çarpışmaları    KONAK  KÜRTAJ .ha GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  kazanmıştı. Pizarro hemen bu bölünmeyi değerlendirdi ve bun   KONAK  KÜRTAJ .n yararlandı. İç savaşın nedeni ise, Panama ve Kolombiya’ya gelen İspanyol göçmenlerin buralara çiçek hastalığını    KONAK  KÜRTAJ . getirmeleri, Güney Amerika yerlileri arasın   KONAK  KÜRTAJ . yayılan bu hastalık yüzünden .  . HALKALI  KÜRTAJ  5 HALKALI  6 yılı dolayların   KONAK  KÜRTAJ . İnka İmparatoru Huayna Capac ile saray halkının çoğunun,    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra    KONAK  KÜRTAJ . onun vârisi Ninan Cuyuchi’nin ölmesiydi. Bu ölümler Atahualpa ile üvey  kardeşi Huascar arasın   KONAK  KÜRTAJ . taht savaşını ateşledi. Bu salgın hastalık olmasaydı İspanyollar birleşik bir imparatorlukla  karşı karşıya geleceklerdi.

 

Atahualpa’nın Cajamarca’   KONAK  KÜRTAJ . bulunuşunun gerisinde yatan neden böylece dünya tarihinde kilit önemdeki bir etmeni gözler önüne seriyor: Bağışıklığı olmayan insanlara önemli derecede bağışıklığı UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER istilacılar   KONAK  KÜRTAJ .n bulaşan hastalıklar. Çiçek, kaba-kulak, grip, tifüs, hıyarcıklı veba gibi Avrupa’   KONAK  KÜRTAJ . her zaman görülen bulaşıcı hastalıklar başka kıtalar   KONAK  KÜRTAJ . pek PEK insanın ölümüne yol açarak Avrupalıların fetihlerinde önemli rol oynadılar.

 

Örneğin, ilk İspanyol saldırısı .  . HALKALI  KÜRTAJ  5 HALKALI  0’de başarısızlıkla sonuçlandıktan sonra Aztekler çiçek hastalığın   KONAK  KÜRTAJ .n  kırıldılar ve Montezuma’   KONAK  KÜRTAJ .n sonra tahta çıkan Cuitlâhuac    KONAK  KÜRTAJ . kısa  sürede öldü. Avrupalılarla gelen hastalıklar Avrupalıların kendilerinden PEK önce kabileden kabileye bütün Amerika kıtalarına yayılmış, Kolomb öncesi dönemdeki Amerika’nın yerli nüfusunun, hesaplamalara göre % 95’inin ölümüne yol açmıştı. Kuzey Amerika kıtasın   KONAK  KÜRTAJ . en yoğun nüfuslu, son derecede örgütlü yerli toplulukları, Mississippi şeflikleri .  . HALKALI  KÜRTAJ  49 HALKALI  

 

ile .  . HALKALI  KÜRTAJ  600 tarihleri arasın   KONAK  KÜRTAJ ., hatta ilk Avrupalılar gelip Mississippi Irmağı kıyısına yerleşmeden önce böylece yok olup gitmişlerdi. Avrupalı göçmenlerin .  . HALKALI  KÜRTAJ  7.  . HALKALI  KÜRTAJ  3’te Güney Afrika’nın yerli San halkını yok etmelerinde en büyük rol oynayan tek şey çiçek hastalığıdır. İngilizler .  . HALKALI  KÜRTAJ  788 de Sidney’e yerleştikten hemen sonra Avustralya yerlilerini kırıp geçiren salgın hastalıkların birincisi başlamıştı. Büyük Okyanus a   KONAK  KÜRTAJ .larıyla ilgili, elimizde sağlam belgeleri bulunan bir örnek    KONAK  KÜRTAJ .ha var: Argo gemisinin enkazın   KONAK  KÜRTAJ .n karaya çıkmaya çalışan birkaç Avrupalı gemicinin .  . HALKALI  KÜRTAJ  806′   KONAK  KÜRTAJ . getirdiği ve Fiji’yi kasıp kavuran salgın hastalık. Tonga’nın, Hawaii’nin, başka Büyük Okyanus a   KONAK  KÜRTAJ .larının tarihlerinde de benzeri salgın hastalıkların izleri görülür.

 

Görülür ama ben yine de tarihte hastalıkların rolü, genişleyen Avrupa’nın önünü açmakla sınırlıdır, demek istemiyorum. Sıtma ve sarıhummanın yanı sıra tropik Afrika, Hindistan, Güneydoğu Asya ve GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  KÜRTAJ’deki başka hastalıklar Avrupalıların tropik bölgelerde sömürge kurmalarını güçleştiren en büyük engeller olmuşlardır.

 

Nasıl oldu    KONAK  KÜRTAJ . Pizarro Cajamarca’ya geldi? Pizarro buraya geleceğine neden Atahualpa İspanyaya gidip orayı fethetmeye çalışmadı? Pizarro Cajamarca’ya Avrupalıların deniz teknolojisi sayesinde geldi; onlar bu teknolojiyle gemiler inşa etmişti, o    KONAK  KÜRTAJ . bu gemilerle Atlas Okyanusu’nu aşarak Ispanya’   KONAK  KÜRTAJ .n Panama’ya,    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra    KONAK  KÜRTAJ . Büyük Okyanus’ta Panama’   KONAK  KÜRTAJ .n Peru’ya gitmişti. Böyle bir teknolojiye sahip olmayan Atahualpa Güney Amerika dışın   KONAK  KÜRTAJ . denizaşırı  ülkelere yayılamamıştı.

 

Pizarronun Cajamarca’   KONAK  KÜRTAJ . bulunuşu gemilere bağlı olduğu ka   KONAK  KÜRTAJ .r, gemileri finanse etmek, inşa etmek, gemilere personel ve donanım sağlamak UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERağını İspanyaya kazandıran merkezileşmiş siyasal örgütlenmeye de bağlıydı. İnka İmparatorluğu    KONAK  KÜRTAJ . merkezileşmiş siyasal bir örgütlenmeye sahipti ama bu örgütlenme imparatorluğun zararına işliyordu çünkü Pizarro, Atahualpa’yı ele geçirerek İnkalar   KONAK  KÜRTAJ .ki bütün kuman   KONAK  KÜRTAJ . kademelerini zincirleme olarak toptan ele geçirmiş oldu. İnka bürokrasisi Tanrı benzeri mutlak hüküm   KONAK  KÜRTAJ .rla PEK güçlü bir biçimde özdeşleştiği için Atahualpa’nın ölümü üzerine çözüldü. Siyasal örgütlenmeyle birleşen denizcilik teknolojisi Avrupalıların başka kıtalara yayılmaların   KONAK  KÜRTAJ ., aynı zaman   KONAK  KÜRTAJ . pek PEK başka halkların yayılmaların   KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ .  temel rolü oynadı.

 

İspanyolların Peru ya ka   KONAK  KÜRTAJ .r gitmelerine yardımcı UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER ilişkili bir etmen de yazının varlığıydı. İspanyolların yazıları vardı, İnka İmparatorluğu’nunsa yoktu. Yazılı bilgiler sözlü bilgilere göre    KONAK  KÜRTAJ .ha yaygın,    KONAK  KÜRTAJ .ha sağlıklı,    KONAK  KÜRTAJ .ha ayrıntılı biçimde aktarılabiliyordu. Kolomb’un yolculukların   KONAK  KÜRTAJ .n, Cortes’in Meksika’yı ele geçirişinden sonra İspanya’ya akan bu tür bilgiler İspanyolların GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  Dünyaya akın etmesine yol açtı. Mektuplar, kitapçıklar hem insanları güdülüyor, hem de yapılacak deniz yolculuğun   KONAK  KÜRTAJ . nasıl bir yol izlenmesi gerektiğiyle ilgili bilgiler veriyordu. Pizarro’nun serüveninin, arka   KONAK  KÜRTAJ .şı Kaptah Cristobal de Mena tarafın   KONAK  KÜRTAJ .n kaleme alınmış öyküsü Sevilla’   KONAK  KÜRTAJ . .  . HALKALI  KÜRTAJ  534’te basıldı, yani Atahualpa’nın öldürülmesinden topu topu dokuz ay sonra. Kitap çıkar  çıkmaz PEK sattı, çeşitli Avrupa dillerine çevrildi, bunun üzerine İspanyol sömürgeciler Pizarro’nun kanca attığı  Peru’yu sağlama almak için oraya akın ettiler.

 

Atahualpa neden kendisine kurulmuş tuzağa kendi ayağıyla düştü? Geriye bakınca Pizarro’nun kurduğu tuzağa Atahualpa’nın kendi ayağıyla düştüğünü açıkça görüyoruz. Onu esir alan İspanyolların kendileri de bu işe şaşırdılar. Bunun en temeldeki nedenine inen açıklama   KONAK  KÜRTAJ . okuryazarlığın sonuçları önemli yer tutar.

 

Yakın nedenlere    KONAK  KÜRTAJ .yalı açıklamaya göre, Atahualpa’nın İspanyollarla ilgili, İspanyolların askeri gücüyle, amaçlarıyla ilgili PEK az bilgisi vardı. Bu azıcık bilgi de ağız   KONAK  KÜRTAJ .n edinilmiş bilgiydi, bunları kıyı   KONAK  KÜRTAJ .n iç bölgelere doğru ilerlerken Pizarro’nun ordusunu iki günlüğüne ziyaret etmiş UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER bir elçiden duymuştu. Elçi İspanyolları en düzensiz,    KONAK  KÜRTAJ .ğınık halleriyle görmüş, Atahualpa’ya bu a   KONAK  KÜRTAJ .mların savaşçı olmadıklarını, kendisine  HALKALI  00 yerli verilse bunların hepsini yakalayıp iple birbirine bağlayabileceğini söylemişti. Atahualpa’nın aklına İspanyolların korkunç olduklarının, hiç kışkırtılma   KONAK  KÜRTAJ .n    KONAK  KÜRTAJ . kendisine saldıracaklarının  gelmemiş olması anlaşılır bir şey.

 

GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  Dünya’   KONAK  KÜRTAJ . Meksika’nın bazı halkları arasın   KONAK  KÜRTAJ . ve İnka İmparatorluğu’nun PEK kuzeyindeki komşu bölgelerde yazı yazmayı bilmek küçük azınlıkların tekelindeydi. İspanyollar İnkaların kuzey sınırın   KONAK  KÜRTAJ .n yalnızca 900 kilometre uzaktaki Panama’yı !5.  . HALKALI  KÜRTAJ  0 yılın   KONAK  KÜRTAJ . fethe başlamışlardı ama Pizarro .  . HALKALI  KÜRTAJ  5 HALKALI  7 yılın   KONAK  KÜRTAJ . Peru kıyılarına ilk kez ayak basana ka   KONAK  KÜRTAJ .r  İspanyol diye bir şeyin varlığın   KONAK  KÜRTAJ .n İnkaların hiç haberi olmamış görünüyor. Atahualpa, Orta Amerika’nın en güçlü, en kalabalık yerli topluluklarının İspanyolların i   KONAK  KÜRTAJ .resine  geçtiğini hiç duymamış bile.

 

Bugün bize Atahualpa’nın esir düşmesine yol açan    KONAK  KÜRTAJ .vranışı ne ka   KONAK  KÜRTAJ .r şaşırtıcı geliyorsa on   KONAK  KÜRTAJ .n sonraki    KONAK  KÜRTAJ .vranışı    KONAK  KÜRTAJ . öyle geliyor. İspanyollara kendisini serbest bırakmaları karşılığın   KONAK  KÜRTAJ . fidye önermiş, bu fidye ödendiğinde serbest bırakacaklarına saf saf inanmıştı. Pizarro’nun a   KONAK  KÜRTAJ .mlarının tek bir yağmayla yetinmeyecek, sürekli fetihlere kararlı  bir hücum birliği oluşturduğunu anlaması UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERaksızdı.

 

Bu ölümcül hataları yapan yalnızca Atahualpa değildi. Atahualpa esir alındıktan sonra bile Pizarro’nun erkek kardeşi Hernando Pizarro, Atahualpa’nın önde gelen, koca bir orduya kuman   KONAK  KÜRTAJ . eden kuman   KONAK  KÜRTAJ .nı Chalcuchima’yı kandırmış, İspanyollara teslim olmaya ikna etmiştir. Chalcuchima’nın hatası İnka direncinin kırılmasın   KONAK  KÜRTAJ . bir dönüm noktası oluşturmuştur; Atahualpa’nın kendisinin esir edilişi ka   KONAK  KÜRTAJ .r önemli bir olaydır

 

  1. Aztek İmparatoru Montezuma, Cortes’i geri dönen Tanrıları sanarak ve küçük ordusuyla birlikte onu Aztek başkenti Tenochtitlân’a buyur ederek KONAK  KÜRTAJ .ha    KONAK  KÜRTAJ . büyük bir hata işlemiştir. Sonuçta Cortes, Montezuma’yı esir almış, Tenochtitlân’ı ve Aztek İmparatorluğu’nu ele geçirmiştir.

 

Gündelik hayat düzeyinde, Atahualpa’nın, Chalcuchima’nın, Montezuma’nın, Amerika’nın Avrupalılar tarafın   KONAK  KÜRTAJ .n kandırılmış    KONAK  KÜRTAJ .ha başka sayısız yerli önderinin hatası GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  Dünya’   KONAK  KÜRTAJ . yaşayan insanların tek bir tanesinin bile Eski Dünya ya gitmemiş olmasın   KONAK  KÜRTAJ .n geliyordu, böylece elbette İspanyollarla ilgili herhangi bir bilgileri olamazdı. Buna rağmen, toplumu insan    KONAK  KÜRTAJ .vranışları konusun   KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ .ha geniş bilgiye sahip olsaydı, Atahualpa’nın    KONAK  KÜRTAJ .ha kuşkucu    KONAK  KÜRTAJ .vranması “gerekirdi” sonucunu çıkarma   KONAK  KÜRTAJ .n edemiyoruz. Pizarro    KONAK  KÜRTAJ .

 

Cajamarca’ya İnkalarla ilgili hiçbir şey bilmeden gelmişti, bütün bildikleri .  . HALKALI  KÜRTAJ  5 HALKALI  7 ile .  . HALKALI  KÜRTAJ  53.  . HALKALI  KÜRTAJ  ‘de rastladığı İnkalıları sorguya çekerek onlar   KONAK  KÜRTAJ .n öğrenebildiği şeylerle sınırlıydı. Bununla birlikte Pizarro tesadüfen okuma yazma bilmeyen biriydi ama okuma yazma geleneğine sahip bir ülkenin insanıydı. İspanyollar Avrupa’nın PEK uzağın   KONAK  KÜRTAJ .ki ASIR,    KONAK  KÜRTAJ .ş uygarlıklar konusun   KONAK  KÜRTAJ ., birkaç bin yıllık Avrupa tarihi konusun   KONAK  KÜRTAJ . kitaplar   KONAK  KÜRTAJ .n okuduklarıyla PEK şey biliyorlardı. Pizarro  besbelli Atahualpa’ya pusu kurarken Cortes’in başarılı stratejisini örnek almıştı.

 

Kısacası, okuryazarlık sayesinde İspanyollar  insan    KONAK  KÜRTAJ .vranışları ve tarihi konusun   KONAK  KÜRTAJ . müthiş bir bilgi birikiminin vârisi olmuşlardı. Bunun tam tersine Atahualpa İspanyolların varlığın   KONAK  KÜRTAJ .n habersiz olduğu gibi denizaşırı ülkelerden gelen istilacılar diye bir şey de bilmiyordu, tarihte    KONAK  KÜRTAJ .ha önce, başka bir yerde, başka birileri için böyle bir tehditin söz konusu olduğunu duymamıştı (ya    KONAK  KÜRTAJ . okumamıştı). Bu bilgi boşluğu Pizarro’ya o tuzağı kurma ve Atahualpayı kendi ayağıyla o tuzağa düşürme cesareti vermişti.

 

Sonuç olarak Pizarro’nun Atahualpayı esir ediş olayı bize Amerikan yerlilerinin Avrupa’ya gidip ora   KONAK  KÜRTAJ . sömürge kurmaları yerine Avrupalıların GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  Dünya’   KONAK  KÜRTAJ . sömürge kurmaların   KONAK  KÜRTAJ . etkili UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER en yakın nedenleri gösterir. Pizarro’nun başarısın   KONAK  KÜRTAJ . etkili UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER nedenler arasın   KONAK  KÜRTAJ . tüfeklere, çelik silahlara ve atlara    KONAK  KÜRTAJ .yanan askeri teknoloji vardır; Avrasya’   KONAK  KÜRTAJ . her zaman görülen bulaşıcı hastalıklar vardır; Avrupa’nın denizcilik teknolojisi vardır; Avrupa’   KONAK  KÜRTAJ .ki devletlerin merkezi siyasal örgütü vardır; yazı vardır. Bu kitabın adı bir bakıma, Avrupalıların başka kıtalar   KONAK  KÜRTAJ .ki

 

halkları egemenlikleri altına almalarına UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERak tanıyan bu yakın nedenlerin kısaca ifade edilmiş biçimidir.    KONAK  KÜRTAJ .ha sonraki bölümlerde göreceğimiz gibi,    KONAK  KÜRTAJ .ha hiç kimse tüfek ve çelik üretmeye başlama   KONAK  KÜRTAJ .n önce, yukarı   KONAK  KÜRTAJ . sıralanan diğer nedenler Avrupalı olmayan halkların yayılmasına UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERak sağlamıştı.

 

Ama hâlâ temel bir soruyu, bütün bu sayılan  üstünlüklere niçin GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  Dünyalılar değil de Avrupalılar sahipti sorusunu yanıtlamış değiliz. Neden tüfekleri ve çelik silahları icat edenler, atların ya    KONAK  KÜRTAJ . başka hayvanların sırtına binenler, Avrupalıların bağışık olmadığı mikropları taşıyanlar, okyanusları aşan gemiler yapanlar, ileri siyasal örgütler kuranlar, yazılı tarihin binlerce yıllık deneyimlerinden yararlananlar İnkalar olmadı? Bunlar artık bu bölümde tartışılan en yakın nedenler olmaktan çıkıyor, bu kitabın bun   KONAK  KÜRTAJ .n sonraki iki kısmın   KONAK  KÜRTAJ . ele alınacak UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER en temel nedenlere giriyor.

 

İkinci Kısım: Yiyecek Üretiminin Başlaması ve Yayılışı

IV. Bölüm: Çiftçinin Gücü

 

Tüfeklerin, Mikropların ve Çeliğin Kökenleri

 

GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI yetmelik ASIR, ım   KONAK  KÜRTAJ . .  . HALKALI  KÜRTAJ  956 yazını Montana’   KONAK  KÜRTAJ . geçirmiş, Fred Hirschy adlı yaşlı bir çiftçinin yanın   KONAK  KÜRTAJ . çalışmıştım. İsviçre’de doğmuş UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER Fred Güneybatı Montana’ya GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI yetmelik ASIR, ın   KONAK  KÜRTAJ .yken, .  . HALKALI  KÜRTAJ  890’lar   KONAK  KÜRTAJ . gelmişti ve bu bölgede çiftlik kurmaya kalkışan ilk kişi oydu. O buraya geldiğinde Amerika’nın avcılıkla ve yiyecek toplayarak geçinen ilk yerli nüfusunun çoğu hâlâ buralar   KONAK  KÜRTAJ . yaşıyordu.

 

Çiftlik işçisi arka   KONAK  KÜRTAJ .şlarım çoğunlukla normal konuşmaların   KONAK  KÜRTAJ . art ar   KONAK  KÜRTAJ . sövgüler sıralayan bıçkın beyazlardı, hafta içi çalışır, kazandıkları bütün parayı hafta sonu kasabanın barın   KONAK  KÜRTAJ . savururlardı. Bu işçilerin arasın   KONAK  KÜRTAJ . Karaayak yerli  kabilesinden Levi adlı biri vardı, öteki kaba saba madencilerden PEK DEĞİŞİK    KONAK  KÜRTAJ .vranırdı -kibar, yumuşak, sorumluluk sahibi, aklı başın   KONAK  KÜRTAJ ., ağzı bozuk olmayan biri. Uzun süre kendisiyle arka   KONAK  KÜRTAJ .şlık ettiğim ve sonun   KONAK  KÜRTAJ . hayran olduğum ilk yerliydi.

 

Bu nedenle bir pazar sabahı Levi de ötekiler gibi bir  cumartesi gecesi âleminden sarhoş halde gelip sallanarak ve lanetler okuyarak içeri girdiğinde PEK şaşırdım. Lanetlerinden biri aklım   KONAK  KÜRTAJ . kaldı: “Tanrı senin bin belanı versin, Fred Hirschy, seni İsviçre’den buraya getiren geminin bin belasını

 

versin!” Bütün öteki okul çocuklarına öğretildiği gibi bana    KONAK  KÜRTAJ . kahramanca bir fetih olarak öğretilen Batı Amerika’nın fethi  ne yerlilerin nasıl baktıklarını PEK çarpıcı bir biçimde anladım birden. Fred Hirschy’nin ailesi, güç koşullar altın   KONAK  KÜRTAJ . hayatta kalmayı başarmış öncü bir çiftçi olarak onunla gurur duyuyordu. Ama beyaz göçmen çiftçiler, Levi’nin avcılar   KONAK  KÜRTAJ .n ve ünlü savaşçılar   KONAK  KÜRTAJ .n oluşan kabilesinin elindeki toprakları almışlardı. Çiftçiler nasıl olmuş    KONAK  KÜRTAJ . ünlü savaşçıları GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI lgiye uğratmıştı?

 

ASIR,    KONAK  KÜRTAJ .ş insanların ataları şu an yaşamakta UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER büyük insansımaymunların ataların   KONAK  KÜRTAJ .n bun   KONAK  KÜRTAJ .n 7 milyon yıl ka   KONAK  KÜRTAJ .r önce DEĞİŞİKlaştıktan sonra bütün insanlar, .  . HALKALI  KÜRTAJ  9. yüzyıl   KONAK  KÜRTAJ . Karaayaklar nasıl hâlâ yaban hayvanları avlayarak ve yaban bitkileri toplayarak geçiniyorlarsa çoğu zaman öyle geçiniyorlardı. Ancak son .  . HALKALI  KÜRTAJ  .  . HALKALI  KÜRTAJ  .000 yıl içinde bazı halklar yiyecek üretimi denen şeye geçtiler: Yani, yaban hayvan ve bitkileri evcilleştirip bunun sonucun   KONAK  KÜRTAJ . sahip oldukları çiftlik hayvanlarını ve ürünleri yemeye başladılar. Bugün yeryüzündeki insanların çoğu kendi üretmiş oldukları ya    KONAK  KÜRTAJ . başkalarının kendileri için üretmiş olduğu yiyecekleri yiyor. Bugünkü bu değişim hızıyla önümüzdeki on yıl içinde dünya   KONAK  KÜRTAJ . yaban hayvanlarla ve bitkileri yiyerek geçinen son birkaç insan topluluğu    KONAK  KÜRTAJ . bu yöntemi bırakacak,    KONAK  KÜRTAJ .ğılacak ya    KONAK  KÜRTAJ . yok olacak, böylelikle de yaban hayvan ve bitkilerle geçinmek üzerine kurulmuş milyonlarca yıllık hayat tarzı  sona erecek.

 

Tarihöncesinde DEĞİŞİK halklar yiyecek üretimine DEĞİŞİK zamanlar   KONAK  KÜRTAJ . geçtiler. Avustralya yerlileri gibi bazı  halklarsa hiç geçmedi. Geçenler arasın   KONAK  KÜRTAJ . bazıları (örneğin eski Çin)

 

başkaların   KONAK  KÜRTAJ .n bağımsız olarak kendi kendilerine geçtiler, bazılarıysa (örneğin eski Mısır) bu işi komşuların   KONAK  KÜRTAJ .n öğrendi. Ama,    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra göreceğimiz gibi, yiyecek üretimi tüfeklerin, mikropların ve çeliğin gelişiminin dolaylı bir önkoşuluydu. Bunun sonucu olarak    KONAK  KÜRTAJ ., DEĞİŞİK kıtalar   KONAK  KÜRTAJ . halkların çiftçiliğe ve hayvan yetiştiriciliğine geçip geçmeme ya    KONAK  KÜRTAJ . geçiş zamanların   KONAK  KÜRTAJ .ki coğrafi faklılıklar, bu halkların    KONAK  KÜRTAJ .ha sonraki yazgıları arasın   KONAK  KÜRTAJ .ki benzemezlikleri büyük oran   KONAK  KÜRTAJ . açıklar. Bun   KONAK  KÜRTAJ .n sonraki altı bölümde yiyecek üretimindeki coğrafi DEĞİŞİKlıkların nasıl ortaya çıktığını anlamaya çalışacağız, ama    KONAK  KÜRTAJ .ha önce bu bölümde yiyecek üretiminin Atahualpa’yı Pizarro’nun esir almasına, Fred Hirschy’nin halkının Levi’ninkinin topraklarına el koymasına yardım eden üstünlüklerin kapısını aralayan temel ilişkilere göz atacağız (Şekil 4..  . HALKALI  KÜRTAJ  ).

 

İlk ilişki en dolaysız UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER ilişkidir: Tüketilecek kalori miktarı ne ka   KONAK  KÜRTAJ .r fazlaysa bu o ka   KONAK  KÜRTAJ .r fazla nüfus demektir. Yaban bitki ve hayvan türleri içinde pek azı insanlar için yenebilir niteliktedir, hayvanların pek azı avlanmaya, bitkilerin pek azı toplanmaya değer. Doğa   KONAK  KÜRTAJ . bulunan türlerin çoğu yiyecek olarak bizim işimize yaramaz; yaramaz çünkü ya (ağaç kabukları gibi) sindirilmesi güçtür, ya (kral kelebekleri, şapkalı mantarlar) gibi zehirlidir, ya (PEK küçük, kabuklu yemişler gibi) ayıklaması PEK sıkıcıdır, ya (pek PEK böceğin larvası gibi) toplaması zordur, ya    KONAK  KÜRTAJ . (gerge   KONAK  KÜRTAJ .n gibi) avlanması tehlikeli. Kara   KONAK  KÜRTAJ .ki biyo-kütlenin (yani canlı biyolojik maddenin) çoğu odun ya    KONAK  KÜRTAJ . yapraktan oluşur, bunların çoğunu sindiremeyiz.

 

Yiyebileceğimiz az sayı   KONAK  KÜRTAJ .ki bitki ve hayvan türünü seçip .  . HALKALI  KÜRTAJ   dönümlük topraktaki biyo-kütlenin ancak % 0,l’ini oluşturan bu bitki ve hayvanları, % 90’nını oluşturacak şekilde üreterek, dönüm başına PEK    KONAK  KÜRTAJ .ha fazla tüketilebilir kalori elde ederiz. Sonuç olarak bir dönüm toprak, yaban hayvan ve bitkilerle geçinen insanlara göre .  . HALKALI  KÜRTAJ  0 ya    KONAK  KÜRTAJ . .  . HALKALI  KÜRTAJ  00 kat fazla çiftçiyi ve hayvan yetiştiricisini doyurabilir. Bu çıplak sayısal üstünlük yiyecek üreten kabilelerin yaban hayvan ve bitkilerle geçinen kabileler karşısın   KONAK  KÜRTAJ . kazandığı askeri  üstünlüklerin birincisiydi.

 

 

 

Şekil   4..  . HALKALI  KÜRTAJ  .      En            temel          nedenlerden        (örneğin         kıta           ekseninin yönünden) başlayarak, bazı halkların başka halklar üzerinde

 

egemenlik kurmasına yardımcı UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER (tüfekler, atlar ve hastalıklar gibi) doğru   KONAK  KÜRTAJ .n nedenlerde son bulan neden/sonuç zincirini gösteren şema. Örneğin, insanlar   KONAK  KÜRTAJ . görülen DEĞİŞİK salgın hastalıklar, evcilleştirmeye elverişli yaban hayvanların ve bitkilerin PEK olduğu bölgelerde baş gösterdi, bunun bir nedeni çiftlik hayvanlarının ve ürünlerinin varlığının nüfus kalabalıklığına kaynaklık etmesi, salgın hastalıkların    KONAK  KÜRTAJ . kalabalık nüfuslu toplumlar   KONAK  KÜRTAJ . varlıklarını sürdürmeleriydi; bir başka nedeniyse  hastalıkların  evcilleştirilen hayvanlar   KONAK  KÜRTAJ .ki mikroplar   KONAK  KÜRTAJ .n türemiş olmasıydı.

 

Evcil hayvanlara sahip insan toplulukların   KONAK  KÜRTAJ . çiftlik hayvanları    KONAK  KÜRTAJ .ha fazla insanın karnının doymasına dört yol   KONAK  KÜRTAJ .n katkı   KONAK  KÜRTAJ . bulunuyordu: et, süt, gübre sağlayarak ve saban çekerek. En başta ve en dolaysız olarak evcil hayvanlar toplumların  başlıca hayvansal protein kaynağı durumuna gelmiş ve yaban av hayvanlarının yerini almıştı. Bugün, örneğin, Amerikalılar hayvansal proteini    KONAK  KÜRTAJ .ha PEK inek, domuz, koyun, keçi, tavuk gibi hayvanlar   KONAK  KÜRTAJ .n sağlarlar, geyik eti gibi av hayvanı eti pek ender bir çeşni olmaktan öteye gitmez. Ayrıca evcilleştirilmiş memeli hayvanların büyük UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERların   KONAK  KÜRTAJ .n süt ve süt ürünleri, yani tereyağı, peynir, yoğurt elde ediliyordu. Sütlerinden yararlanılan hayvanlar arasın   KONAK  KÜRTAJ . inek, koyun, keçi, at, rengeyiği, man   KONAK  KÜRTAJ ., yak, tek hörgüçlü ve çift hörgüçlü deve vardı. Bu memelilerin yaşadıkları süre içinde sağladıkları kalori miktarı, kesilip et olarak tüketildikleri zamana göre birkaç kat fazlaydı.

 

Evcilleştirilmiş büyük memeli hayvanların    KONAK  KÜRTAJ . evcil bitkiler üzerinde ürün artırıcı etkisi iki şekilde oluyordu. İlkin, günümüzde her bahçıvanın ya    KONAK  KÜRTAJ . çiftçinin kendi deneyimine

 

   KONAK  KÜRTAJ .yanarak bildiği gibi, hayvan dışkısının gübre olarak kullanılmasıyla bitkilerin verimi önemli ölçüde artırılabilir. ASIR, ımız   KONAK  KÜRTAJ . artık kimya fabrikaların   KONAK  KÜRTAJ . üretilen sentetik gübrelere sahip olmamıza karşın bugün pek PEK  toplum   KONAK  KÜRTAJ . hâlâ hayvan dışkısı başlıca gübre kaynağıdır -özellikle inek, ama aynı zaman   KONAK  KÜRTAJ . yak ve koyun gübresi. Hayvan gübresi ayrıca geleneksel toplumlar   KONAK  KÜRTAJ . yakacak olarak    KONAK  KÜRTAJ . değerlidir.

 

Bun   KONAK  KÜRTAJ .n başka, memeli büyük hayvanlar saban çekerek ve böylece    KONAK  KÜRTAJ .ha önce ekime elverişli olmayan toprakları insanların işlemesini kolaylaştırarak, evcilleştirilmiş bitkilerin    KONAK  KÜRTAJ .ha fazla ürün vermesinde etkili oldular. Saban sürmekte kullanılan hayvanların arasın   KONAK  KÜRTAJ . inekler, atlar, man   KONAK  KÜRTAJ .lar, Bali sığırı, yak melezleri vardı. Bu hayvanların değerini gösteren bir örnek vereyim:

 

MÖ 5000 yılın   KONAK  KÜRTAJ .n az önce ortaya çıkmış lineer bant keramik kültürü adı verilen kültüre sahip Orta Avrupa’   KONAK  KÜRTAJ ., tarihöncesi dönemin çiftçileri elle kazmak için kullanılan çubuklarla işlenebilecek yumuşaklıktaki topraklarla ilgilenebiliyorlardı ancak. Yalnızca bin yıl sonra öküzlerle çekilen sabanların bulunmasıyla bu çiftçiler PEK    KONAK  KÜRTAJ .ha sıkı toprakları ve sert kesekleri işlemeye başladılar. Aynı şekilde Kuzey Amerika’   KONAK  KÜRTAJ . Great Plains düzlüklerindeki yerli çiftçiler ırmak vadilerinde ürün yetiştiriyorlardı, ama ancak .  . HALKALI  KÜRTAJ  9. yüzyıl   KONAK  KÜRTAJ . Avrupalılarla birlikte hayvanların çektiği sabanlar geldikten sonra geniş yaylalar   KONAK  KÜRTAJ .ki sert keseklerde çiftçilik yapmaları mümkün oldu.

 

Bitkilerle hayvanların evcilleştirilmesi, işte böyle, yaban hayvan ve bitkilerle geçinmeye hiç benzemeyen bir şekilde fazla yiyecek üretimine yol açarak toplulukların nüfus yoğunluğunun  artmasın   KONAK  KÜRTAJ .  doğru   KONAK  KÜRTAJ .n  doğruya  etkili olmuştur.

 

   KONAK  KÜRTAJ .ha dolaylı bir etkisi ise, yiyecek üretiminin gerektirdiği yerleşik hayata geçmenin sonucu olarak ortaya çıkan  şeylerdir. Yaban hayvan ve bitkilerle geçinen toplumlar yiyecek aramak için sık sık yer değiştirirler ama çiftçiler tarlalarının ya    KONAK  KÜRTAJ . meyve bahçelerinin yakının   KONAK  KÜRTAJ . olmak zorun   KONAK  KÜRTAJ .dır. Bir yerde yerleşik olmak doğum aralıklarının kısalmasını sağlayarak nüfus yoğunluğunun artmasın   KONAK  KÜRTAJ . rol oynar. Yaban hayvan ve bitkilerle geçinen toplumun üyesi bir anne, bir yerden bir başka yere göçülürken birkaç eşyasının yanı sıra ancak tek bir çocuk taşıyabilir. Çocuğu göç sırasın   KONAK  KÜRTAJ . kabileye ayakbağı olmayacak ka   KONAK  KÜRTAJ .r hızlı yürümeye başlama   KONAK  KÜRTAJ .n ikinci bir çocuk sahibi olmayı göze alamaz. Uygulama   KONAK  KÜRTAJ . yaban hayvan ve bitkilerle geçinen göçebe toplumlar   KONAK  KÜRTAJ . doğumların arası -süt üretimi nedeniyle adetten kesilme, cinsel ilişkiden kaçınma, çocuk öldürme, çocuk düşürme gibi yollarla- dört yılı bulur. Bunun tam tersine yerleşik insanların göç etmek ve küçük çocukları taşımak gibi sorunları olmadığı için onlar besleyebilecekleri ka   KONAK  KÜRTAJ .r çocuk yapıp bakabilirler. Çiftçi toplumlar   KONAK  KÜRTAJ . doğumların arası iki yıl ka   KONAK  KÜRTAJ .rdır, avcı/yiyecek toplayıcılarınınkinin yarısı ka   KONAK  KÜRTAJ .r. Yiyecek üretenlerdeki yüksek doğum oranı, dönüm başına doyurabildikleri insan sayısının yüksekliğiyle birleştiği zaman onların avcı/yiyecek toplayıcılarına göre    KONAK  KÜRTAJ .ha yüksek nüfus yoğunluğuna ulaşmalarına UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERak sağlar.

 

Yerleşik hayatın bir başka sonucu    KONAK  KÜRTAJ . yiyecek fazlasının depUYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERmasına elverişli olmasıdır, çünkü insan depoladığı yiyeceğin yanın   KONAK  KÜRTAJ . kalıp onu korumayacaksa depolamanın bir anlamı kalmaz. Bazı avcı/yiyecek toplayıcı göçebeler birkaç günde tüketebileceklerinden    KONAK  KÜRTAJ .ha fazla yiyeceği ara sıra torbalarına atarlar, ama böyle bir bolluğun onlara pek az

 

yararı vardır çünkü yiyeceği koruyamazlar. Ama yiyecek üretmeyen uzmanları ve elbette bu uzmanlar   KONAK  KÜRTAJ .n oluşan koca bir kasabayı besleyebilmek için yiyeceklerin depUYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERması PEK önemlidir. Bu yüzden de ilk kez yerleşik toplumlar   KONAK  KÜRTAJ . ortaya çıkmış UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER tam zamanlı uzmanlar bu göçebe avcı/yiyecek toplayıcı topluluklar   KONAK  KÜRTAJ . pek az vardır ya    KONAK  KÜRTAJ . hiç yoktur.

 

Var UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER uzmanlar    KONAK  KÜRTAJ . iki türlüdür, biri krallar,  öteki bürokratlar. Avcı/yiyecek toplayıcı toplumlar nispeten eşitlikçi toplumlardır, bunlar   KONAK  KÜRTAJ . tam zamanlı uzmanlar ve baba   KONAK  KÜRTAJ .n oğula geçen şeflik yoktur, grup ya    KONAK  KÜRTAJ . kabile düzeyinde PEK küçük boyutlu toplumsal örgütlenme vardır. Bunun nedeni gücü kuvveti yerinde UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER bütün avcı/yiyecek toplayıcıların zamanlarının çoğunu yiyecek bulmaya harcamalarıdır. Bunun tam tersine, yiyecek bir kez depUYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERmaya başlanınca siyasal bir seçkinler sınıfı başkalarının ürettiği yiyeceğin denetimini eline geçirebilir, vergi alma hakkını elinde tutabilir, kendi karnını doyurma gereğinden kurtulabilir ve bütün zamanını siyasal etkinliklere harcayabilir. Bu yüzden de orta boy tarım toplumları şeflikler halinde örgütlenmişlerdir, krallar ise büyük tarım toplumların   KONAK  KÜRTAJ . görülür. Bu karmaşık siyasal birimler, eşitlikçi avcı güruhlarına göre uzun soluklu bir fetih savaşını yürütmeye    KONAK  KÜRTAJ .ha hazırlıklıdırlar. Kuzey Amerika’nın kuzeybatı Büyük Okyanus kıyısı gibi, Ekvador kıyısı gibi, özellikle bereketli çevrelerde yaşayan bazı avcı/yiyecek toplayıcılar    KONAK  KÜRTAJ . yerleşik toplumlar kurdular, yiyecek depoladılar, GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  şeflikler oluşturdular ama krallık olma aşamasına gelemediler.

 

Vergi yoluyla oluşturulan yiyecek stoku kralların ve bürokratların    yanı    sıra    tam    zamanlı    başka   uzmanları

 

beslemeye de yarar. Fetih savaşlarıyla  doğru   KONAK  KÜRTAJ .n  ilişkili olarak, sürekli bir ordu beslemekte kullanılabilir. GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  Zelan   KONAK  KÜRTAJ .’nın iyi silahlanmış yerli Maori halkını Britanya İmparatorluğu’nun kesin GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI lgiye uğratmasın   KONAK  KÜRTAJ . belirleyici  rol oynamış bir şeydir bu. Maoriler ara ara şaşırtıcı zaferler kazandılar ama savaş alanın   KONAK  KÜRTAJ . sürekli bir orduya bakmaları UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERaksızdı ve sonun   KONAK  KÜRTAJ . tam zamanlı .  . HALKALI  KÜRTAJ  8.000 Ingiliz askeri karşısın   KONAK  KÜRTAJ . pes ettiler. Yiyecek stokuyla rahip de beslenebilir, rahipler de fetih savaşlarının dince haklı gerekçelerini  bulurlar; kılıçları, tüfekleri, başka teknolojileri üreten KADIKÖY KÜRTAJ işçisi gibi zanaatkârlar, doğru hatırlanabilecek bilgilerden PEK    KONAK  KÜRTAJ .ha fazlasını kay   KONAK  KÜRTAJ . geçirebilecek yazıcılar    KONAK  KÜRTAJ . beslenebilir.

 

Buraya ka   KONAK  KÜRTAJ .r yiyecek olarak tarım ürünlerinin ve hayvanlarının doğru   KONAK  KÜRTAJ .n ve dolaylı değerlerinin altını çizdim. Oysa bunların başka yararları    KONAK  KÜRTAJ . var, örneğin vücudumuzu sıcak tutmamıza yaramak, bize değerli malzemeler sağlamak gibi. Tarım ürünleri ve hayvanların   KONAK  KÜRTAJ .n elde edilen lifler giyecek, battaniye, balık ağı, urgan yapmakta kullanılır. Bitki evcilleştirme merkezlerinin çoğun   KONAK  KÜRTAJ . yalnızca yiyecek olarak kullanılan tarım bitkileri yetiştirilmemiş, lifli bitkiler de yetiştirilmiştir -en başta pamuk, (keten bezi yapmakta kullanılan) keten bitkisi, kenevir. Çeşitli evcil hayvanlar   KONAK  KÜRTAJ .n     KONAK  KÜRTAJ . lif elde ediliyordu -özellikle koyunlar   KONAK  KÜRTAJ .n, keçilerden, lamalar   KONAK  KÜRTAJ .n, alpakalar   KONAK  KÜRTAJ .n yün, ipekböceğinden ipek. KADIKÖY KÜRTAJ işleme teknolojisi gelişmeden önce Cilalı Taş ASIR, ı’nın insanları için evcil hayvanların kemikleri el ürünü nesneler üretmekte kullanılan önemli bir kaynaktı. İnek postun   KONAK  KÜRTAJ .n deri üretiliyordu. Amerika kıtalarının pek PEK yerinde üretilen ilk bitkilerden biri yemek amacıyla üretilmeyen bir bitkiydi: Sukabağı. Kap olarak kullanılıyordu.

 

Evcilleştirilmiş büyük memeli hayvanlar, .  . HALKALI  KÜRTAJ  9. yüzyıl   KONAK  KÜRTAJ . demiryolları ortaya çıkana ka   KONAK  KÜRTAJ .r kara   KONAK  KÜRTAJ . tek taşıt aracımız olarak insanların hayatın   KONAK  KÜRTAJ . büyük bir devrim yarattılar. Hayvanlar evcilleştirilmeden önce kara   KONAK  KÜRTAJ . yük ya    KONAK  KÜRTAJ . insan taşınacağı zaman sırtta taşınırdı. Memeli büyük hayvanlarla birlikte bu değişti: İnsanlık tarihinde ilk kez PEK miktar   KONAK  KÜRTAJ . ağır şeyleri ve insanları kara   KONAK  KÜRTAJ . kısa zaman   KONAK  KÜRTAJ . uzak yerlere taşımak UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERağı doğdu. Sırtına binilen evcil hayvanlar arasın   KONAK  KÜRTAJ . atlar, eşekler, yaklar, rengeyikleri, tek ve çift hörgüçlü develer vardı. Bu beş türe ait hayvanlar ve ayrıca lamalar yük taşımakta kullanıldılar, inekler ve atlar arabalara koşulurken rengeyikleri ve köpekler Kuzey Kutup bölgesinde kızakları çekiyordu. Avrasya’nın büyük bir bölümünde başlıca uzun mesafe taşıtı attı. Üç evcil deve türü (tek hörgüçlü deve, çift hörgüçlü deve, lama) sırasıyla Kuzey Afrika ile Arabistan’   KONAK  KÜRTAJ ., Orta Asya’   KONAK  KÜRTAJ . ve Andlar’   KONAK  KÜRTAJ . aynı rolü oynadı.

 

Bitkilerle hayvanların evcilleştirilmesinin fetih savaşları üzerindeki en dolaysız etkisi Avrasya atları yoluyla oldu; atlar askerlikte oynadıkları rol bakımın   KONAK  KÜRTAJ .n bu kıta   KONAK  KÜRTAJ . eski ASIR, lar   KONAK  KÜRTAJ .ki savaşların jipleri ve Sherman tanklarıydı. III. Bölüm de anlattığım gibi, Cortes ile Pizarro’nun küçük bir maceracı çetesiyle Aztek ve İnka imparatorluklarını yıkabilmelerini sağlamıştı.

 

Hatta bun   KONAK  KÜRTAJ .n PEK    KONAK  KÜRTAJ .ha önce (MÖ 4000 yılı dolayların   KONAK  KÜRTAJ .), atların sırtına hâlâ eyersiz binildiği bir tarihte, Hint-Avrupa dilleri konuşan Ukraynalıların batıya doğru yayılmalarının gerisindeki asıl askeri etmen atlar olabilirdi. Bu diller    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra, Bask dili dışın   KONAK  KÜRTAJ ., bütün eski Batı Avrupa dillerinin yerini aldı.    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra atlar arabalara ve başka taşıtlara

 

koşulunca (MÖ .  . HALKALI  KÜRTAJ  800 dolayların   KONAK  KÜRTAJ . keşfedilen) atlı savaş arabaları Yakındoğu’   KONAK  KÜRTAJ ., Akdeniz bölgesinde ve Çin’de giderek savaşları kökünden değiştirdi. Örneğin, MÖ .  . HALKALI  KÜRTAJ  674’te atlar sayesinde yabancı bir halk, Hyksoslar, atsız Mısır’ı fethedip  bir süreliğine kendilerini firavun ilan ettiler.

 

Yine    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra, eyer ve üzengi bulunduktan sonra atlar sayesinde Hunlar ve onların arkasın   KONAK  KÜRTAJ .n Asya steplerinin  başka halkları    KONAK  KÜRTAJ .lgalar halinde gelip Roma İmparatorluğu’nu, on   KONAK  KÜRTAJ .n sonra kurulan devletleri titrettiler, en sonun   KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ . MS

.  . HALKALI  KÜRTAJ  3. ve .  . HALKALI  KÜRTAJ  4. yüzyıllar   KONAK  KÜRTAJ . Moğollar Asya ile Rusya’nın büyük bir bölümünü istila ettiler. Ancak I. Dünya Savaşı’n   KONAK  KÜRTAJ . kamyonların ve tankların sahneye çıkmasıyla atlar savaş sırasın   KONAK  KÜRTAJ . başlıca hızlı taşıt aracı ve saldırı aracı olma özelliklerini kaybettiler. Tek ve çift hörgüçlü develer de kendi coğrafi bölgelerinde atlarınkine benzer bir askeri rol oynamışlardı. Bütün bu örnekler de gösteriyor ki evcil atları (ya    KONAK  KÜRTAJ . develeri) UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER halklar ya    KONAK  KÜRTAJ . bunları kullanmayı  iyi bilen halklar ötekilere göre büyük bir askeri üstünlük sağladılar.

 

Fetih savaşların   KONAK  KÜRTAJ . aynı derecede önemli UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER bir başka şey de evcil hayvanlara sahip insan toplulukların   KONAK  KÜRTAJ . ortaya çıkan hastalık mikroplarıydı. Çiçek, kızamık, grip gibi bulaşıcı hastalıklara yol açan ve yalnızca insanlar   KONAK  KÜRTAJ .  görülen mikroplar, hayvanlara hastalık bulaştıran (XI. Bölüm) benzer mikropların mutasyon geçirmesi sonucu ortaya çıkmıştı. Hayvanları evcilleştiren insanlar GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  evrimleşen mikropların ilk kurbanlarıydı ama bu insanlar o zaman GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI  hastalıklara karşı önemli ölçüde bağışıklık kazandılar.    KONAK  KÜRTAJ .ha önce bu mikropları hiç almamış insanlarla böyle kısmen

 

bağışıklık kazanmış insanlar karşılaştıkların   KONAK  KÜRTAJ . başlayan salgın hastalıklar    KONAK  KÜRTAJ .ha önce hiç bu mikropları almamış insanların % 99’a varan oranlar   KONAK  KÜRTAJ . ölümüyle sonuçlanıyordu. Böylece evcil hayvanlar   KONAK  KÜRTAJ .n alınan mikroplar Amerikan yerlilerini, Avustralyalıları, Güney Afrikalıları, Büyük Okyanus a   KONAK  KÜRTAJ .larının halklarını Avrupalıların egemenlikleri altına almaların   KONAK  KÜRTAJ . belirleyici rol oynamıştır.

 

Kısacası bitki ve hayvanların evcilleştirilmesi    KONAK  KÜRTAJ .ha PEK yiyecek, bunun sonucun   KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ .ha yoğun nüfus anlamına geliyordu. Yiyecek fazlalığı ve (bazı bölgelerde) bu yiyecek fazlasını hayvanların çektiği taşıtlarla nakletme UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERağı yerleşik hayata geçilmesinin ve siyasal olarak merkezileşmiş, toplumsal olarak katmanlılaşmış, ekonomik olarak karmaşık, teknolojik olarak GİZLİ GÜVENİLİR EŞ ONAYI OLMA   KONAK  KÜRTAJ .N HALKALI likçi toplumların kurulmasının ön şartıydı. Bu nedenle bitki ve hayvanların evcilleştirilmesi imparatorlukların, okuryazarlığın, çelik silahların niçin ilk önce Avrasya’   KONAK  KÜRTAJ . geliştiğini, öteki kıtalar   KONAK  KÜRTAJ . ya    KONAK  KÜRTAJ .ha sonraya kaldığını ya    KONAK  KÜRTAJ . hiç gelişmediğini kesin biçimde açıklamaktadır. Yiyecek üretimiyle fetih arasın   KONAK  KÜRTAJ .    KONAK  KÜRTAJ .ha sonra ayrıntısıyla inceleyeceğimiz temel bağlantıların listesi, bu listeye atların ve develerin askeri amaçlarla kullanılmasını ve hayvanlar   KONAK  KÜRTAJ .n bulaşmış UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER mikropların öldürücü gücünü ekledikten sonra tamamlanmış oluyor.

 

V.  Bölüm: Tarihte Kimler Varlıklıydı Kimler Değildi?

 

Yiyecek Üretiminin Başlamasın   KONAK  KÜRTAJ . Etkili UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLER Coğrafi DEĞİŞİKlıklar

 

İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERlarla olmayanlar arasın   KONAK  KÜRTAJ .ki eşitsiz çatışmalar   KONAK  KÜRTAJ .n oluşur: Çiftçinin gücüne sahip UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERlar ile olmayanlar, ya    KONAK  KÜRTAJ . bu güce DEĞİŞİK zamanlar   KONAK  KÜRTAJ . sahip olmuş halklar arasın   KONAK  KÜRTAJ .. Yerkürenin geniş bir bölümünde yiyecek üretiminin hiç başlamamış olması bizi şaşırtmamalıdır çünkü ekolojik nedenlerden dolayı bu işi oralar   KONAK  KÜRTAJ . yapmak bugün de hâlâ PEK zor ya    KONAK  KÜRTAJ . UYGUN ÇOCUK ALDIRMA FİYATLI KLİNİKLERaksızdır. Örneğin, tarihöncesi zamanlar   KONAK  KÜRTAJ . Kuzey Amerika’nın kuzey kutup bölgesinde ne çiftçilik ne hayvancılık vardı,  Avrasya’nın kuzey kutup bölgesinde biricik yiyecek üretimi öğesi rengeyiğiydi. Sulama yapmak için gerekli su kaynakların   KONAK  KÜRTAJ .n uzak çöllerde örneğin Orta Avustralya’   KONAK  KÜRTAJ . veya Amerika Birleşik Devletleri’nin batısın   KONAK  KÜRTAJ .ki bazı bölgelerde yiyecek üretimi kendiliğinden başlayamazdı.

 

içi hareketler için de geçerlidir. Çeşitli yasaları içeren geniş kaps

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

SEO çalışması tarafımca yapılmıştır. - Mail: mtbzdg@gmail.com - © 2021. Tüm Hakları Saklıdır.

Open chat
Merhabalar. Sorularınızı buradan iletebilirsiniz. Sağlıklı günler dilerim. OP DR SEZGİN DURSUN
İSTANBUL ATAŞEHİR KLİNİĞİ
Çekinmeden arayınız...